liveblog
NOS NieuwsAangepast

Campagneblog: Rutte vergelijkt referendum met spelshow

  • Partijen gebruiken steeds meer slimme advertenties
  • VVD-poster blijft op auto's plakken
  • Wil je de verkiezingsuitslag direct in je inbox krijgen? Meld je hier aan
liveblog gesloten

Liveblog gesloten

Morgenochtend is er weer een nieuw liveblog, elke dag tot en met de raadsverkiezingen op 21 maart.

Het zit erop voor Emil, 'ik ben een beetje hees'

NOS
Emil van Oers leest de hele wet van voor tot achter door

Na 3 uur en 25 minuten zit het erop voor NOS'er Emil van Oers. Hij heeft de hele wettekst van voor tot achter voorgelezen in een liveuitzending van NOS op 3. Een enorme opgave, maar het viel hem mee, zegt hij. "Het was een bijzondere ervaring. Ik ben een beetje hees", geeft hij toe.

Emil werd bij zijn urenlange voorleessessie geholpen door experts die antwoord gaven op vragen van kijkers. Zoals:

Wat houdt deze wet voor mensen in die van het buitenland naar Nederland bellen?

Sven Brinkhoff (Radboud): Op zich niets, tenzij je hierdoor een lopend AIVD-onderzoek 'binnenwandelt'.

Wie controleert het vernietigd is?

Ton Siedsma van Bits of Freedom: De CTIVD. Dat is de toezichthouder die naar het werk van de AIVD en MIVD kijkt.

Klopt het dat de wet tegen de privacywetten in gaat, of mensenrechten?

Eichelsheim (MIVD): bij het opstellen van de wet is rekening gehouden met de het Europese Verdrag voor de rechten van de mens.

Mogen ze in de overzeese gebieden ook stemmen?

Ton Siedsma van Bits of Freedom: Ja. Die wet geldt ook voor hen en zij mogen zich ook uitspreken over de wet.

Dit zijn slechts korte samenvattingen van de antwoorden van de experts. Je kunt de hele sessie terugkijken via de pagina van NOS op 3.

Heeft Emil zelf wat onthouden van alle juridische teksten die hij voorlas? "Nee, eigenlijk niet. Ik had me natuurlijk wel in de wet verdiept, maar op basis van het voorlezen, nee."

Voor de journalist was de duiding van de experts en sporadische aflossing door weervrouw Willemijn Hoebert en presentatrice Annechien Steenhuizen een welkome afwisseling. "Ja, dat was fijn. Het was goed te doen en ik hoor in de reacties dat mensen er veel van op hebben gestoken. Ik zeg: volgende keer gaan we de voorwaarden van Apple voorlezen voor de grap."

Rutte over afschaffen referendum: spelshows zijn ook leuk

Premier Rutte heeft bij EenVandaag vanavond de Inlichtingenwet verdedigd waar woensdag in het raadgevend referendum over wordt gestemd Rutte stelt dat de wet echt nodig is om Nederland in de toekomst veilig te houden en zegt dat veiligheidsdiensten voldoende worden gecontroleerd. "Die voorwaarden zijn zeer strikt en ook in de toekomst zal daar ook extra toezicht op zijn, om ervoor te zorgen dat het alleen kan met diensten kan die aan onze normen voldoen."

Het is bekend dat Rutte een voorstander is van het afschaffen van het raadgevend referendum. "Mensen vinden het wel leuk, zo'n referendum", werpt journalist Marc Belinfante tegen. Rutte: "Spelshows op tv zijn ook leuk. Kantklossen is ook leuk."

Helaas, deze YouTube video is niet meer beschikbaar

GroenLinks-leider Klaver wil dat de premier morgen bij het vragenuurtje in de Tweede Kamer zich verantwoordt over zijn uitspraken. Jesse Klaver: "Deze uitspraken getuigen van minachting voor de kiezer. Het is twee dagen voor de verkiezingen, de premier zou juist mensen moeten aanmoedigen om te gaan stemmen."

Een nieuwe editie van het VerkiezingsVlog!

VerkiezingsVlog nummer negen alweer, met: de domste flyerplek, een omhelzing voor Wilders en de nieuwe PvdA-rozentactiek.

