NOS NieuwsAangepast

Rusland: morgen wapenstilstand bij vijf steden • VS verrast over Pools straaljageraanbod

liveblog gesloten

Centrale bank Rusland beperkt opname buitenlandse valuta

Inwoners van Rusland die op hun bankrekening buitenlandse tegoeden hebben staan, mogen tot 9 september maximaal 10.000 dollar (ongeveer 9170 euro) van dat geld opnemen. Dat heeft de Russische centrale bank bepaald. Russen die buitenlandse tegoeden willen opnemen, zullen bovendien alleen maar dollars uitgekeerd krijgen, ongeacht welke valuta zij op hun rekening hebben staan. Ook heeft de centrale bank aangekondigd dat Russische banken voorlopig geen buitenlandse valuta's mogen verkopen voor roebels.

Als gevolg van de invasie nam de Russische munt de voorbije dagen een duikvlucht ten opzichte van de euro en dollar. Het lijkt erop dat de bank met de maatregelen hoopt een verdere koersdaling van de munt tegen te gaan.

Coca-Cola en Pepsi schorten activiteiten in Rusland op

De Amerikaanse bedrijven Coca-Cola en PepsiCo schorten hun activiteiten op in Rusland. Coca-Cola zegt in een korte verklaring dat het meeleeft met "de mensen die lijden onder de onbeschrijfelijke gevolgen van de tragische gebeurtenissen in Oekraïne. We zullen de situatie blijven volgen." Het is niet direct duidelijk wat dit concreet betekent voor de verkoop van producten van Coca-Cola.

PepsiCo, bekend van de frisdrank Pepsi maar ook Doritos, Duyvis en Lay's, stopt met de verkoop van frisdrank en gaat voorlopig ook niet meer investeren en adverteren in het land. De verkoop van eerste voedingsmiddelen als melk en babyvoeding gaat wel door.

"Hiermee blijven we steun verlenen aan het levensonderhoud van onze 20.000 Russische medewerkers en de 40.000 Russische landarbeiders in onze toeleveringsketen", zegt topman Ramon Laguarta.

Hendrika vangt haar Oekraïense familie op

De kinderen van Hendrika van Klinken zijn het huis uit en ze heeft twee kamers over. Daar slapen nu twee gevluchte Oekraïense vrouwen en vier kinderen. De mannen zijn gebleven om te vechten, dat zijn neven van Hendrika's man:

Hendrika vangt haar Oekraïense familie op: 'Dat doe je als je familie bent

'Talrijke mensenrechtenschendingen door Russische leger'

Rapporteurs van Human Rights Watch hebben "talrijke gevallen" geregistreerd van schendingen van mensenrechten door Russische troepen in Oekraïne. Zo zou het Russische leger clustermunitie hebben gebruikt in de buurt van een ziekenhuis en is er geschoten op vluchtende burgers. Dat staat in een rapport dat dinsdag naar buiten is gekomen.

"We maken ons grote zorgen dat het Russische leger mensenrechten schendt en mogelijk oorlogsmisdaden begaat", zegt Kenneth Roth, directeur van Human Rights Watch tegen Nieuwsuur. In het oorlogsrecht geldt een absoluut verbod om burgers aan te vallen als ze niet meedoen aan de strijd.

Lees verder:

Plunderingen, chaos en verdriet in belegerd Marioepol

De evacuatie van de belegerde havenstad Marioepol is vandaag opnieuw mislukt. Op beelden is te zien dat inwoners gebukt gaan onder verwoestingen, plunderingen en verdriet als gevolg van de invasie:

Verwoesting en chaos in Marioepol: 'Steel alsjeblieft niet alles'

VS reageert verrast op Pools aanbod van straaljagers

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken is naar eigen zeggen verrast over het aanbod van Polen om per direct straaljagers beschikbaar te stellen. "Naar mijn weten was vooraf niet met ons overlegd dat Polen van plan was deze vliegtuigen aan ons te geven", zegt onderminister Nuland volgens persbureau Reuters.