GroenLinks en D66, kunnen die twee nog wel samen?

Tijdens een verkiezingsbijeenkomst zondagavond zei GroenLinks-leider Klaver dat D66 in de praktijk 'een afwijking naar rechts' heeft. Hij wil in de gemeente 'linksom' gaan.

D66-voorman Pechtold vindt die uitspraak 'bizar en onverstandig', zegt hij vandaag.

Klaver versus Pechtold over 'links en rechts' in de gemeente

Almeerse partij royeert kandidaat

De lokale politieke partij Wstav (dat staat voor: wij staan voor) uit Almere heeft de nummer twee op de lijst uit de partij gezet. Dat meldt Omroep Flevoland. Volgens de campagneleider zou de nummer twee, Glen Leeuwin, van plan zijn om de partij meteen na de verkiezingen te verlaten, om daarna verder te gaan als eenmansfractie. Daarop besloot de leiding om hem nu al te royeren.

Leeuwin blijft wel op de lijst staan, omdat de kandidatenlijst al definitief zijn. Als hij genoeg stemmen krijgt, komt hij dus gewoon in de gemeenteraad, maar dan niet onder de noemer van Wstav.

Partijen gebruiken steeds meer slimme advertenties

Het Forum voor Democratie toont advertenties aan mensen die de VVD hebben geliket. De ChristenUnie doet hetzelfde met mensen die interesse hebben in de Evangelische Omroep en D66 richt zich op mensen die via hun likes worden ingeschat als: geïnteresseerd in Europa.

Partijen maken bij deze verkiezingen slim gebruik van de mogelijkheden om advertenties op Facebook te sturen naar een specifieke doelgroep.

'Verruwing in de politiek komt steeds een stapje hoger te liggen'

Het verhitte lijsttrekkersdebat in Rotterdam van gisteren houdt de gemoederen nog flink bezig. Kandidaten PVV en Denk vlogen elkaar in de haren en gebruikten vergelijkingen met de nazi's. Volgens historicus Piet de Rooy zijn dit soort uitspraken mede het gevolg van de versplintering in de politiek. Hij vat het kort samen: het midden implodeert en de vleugels worden sterker.

Lees een analyse van de veranderende toon van het politieke debat: 'Verruwing in de politiek komt steeds een stapje hoger te liggen'

Denk en PVV botsen tijdens debat in Rotterdam

Wethouder Zeewolde beveiligd

De lijsttrekker van Leefbaar Zeewolde is de afgelopen tijd als wethouder belaagd en geïntimideerd, meldt Omroep Flevoland. Het gaat om Winnie Prins die als wethouder optreedt tegen permanente bewoning van recreatieparken. Een aantal inwoners is het daar niet mee eens en volgens de omroep laten de tegenstanders duidelijk van zich horen.

Daardoor ontvangt de wethouder nu al anderhalve maand extra bescherming. "Dat betekent niet dat er 1 op 1 iemand met me meeloopt. Maar er wordt wel iets vaker langs mijn huis gereden", zegt ze tegen Omroep Flevoland.

De Inlichtingenwet, woord voor woord

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten.

Zo begint NOS'er Emil van Oers straks met het voorlezen van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Zijn leesbeurt is live te volgen op Facebook en YouTube en duurt maar liefst 3,5 uur.

Tijdens het voorlezen kunnen mensen aan experts vragen stellen over de wet, waar woensdag in een referendum over wordt gestemd. Vanaf 18.00 uur op de Facebookpagina en YouTube-kanaal van NOS op 3 en NPO Nieuws en NOS.nl

NOS
Emil gaat straks urenlang de wettekst van de Inlichtingenwet voorlezen

Folders VVD in Amsterdam blijven plakken op auto's

Een folder-campagne van de VVD laat zijn sporen na in Amsterdam, letterlijk. Automobilisten klagen dat de flyer aan de voorruit blijft plakken. Tegen het Parool zegt een man dat zijn onlangs gekochte auto erdoor beschadigd is. "Mijn gloednieuwe auto is helemaal vernaggeld. Met kleur en al is de flyer in mijn voorruit gedrukt."