Eerder op de avond meldden de Poolse autoriteiten dat ze alle Poolse MIG-29-straaljagers aan de VS willen overdragen. Enkele dagen geleden meldden internationale media dat Polen deze toestellen aan Oekraïne zou willen leveren, maar alleen als de VS daarvoor F-16's teruggeeft.

Gevluchte Oekraïense vrouwen: 'Liever vrede dan bloemen'

Als de bussen met gevluchte Oekraïense vrouwen en kinderen aankomen in Roemenië en Polen, krijgen ze bloemen vanwege Internationale Vrouwendag. De vrouwen zeggen niets liever te willen dan vrede en veilig te kunnen terugkeren naar huis.

Gevluchte Oekraïense vrouwen: 'We hebben liever vrede dan bloemen of cadeautjes'

Rusland: morgen staakt-het-vuren voor evacuaties uit vijf steden

Het Russische leger kondigt voor een aantal steden morgen een tijdelijke wapenstilstand aan om humanitaire corridors in te stellen. Dat zou zijn vanaf 08.00 uur Nederlandse tijd voor Kiev, Soemy, Marioepol, Charkov en Tsjernihiv, meldt persbureau Tass.

De mogelijkheid voor inwoners van deze belegerde steden om morgen te worden geëvacueerd, is volgens het Russische minister van Defensie met Oekraïne gecommuniceerd. Voor zover bekend hebben de Oekraïense autoriteiten nog niet gereageerd op dit bericht.

Vandaag beschuldigde Kiev de Russische strijdkrachten van het beschieten van vluchtelingen. "De vijand lanceerde een aanval op een humanitaire corridor", schreef het Oekraïense ministerie van Defensie vandaag op sociale media.

Gisteren maakten we deze video over hoe de corridors werken:

Zo werkt een humanitaire corridor in Oekraïne

Polen stelt straaljagers beschikbaar aan VS, bedoeld voor Oekraïne

De Poolse regering stelt per direct al zijn MIG-29-straaljagers beschikbaar aan de VS. Het is de bedoeling dat de verouderde toestellen vervolgens worden overgedragen aan de Oekraïense strijdkrachten, maar Washington heeft dit nog niet bevestigd.

Polen staat klaar om de straaljagers over te dragen aan de Amerikaanse legerbasis Ramstein in Duitsland, meldt de Poolse regering. Volgens internationale media gaat het om 28 MIG-29's. Er worden volgens Polen geen kosten in rekening gebracht, maar eerder zei het land wel dat het in ruil voor deze toestellen F-16's wil hebben van de VS.

Hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga noemt het besluit een grote ontwikkeling in de oorlog. Oekraïne kan de straaljagers goed gebruiken in de strijd tegen het Russische leger.

"Het heeft ook een symbolische waarde na al het aandringen van president Zelensky", zegt Osinga. Hij noemt de levering van de Poolse straaljagers een alternatief voor de herhaaldelijke afwijzing van de NAVO om een vliegverbod in te stellen, waar Oekraïne steeds op heeft aangedrongen.

WK-kwalificatiewedstrijd Oekraïne uitgesteld

De kwalificatiewedstrijd voor het WK voetbal in Qatar tussen Oekraïne en Schotland wordt niet over twee weken gespeeld, maar in juni. Dat heeft wereldvoetbalbond FIFA bekendgemaakt. Oekraïne en Schotland komen uit in de playoffs. De winnaar van de wedstrijd speelt in de finale van de playoffs tegen de winnaar van de wedstrijd Wales-Oostenrijk. Die wedstrijd is ook uitgesteld.

Ook Rusland had zich geplaatst voor de playoffs, maar is vanwege de oorlog uitgesloten door de FIFA. Rusland was ingedeeld in een schema met Polen, Zweden en Tsjechië. Polen had het op moeten nemen tegen Rusland en gaat nu zonder te spelen door naar de finale tegen Zweden of Tsjechië.

Evacuatie uit Soemy op gang, uit Marioepol mislukt

Het tijdelijke staakt-het-vuren in de Noord-Oekraïense stad Soemy heeft vandaag grotendeels standgehouden, zegt de gouverneur van de regio. Daardoor konden zo'n 5000 mensen gebruikmaken van de humanitaire corridor richting de 175 kilometer zuidelijker gelegen stad Poltava. Van daaruit leidt de corridor naar de Poolse grens. Onder de geëvacueerde mensen zijn zo'n 1700 buitenlandse studenten. 360 van hen komen uit Nigeria, 700 uit India.

Vanuit Marioepol was het vandaag opnieuw niet mogelijk om mensen te evacueren, zegt vicepremier Joelia Svyrydenko. Ze noemt de situatie in de zuidelijke havenstad catastrofaal.

Bekijk deze video over de evacuatie uit Soemy:

Oekraïners ontsnappen belegerd Soemy via humanitaire corridor

Zeker 27 burgers gedood in dag tijd, zegt politie van Charkov

Als gevolg van Russische beschietingen en luchtaanvallen zijn in de stad Charkov zeker 27 burgers gedood, zegt de politie van de stad. Volgens de gouverneur van de regio is het Russische troepen nog niet gelukt om de stad te betreden, ondanks herhaaldelijke aanvallen.

Om de tweede grootste stad van het land wordt al dagen zwaar gevochten. Bij die strijd zijn volgens de lokale autoriteiten minstens 170 burgers om het leven gekomen. Onder de doden zouden zeker vijf kinderen zijn.

In deze foto's zie je de verwoesting in Charkov:

McDonald's dicht in Rusland

De Amerikaanse fastfoodketen McDonald's zet alle activiteiten in Rusland stil. Alle 850 filialen gaan tijdelijk dicht, zegt het bedrijf in een verklaring. Er werken 62.000 mensen bij McDonald's in Rusland. Het bedrijf blijft de salarissen van de medewerkers doorbetalen.

De Russische filialen leveren McDonald's jaarlijks zo'n 2 miljard dollar op. Dat is bijna 10 procent van wereldwijde omzet.

Ook Unilever neemt maatregelen naar aanleiding van de oorlog in Oekraïne. De voedingsmiddelenleverancier stopt volledig met de import en export van producten naar en uit Rusland. Wel blijft het bedrijf producten leveren in Rusland die in het land zelf gemaakt zijn.

Katerina vreest voor haar Odessa: 'We staan er alleen voor'

"Ik ben bang dat wij de volgende stad zijn die wordt kapotgemaakt door de Russen. Ik ben bang dat ze onze scholen vernietigen, onze prachtige opera aanvallen en de burgers gaan uithongeren." Advocaat en docent Katerina Karmazina uit Odessa spreekt vanuit haar badkamer met de NOS.

Bekijk hier het interview met Karmazina, of lees hier het artikel:

Katerina Karmazina in Odessa maakt zich zorgen dat de oorlog naar haar stad komt

Koningspaar stelt staatsbezoek Griekenland uit vanwege oorlog

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima stellen hun staatsbezoek aan Griekenland uit vanwege de situatie in Oekraïne. Het bezoek stond gepland voor 16 tot en met 18 maart.

De Rijksvoorlichtingsdienst schrijft dat het besluit is genomen vanwege "de oorlog in Oekraïne en het menselijke leed van de Oekraïense bevolking en de vluchtelingen."

BBC gaat weer uitzenden vanuit Rusland

De Britse publieke omroep BBC hervat de werkzaamheden vanuit Rusland. Afgelopen vrijdag werden die tijdelijk gestaakt vanwege een nieuwe Russische wet. Wie volgens de Russen 'nepnieuws' verspreidt kan een hoge boete of zelfs gevangenisstraf krijgen.

In de afgelopen dagen heeft de BBC die gevolgen afgewogen tegen "de noodzaak om verslag te doen vanuit Rusland". Volgens de BBC zullen er geen concessies gedaan worden aan de journalistieke standaarden van de omroep: "We zullen dit cruciale deel van het verhaal onafhankelijk en onpartijdig vertellen."