De VVD heeft van zeker zeven mensen klachten ontvangen. Een bestuurslid van de partij denkt dat er mogelijk ondeugdelijk materiaal is gebruikt voor de folders en zegt dat de partij veroorzaakte schade gaat vergoeden.

Overigens stak de VVD in de folders de draak met rivaal GroenLinks, door te stellen dat mensen eerst een uur moeten reizen naar hun auto als GroenLinks gekozen wordt. GroenLinks haastte zich te zeggen dat die bewering volgens de partij "lariekoek" is.

Piratenpartij wijst op gevaren openbare wifi, NS spreekt hack tegen

De Piratenpartij uit Amsterdam zegt vanochtend een wifi-verbinding in de trein te hebben gemanipuleerd, waardoor mensen die wilden inloggen op het netwerk van NS konden terechtkomen op een pagina van de Piratenpartij. "U had verwacht met het netwerk van de NS verbonden te worden. 99% kans dat u de voorwaarden van het wifi-netwerk niet gelezen heeft. Waarom zou je de kleine lettertjes in de voorwaarden ook lezen."

De partij wil met de actie waarschuwen voor de privacygevaren van openbare wifi-netwerken. "De NS kan het internetgedrag van reizigers die gebruikmaken van hun wifi-netwerk gebruiken en opslaan zonder dat mensen dit doorhebben", zegt kandidaat Matthijs Pontier op de website van de partij.

Een woordvoerder van de NS zegt dat beveiligingsexperts concluderen dat hun netwerk niet is gehackt. Het is aannemelijker dat de partij een eigen netwerk heeft opgezet, en daar screenshots van heeft gemaakt, zegt de NS. Volgens de woordvoerder heeft geen enkele reiziger geklaagd over de 'Piraten-verbinding' en de NS betwijfelt ten zeerste of het bericht van de Piratenpartij waar is.

Piratenpartij
Het bericht dat de reizigers volgens de Piratenpartij te zien kregen

Jas van CDA op Marktplaats

Marktplaats
CDA-campagnejas en sjaal te koop

Te koop: een CDA-campagnejas (parka) en sjaal, gebruikt met name in 2014. Lusje om de jas op te hangen is kapot.

Een CDA'er uit Dedemsvaart (Overijssel) heeft uit protest zijn partij-jas op Marktplaats gezet, omdat hij zich niet langer kan vinden in de koers van de landelijke partijleider. "Buma zit naar mijn indruk niet in de politiek voor de CDA-leden, hij zit er voor zichzelf", schrijft hij in de advertentie op Marktplaats.

Bij de regionale omroep RTV Oost heeft de CDA'er tekst en uitleg gegeven. ""Buma maakt van christen democratisch, conservatief democratisch. Daar voel ik mij niet bij thuis." Of de afkeer tegen Buma zo groot is, dat hij op een andere partij gaat stemmen, weet hij nog niet.

De campagne op sociale media

NOS

De campagne is in volle gang. De partijen zijn anno 2018 volop actief op sociale media, en de grote landelijke spelers hebben daar natuurlijk veel ervaring mee. We hebben uitgezocht welke partijen het meest actief zijn (dat blijken GroenLinks, VVD en PvdA) en waar ze het over hebben.

Wat inhoudelijk onmiddellijk opvalt: de acht partijen die zijn onderzocht, hebben heb praktisch nooit over integratie, asielzoekers en de islam. Waar het wel veel over gaat: het klimaat, de woningmarkt, veiligheid en het onderwijs.

PVV in Dordrecht kiest gematigde toon

"Of ik wel bij de goede partij zit? Ja hoor, wij willen niemand uitsluiten, maar juist het integratiedebat voeren", zegt de Dordtse PVV-lijsttrekker Dan van Leeuwen tegen RTV Rijnmond. De lokale afdeling van de PVV is in Dordrecht niet voor het sluiten van moskeeën en Van Leeuwen gaat ook niet fel te keer tegen de islam. "Wij kiezen hier in Dordrecht voor een constructieve stijl en een opbouwende manier."