Kaag prijst eenheid EU

"Elk land in de Europese Unie betaalt een prijs voor de sancties tegen Rusland". Dat zei minister Kaag van Financiën in Maastricht. Ze was in de Limburgse hoofdstad, vanwege het Verdrag van Maastricht dat dertig jaar geleden werd afgesloten. Dat verdrag legde de basis voor de Economische en Monetaire Unie en van de invoering van de euro.

Kaag zei dat de EU "met een niet eerder vertoonde eenheid" op de invasie heeft gereageerd en dat burgers ook begrip hebben voor het belang van de maatregelen. In Maastricht noemde Kaag de Russische inval in Oekraïne een "ongeëvenaarde daad van agressie tegen een democratisch Europees land". Kaag benadrukte dat de inval en de nasleep daarvan tot macro-economische instabiliteit zullen leiden, en dat er "collectief welvaartsverlies" zal komen. Het kabinet komt later met plannen over wat het zal doen aan de gevolgen voor de koopkracht.

Bij de oppositie in de Tweede Kamer was er irritatie over dat Kaag in Maastricht was tijdens het wekelijkse vragenuur. Kamervragen over de koopkracht waren oorspronkelijk gesteld aan premier Rutte. Die had zich afgemeld, omdat hij met andere regeringsleiders moest overleggen over de situatie in Oekraïne. Kamerleden vroegen zich af waarom vicepremier en minister van Financiën Kaag er dan niet was. Het kabinet had staatssecretaris De Vries van Financiën gestuurd als vervanger.

Nadat Kamervoorzitter Bergkamp de vergadering enige tijd had geschorst voor overleg, kreeg ze te horen dat Kaag aansluitend aan de lezing in Maastricht een internationaal werkbezoek had. Naar eigen zeggen had Kaag vorige week al afgezegd. Rutte kwam vervolgens later in de middag alsnog naar de Kamer om de vragen te beantwoorden.

Brandstofprijzen weer sterk omhoog

Opnieuw stijgt de prijs van benzine en diesel sterk. Volgens UnitedConsumers wordt de adviesprijs van een liter benzine morgen zo'n 2,48 euro, zo'n 3 cent meer dan vandaag. De prijs van diesel stijgt naar 2,28 euro. Dat betreft een stijging van meer dan 10 cent.

UnitedConsumers berekent op basis van een rondgang langs vijf oliemaatschappijen wat de gemiddelde adviesprijs wordt van brandstoffen. Meestal hanteren alleen pompstations langs de snelweg de adviesprijs. Op andere plekken is de benzine- en dieselprijs zo'n 10 tot 20 cent per liter lager.

Engelse Premier League niet meer te zien in Rusland

Wedstrijden in de Engelse Premier League zijn voorlopig niet meer te zien in Rusland, meldt de BBC. Dat hebben de clubs besloten in vijftien minuten tijd op een bijeenkomst in Londen.

De reden voor het besluit is de Russische invasie van Oekraïne. Eerder besloten voetbalorganisaties FIFA en UEFA om Russische profclubs en het nationale elftal te weren.

Rutte spreekt Zelensky tegen over EU-lidmaatschap

Premier Rutte heeft vandaag opnieuw contact gehad met de Oekraïense president Zelensky. Die twitterde over het gesprek: "Gesproken met minister-president Rutte. Verteld over de humanitaire situatie in Oekraïne onder burgers, de evacuaties en de levering van humanitaire hulp. Nederland bedankt voor zijn onwrikbare standpunt over de sanctiedruk op Rusland en steun voor Oekraines toetreding tot de EU."

Dat laatste is volgens premier Rutte niet de boodschap die hij heeft overgebracht. "Ik heb gezegd dat ik heel goed snap dat Oekraïne die wens heeft. Ik heb verder gezegd dat we schouder aan schouder staan om alles te doen wat we op korte termijn voor Oekraïne kunnen betekenen. Maar het is ontijdig om nu over EU-lidmaatschap te praten." Op de vraag van journalisten of hij Zelensky gaat vragen de tweet te verwijderen zegt hij: "Nee hoor, dat ga ik niet vragen."