Integratie is de oplossing, zegt hij. Het is hem ook opgevallen dat zijn partij op andere plekken een veel hardere toon aanslaat. "Ik zag een stuk van het Rotterdamse lijsttrekkersdebat. Veel partijen, heel fel tegenover elkaar. Erg verdeeld. Dat wordt spannend als ze moeten formeren straks."

Lees de rest van het interview bij RTV Rijnmond: Dordtse PVV wil moskeeën niet sluiten

Den Haag

Ook de PVV in Den Haag is niet van plan om alle moskeeën te sluiten. In het partijprogramma van de partij staat dat "alle bestaande moskeeën moeten worden gesloten", maar lijsttrekker Karen Gerbrands zegt tegen Omroep West dat het plan niet uitvoerbaar is. "Daar hebben we nu de wettelijke mogelijkheden niet voor. Dat weten wij ook wel. Maar wij vinden wel dat als een moskee ruimte biedt aan haatimams of andere sprekers die haat zaaien of anti-Westerse preken houden, dat het dan wel een reden moet kunnen zijn om een moskee te sluiten."

SP haalt hologram weer uit de kast

Verscheen SP-leider Lilian Marijnissen onlangs op een SP-campagnebijeenkomst als hologram, het SP-campagneteam heeft dat trucje herhaald in Amsterdam. Zo was de partijleider vannacht met een beamer te zien op gebouwen van grote bedrijven en banken in de hoofdstad, in een projectie van zo'n 20 meter hoog.

In het filmpje ageerde ze tegen de hoge salarissen bij multinationals. "Vindt u het normaal dat de pakken-wat-je-pakken-kan-directeuren van de grote bedrijven 171 keer meer verdienen dan hun werknemers?"

Marijnissen richtte haar pijlen niet op gemeentepolitiek, maar koos ervoor om de landelijke partijen aan te vallen, ook al stemmen we daar woensdag niet over. Ze opende in het filmpje de aanval op het kabinet "waarvan we niets hoeven te verwachten" en op premier Rutte: "hij wil alles van u weten, maar vooral niet naar u luisteren".

Stembureau Herpen (gemeente Oss) dicht vanwege virus

Het Brabantse dorp Herpen zou woensdag twee stembureaus hebben, maar moet dat nu met een stemlokaal minder doen. Bij een bejaardenhuis in het dorp waar een stemlokaal zou komen heerst namelijk buikgriep (norovirus).

De gemeente Oss adviseert mensen om bij een ander stembureau te gaan stemmen, of iemand te machtigen als dat niet lukt.

Imams adviseren: ga stemmen, en stem op Denk

Een stemadvies van verschillende imams uit onder meer Amsterdam, Utrecht en Leidschendam-Voorburg. Ze roepen in een gezamenlijke verklaring op Facebook op om in groten getale te gaan stemmen woensdag. In Amsterdam, Rotterdam en Utrecht is hun stemadvies Denk. In Den Haag, waar Denk niet meedoet, geven de imams als advies op te stemmen op de Partij voor de Eenheid.

De imams hopen dat extreemrechts geen kans krijgt bij de verkiezingen. "Voornamelijk in de grote steden, dient men deze kans niet te verspillen om zodoende positieve verandering teweeg te brengen, en om de rechtsextreme partijen niet de ruimte te geven om meer zetels te verkrijgen in deze gemeenten, die direct aan het hoofd staan van de moskeeën en scholen", schrijven de imams.

Salafisme

Het stemadvies is onder meer ondertekend door Suhayb Salam, imam bij de salafistische Al Fitrah-moskee in Utrecht en de omstreden Haagse imam Jneid Fawaz, die in januari voor de tweede keer een gebiedsverbod kreeg wegens onder meer prediken tegen homo's.

'Als lokale partij kom je er bijna niet tussen'

Het Groningse raadslid Marjet Woldhuis eindigde in de top tien van de beste raadslid-verkiezingen, die eerder vandaag werden stilgelegd. Volgens haar speelde identiteitspolitiek niet alleen in de finale een rol, maar in de hele verkiezing. "Kandidaten van grote partijen, zoals het CDA, sturen één mailtje en krijgen er opeens 600 stemmen bij. Als lokale partij kom je er bijna niet tussen."

Woldhuis vindt de verkiezingen een mooi initiatief, maar vindt het jammer dat er niet meer werd gefocust op het werk van een raadslid. "Want het is keihard werken. Zo'n oproep van GeenStijl legt de focus op iets verkeerds."

GeenStijl plaatste gisteravond een oproep op hun website om niet op de Rotterdamse finalist Nourdin el Ouali (NIDA) te stemmen. Vervolgens werden de verkiezingen stilgelegd.

Het aantal gemeentes is gehalveerd

Een paar feitjes over de gemeentes in Nederland: dertig jaar geleden waren er nog 774 gemeenten in Nederland, nu nog maar 380. Hoe groot de gemeenteraad van een gemeente is hangt samen met het aantal inwoners.

De grootste gemeenteraden tellen 45 leden (bij meer dan 200.000 inwoners), de kleinste 9 leden (bij gemeenten met minder dan 3000 inwoners).

CDA en NIDA vinden oproep GeenStijl jammer

Het CDA en NIDA zeggen de oproep van GeenStijl, om niet te stemmen op de Rotterdamse finalist Nourdin el Ouali (NIDA), jammerlijk te vinden. Het CDA, de partij van beste raadslidverkiezingen-finalist Rick Brink, zegt afstand te nemen van de standpunten van GeenStijl. Ook NIDA vindt het jammer dat Geenstijl de verkiezing "heeft gekaapt en een actie is gestart om een 'moslim-raadslid te laten verliezen'''.

De oproep is "helaas tekenend voor de tijd die we hopelijk snel achter ons laten", zegt NIDA in een schriftelijke reactie die ANP in handen heeft.

Haagse partijen eisen transparantie van partijleider lokale partij

Partij Groep de Mos in Den Haag moet open kaart gaan spelen over zijn partijfinanciën en donateurs, zeggen D66, GroenLinks, PvdA en HSP. Partijleider Richard de Mos kwam afgelopen weekend in het nieuws door een advertentiezuil, ter waarde van 20.000 euro, die hij cadeau had gekregen. Hij wilde daar niets over kwijt, meldde het AD.

De Mos zei alleen: "Dat komt bij de jaarrekening."

Nu willen de Haagse partijen transparantie, anders wordt samenwerken in een coalitie erg moeilijk, zeggen ze.

'Baudet is al op zijn wenken bediend'

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken heeft ook gereageerd op de oproep van FvD. "Ik heb vorige week al in een debat gezegd dat het tellen van de stemmen openbaar is. Alle stembureaus moeten mensen die dat willen na 21.00 uur 's avonds toelaten in het stembureau. Dus wat dat betreft is Baudet al op zijn wenken bediend."

Mensen kunnen er op vertrouwen dat hun stem eerlijk en netjes wordt geteld, gaat ze verder. "Het tellen van de stemmen blijft mensenwerk, dus een foutje kan gebeuren, maar dan worden de stemmen gewoon weer opnieuw geteld."

Een integriteitsplan op de valreep

Nog net voor de verkiezingen komt het kabinet met een plan om kandidaat-wethouders beter te screenen. En dat is bewust. De plannen zijn nog niet aangenomen, maar minister Ollongren hoopt wel dat de lokale bestuurders er al mee aan de slag gaan.

"Omdat we aan de vooravond staan van de raadsverkiezingen is er nu dit plan en ik hoop dat de bestuurders er bij de collegevorming rekening mee houden", zei de minister op een persconferentie.

GeenStijl: willen fopwedstrijd niet van moslims verliezen

De onlineverkiezing voor het beste raadslid van Nederland is stilgelegd na een oproep van GeenStijl om niet te stemmen op de Rotterdamse finalist Nourdin el Ouali (Nida).

GeenStijl plaatste een bericht op hun website waarin ze hun lezers vroegen te stemmen op kandidaat Rick Brink uit Hardenberg (CDA) "om zo'n fopwedstrijd niet van de moslims te willen verliezen". De website van de verkiezing lag er vervolgens uit.