VK: eind dit jaar geen Russische olie meer

Aan het eind van het jaar moet het Verenigd Koninkrijk gestopt zijn met de import van Russische olie. Ook kijkt het VK of de hoeveelheid Russisch gas kan worden afgebouwd.

Het VK importeert 8 procent van z'n oliebehoefte uit Rusland. Om bedrijven de kans te geven andere leveranciers te vinden, wordt de import van Russische olie niet gelijk aan banden gelegd, zegt minister Kwasi Kwarteng van Economische Zaken. 4 procent van de gasimport van het VK komt uit Rusland.

Met de maatregelen sluit het VK aan bij de VS en de EU, die ook plannen hebben gepresenteerd om minder afhankelijk te worden van olie en gas uit Rusland.

Biden: importverbod olie en gas is krachtige klap voor Rusland

De Verenigde Staten komen met een verbod op de import van Russische olie en gas, bevestigt president Biden. "Dit zal een krachtige klap zijn voor de Russische oorlogsmachine", zei de president in een verklaring.

Rusland is wereldwijd een van de grootste exporteurs van olie en gas. Tot nu toe bleef de voor Moskou cruciale energiesector grotendeels buiten schot bij sancties. Daar komt nu verandering in.

Biden erkent dat de VS niet zo afhankelijk is van Russische olie als sommige Europese landen: Russische olie is goed voor zo'n 8 procent van de totale import door de VS. "Wij kunnen deze stap nemen, terwijl dat voor anderen niet mogelijk is." Daarom zal gewerkt worden aan een langetermijnplan om deze afhankelijkheid af te bouwen.

CIA-chef: tussen de 2000 en 4000 Russische militairen gedood

In dertien dagen oorlog zijn in Oekraïne tussen de 2000 en 4000 Russische militairen gedood, zegt de directeur van de CIA. Volgens de Amerikaanse inlichtingendienst zijn er "een aantal afschuwelijke weken" op komst.

CIA-directeur William Burns verwacht dat het geweld in Oekraïne de komende tijd verder escaleert. Hetzelfde denkt de chef van de Nationale Inlichtingendiensten van de VS, Avril Haines. Beiden zeggen te vrezen dat president Poetin agressiever wordt als gevolg van de tegenslagen voor het Russische leger in Oekraïne.

Maar de CIA ziet niet hoe Poetin zijn hoofddoel kan bereiken: inname van de hoofdstad Kiev en het vervangen van de regering van president Zelensky door een regering die op de hand is van Moskou.

Oekraïne: 61 ziekenhuizen buiten gebruik

Vanwege Russische aanvallen zijn 61 ziekenhuizen in Oekraïne niet in staat zorg te leveren. Dat zegt de Oekraïense minister van Volksgezondheid Viktor Ljasjko.

Ljasjko hekelde ook het gebrek aan humanitaire corridors. Daardoor zijn medische hulpgoederen niet te vervoeren naar plaatsen die aan de frontlinie liggen.

Ganna vluchtte uit Charkov en helpt nu andere Oekraïners in Lviv

Na de vlucht helpt Ganna in een weggeefwinkel: 'Lachen helpt je overleven'

Hoekstra: oorlog in Oekraïne is kantelmoment

Minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken noemt de oorlog in Oekraïne een geopolitiek kantelmoment dat vraagt om bijstelling van het Nederlandse internationale beleid. Het gaat dan onder meer om afbouw van de energieafhankelijkheid van Rusland, meer geld voor defensie en een sterkere EU-NAVO-samenwerking.

"Rusland heeft zich met de inval in Oekraïne buiten de internationale orde geplaatst", schrijft Hoekstra in een brief aan de Tweede Kamer. Ook wijst hij op "tektonische verschuivingen" zoals de groeiende macht van China, een verwachte verdubbeling van de bevolking van Afrika en het einde van het tijdperk dat de Verenigde Staten de wereldorde konden handhaven.