John Bijl van het Periklesinstituut, een van de organisaties achter het initiatief, hekelt de gang van zaken, zegt hij tegen ANP. "Ik lees nergens op GeenStijl waarom Nourdin geen goed raadslid is en Rick wel."

Context

De prijs wordt dinsdagavond toch gewoon uitgereikt in de Paradiso in Amsterdam. Hierbij worden de uitgebrachte stemmen "in context geplaatst", zegt Bijl. Er zijn namelijk ook tegenacties georganiseerd om juist wel stemmen voor el Ouali te krijgen. Ook heeft de jury nog zeggenschap in wie de prijs krijgt.

Naast Brink en el Ouali doen ook Johnas van Lammeren uit Amsterdam (Partij voor de Dieren) en Willemien Treurniet uit Middelburg (ChristenUnie) mee.

Kiesraad reageert op oproep FvD

Forum voor Democratie (FvD) riep eerder in een filmpje leden op om zich op te geven als 'verkiezingswaarnemer' in Amsterdamse stemlokalen. De partij wil erop toezien dat elke stem goed terecht komt. Volgens de Kiesraad is dit niet tegen de regels. Iedere kiesgerechtigde kan aanwezig zijn bij het tellen van stemmen, mits hij of zij de orde niet verstoort.

Gebeurt dit wel, dan kan de voorzitter van een stemlokaal besluiten de zitting te schorsen.

Kandidaat-raadslid Stadsbelang Utrecht in gevangenis

Een kandidaat-raadslid van de lokale partij Stadsbelang Utrecht zit in de gevangenis. De 30-jarige man, de 10 nummer van de lijst, wordt verdacht van betrokkenheid bij het plegen van een mislukte plofkraak.

Lijsttrekker Cees Bos heeft aan het AD het nieuws bevestigd. Hij noemt het verschrikkelijk. "Het gaat om een ernstige verdenking. Maar het is ook een verdenking en hij is nog niet veroordeeld." Het kandidaat-raadslid heeft aan Bos gemeld dat hij afstand doet van een eventuele raadszetel. Hij kan namelijk wel nog gekozen worden omdat de kieslijst niet meer kan worden aangepast.

De man werd op 24 februari samen met twee andere Utrechters (23 en 24 jaar oud) aangehouden in Druten. De 23- en 24-jarige mannen werden door de politie betrapt toen ze de ruit van een Albert Heijn hadden ingeslagen. Het kandidaat-raadslid werd verderop slapend aangetroffen in een bestelbusje.

Het is de tweede keer dat de man in aanraking komt met justitie. Eerder werd hij verdacht van mishandeling.

Verhoeven (D66) verdedigt zichzelf na Lubach-video

Kees Verhoeven was gisteren het mikpunt in de uitzending van Zondag met Lubach. In de uitzending verscheen een compilatie waarin de D66'er zijn standpunt over de Inlichtingenwet leek aan te passen. Of in ieder geval zijn benaming van de wet verandert.

Helaas, deze YouTube video is niet meer beschikbaar

Op social media kwamen veel reacties op de clip van Verhoeven. Hij moet er erg hard om lachen, zegt Verhoeven zelf. "Geenstijl en GroenLinks waren eerder met dit soort filmpjes maar moest toch hard lachen! Verder belicht het item zorgpunten die ik had en heb. Wel wat eenzijdig: niets over afspraken regeerakkoord of het eindoordeel CTIVD, etc."

Voorleesuurtje(s)

Op 21 maart stem je ook voor of tegen de Inlichtingenwet. Maar wat staat er eigenlijk precies in? Vanavond leest verslaggever Emil van Oers van NOS op 3 de hele wet live aan je voor. Op Facebook en Youtube.

Veiligheid belangrijkste issue bij verkiezingen

Het belangrijkste thema bij de verkiezingen is veiligheid, criminaliteit en openbare orde, blijkt uit onderzoek van I&O Research. 44 procent van alle ondervraagden kozen dat thema. Vooral PVV-, VVD- en SGP-kiezers vinden dat belangrijk. Ook zorg, en dan vooral de zorg voor ouderen, is een belangrijk issue (27 procent). Dat vinden vooral 50 Plus-, SP- en SGP-kiezers.