"Oekraïne is nu een breuklijn waar de strijd tussen democratie en dictatuur voor het oog van de wereld wordt uitgevochten", zegt Hoekstra. "Op veel plekken elders in de wereld wordt de vrijheid sluipenderwijs ingeperkt." Het nauwe samenspel tussen China en Rusland noemt hij een bedreiging voor de Europese veiligheid.

Hoekstra pleit voor een "verdere volwassenwording van de EU als machtspolitieke speler" waarbij Nederland een belangrijke rol moet spelen. Daarbij blijft de NAVO voor Nederland de "hoeksteen" van de gezamenlijke defensie. Het kabinet vindt een EU-leger als alternatief voor de NAVO geen optie.

Europese Commissie: binnen jaar twee derde minder Russisch gas

Het moet mogelijk zijn om binnen een jaar twee derde minder Russisch gas te gebruiken. Dat zegt de Europese Commissie in een nieuw plan dat EU-landen minder afhankelijk moet maken van Russisch gas.

De Commissie wilde eerder al uit de doeken doen hoe de transitie van fossiele naar duurzame energie sneller kon gaan, maar vanwege de oorlog in Oekraïne is het plan aangepast, om de afhankelijkheid van Russisch gas nog sneller af te bouwen. Op dit moment komt zo'n 40 procent van het gas dat EU-landen verbruiken uit Rusland. In totaal gaat het om zo'n 150 miljard kubieke meter gas per jaar.

De EU moet onder meer andere leveranciers vinden dan Rusland en meer vloeibaar aardgas importeren. Ook moet er in de EU meer biomethaan worden gebruikt. Dat is een duurzaam alternatief voor aardgas, geproduceerd door slib, mest en huis- en tuinafval te vergisten.

Volgens de Europese Commissie moet er ook meer worden ingezet op energiebesparing. Door de thermostaat een graad lager te zetten en andere besparingsmaatregelen te nemen, kan er bijvoorbeeld 14 miljard kubieke meter aardgas worden bespaard in de EU; bijna 10 procent van de totale gasimport uit Rusland. Als alle plannen worden doorgezet, schat de Europese Commissie dat er dit jaar al ruim 100 miljard kubieke meter gas minder van Rusland hoeft te worden aangekocht.

Hier zie je de verwoesting in Charkov, de tweede stad van Oekraïne

Enorme verwoesting in Charkov door Russische raketbeschietingen

Journalisten The Moscow Times naar Nederland

Tien journalisten van het onafhankelijke Russische medium The Moscow Times werken voorlopig vanuit Nederland. Ze krijgen onderdak op het kantoor van DPG Media in Amsterdam. Daar zitten ook de Volkskrant, het Parool en Trouw.

Eigenaar Derk Sauer had eerder al gezegd dat zijn journalisten uit Rusland zouden vertrekken. Het steeds hardere optreden van Rusland tegen onafhankelijke media maakt vanuit Rusland werken te risicovol, schreef Sauer in zijn column in het Parool.

'Londen en Washington komen straks met importverbod op Russische olie'

Om 16.45 uur Nederlandse tijd maakt de Amerikaanse president Biden nieuwe sancties tegen Rusland bekend. Volgens ingewijden komt de VS met een verbod op de import van Russische olie. Nieuwssite Politico meldt dat de Britse regering hetzelfde van plan is.

Volgens Reuters is zo'n 8 procent van de totale import van de VS aan vloeibare brandstof afkomstig uit Rusland. Omgekeerd is de export van ruwe olie naar de VS goed voor 5 procent van alle Russische export.

Ook de Britse regering komt straks met nieuwe strafmaatregelen vanwege de Russische invasie in Oekraïne. Politico meldde aanvankelijk dat het Verenigd Koninkrijk alleen de import van Russisch gas en olie zou beperken, maar later werd er gesproken over een importverbod. Anonieme functionarissen zeggen dat er wel een overgangsfase komt van een maand.