NOS Nieuws Binnenland Politiek Aangepast

Ruim 5 miljard voor herstel toeslagenaffaire • Onbelaste vergoeding voor thuiswerken

Liveblog gesloten
  • Gedupeerden toeslagenaffaire sceptisch over Troonrede

    Een spijtbetuiging uitgesproken door de koning en 1,1 miljard euro erbij voor de afhandeling van de kinderopvangtoeslagaffaire. Vandaag, op Prinsjesdag, werd ook stilgestaan bij de affaire waarover het kabinet-Rutte III in januari struikelde. Gedupeerde ouders hebben nog steeds kritiek. Op de woorden van de koning, maar ook op de bestemming van het extra miljard dat nu is vrijgemaakt.

    In het onderstaande artikel reageren zij op de woorden in de Troonrede:

  • Milieuorganisaties verbolgen: Klimaatakkoord wordt eenzijdig veranderd

    Het afgesproken plafond van de hoeveelheid CO2 die onder de grond mag worden opgeslagen. Het demissionaire kabinet trekt daar extra geld voor uit, zodat bedrijven die hun uitstoot willen verminderen, subsidie kunnen krijgen. Milieuorganisaties zijn verontwaardigd over dit plan, omdat het tegen het Klimaatakkoord ingaat. Daarin is namelijk een bovengrens afgesproken voor zulke CO2-opslag.

    Natuur en Milieu is bang dat bedrijven minder de noodzaak voelen om hun productiemethoden echt duurzamer te maken, als ze veel CO2 onder de grond mogen stoppen. "Het kabinet is gezwicht voor de lobby van de fossiele industrie. Onbegrijpelijk, onnodig, en het druist keihard in tegen de in het Klimaatakkoord gemaakte afspraken."

  • Gemengde reacties op Troonrede: van 'leerzaam' tot 'bizar'

    Er is veel onrust en onzekerheid, maar Nederland is en blijft een goed land om in te leven. Dat was de boodschap die koning Willem-Alexander vandaag uitsprak. Wat vinden Nederlanders van zijn toespraak, en de plannen van het demissionaire kabinet? In het onderstaande stuk lees je een aantal uiteenlopende reacties:

  • Aedes en VEH: Extra geld woningbouw onvoldoende

    De één miljard euro die het kabinet over tien jaar beschikbaar stelt voor de woningnood is onvoldoende. Dat stellen Aedes, de vereniging van woningcorporaties, en de Vereniging Eigen Huis (VEH). Volgens Aedes leidt het extra geld niet tot de bouw van genoeg huizen. "De druk op de woningmarkt neemt enorm toe met het aantal urgente aandachtsgroepen dat snel een huis nodig heeft, naast de talloze gewone woningzoekenden."

    De VEH wil dat het geld dat over tien jaar is uitgesmeerd sneller beschikbaar wordt gemaakt om woningen te bouwen. "Met de huidige plannen neemt het woningtekort tot 2025 verder toe." De vereniging wil dat de Tweede Kamer het kabinet bijstuurt.

    Beide verenigingen zijn wel blij dat er geld beschikbaar is gesteld voor de verduurzaming van woningen.

  • Een overzicht van de dag

    Welke plannen zijn vandaag bekendgemaakt? Lees hier een overzicht:

    Het was ook de tweede keer op rij dat de dag vanwege corona soberder was dan anders. Lees hier hoe Oranjefans de dag hebben ervaren:

  • Meer budget voor sociale advocatuur, niet voor rechtspraak

    Er komen hogere vergoedingen voor sociale advocaten, die mensen met een laag inkomen bijstaan en daarvoor gedeeltelijk worden gefinancierd door de overheid. Komend jaar wordt daar 154 miljoen euro voor vrijgemaakt.

    Het kabinet vindt ook dat van commerciële advocatenkantoren een "maatschappelijke tegenprestatie" mag worden verwacht en dat zij dus deels ook sociale rechtsbijstand moeten verlenen. Volgens de Nederlandse Orde van Advocaten gebeurt dat al in toenemende mate.

    De advocatenorde is blij met het verhoogde budget voor de sociale advocatuur, maar waarschuwt dat het niet bij een eenmalige investering mag blijven. De Raad voor de Rechtspraak pleit ook voor lagere griffierechten, bijvoorbeeld in zaken over schulden of aardbevingsschade.

    Grote investeringen in de rechtspraak zijn nu niet aangekondigd, terwijl die volgens de raad wel nodig zijn. Zo liggen er nog veel zaken op de plank. De rechtbanken hebben nog twee jaar nodig om alle corona-achterstanden weg te werken. Ook is geld nodig om meer digitaal te kunnen werken.

  • Klimaatmiljarden voor subsidieregelingen

    Zoals gemeld trekt het kabinet 6,8 miljard extra uit om de CO2-uitstoot te verminderen. Het gaat onder meer om 3 miljard waarmee CO2-besparende projecten gesubsidieerd worden. Dat gaat onder andere om zonne- en windparken, maar er komt ook meer geld voor het opvangen en ondergronds opslaan van CO2. Bedrijven in de industrie die hun uitstoot willen verminderen kunnen daarvoor extra subsidie krijgen.

    1,3 miljard is bedoeld voor energie-infrastructuur, zoals warmtenetten en het bestaande gasnet geschikt maken voor waterstof. Nog eens 1,3 miljard gaat naar isolatie van gebouwen. Dat geld is bedoeld voor koop- en huurwoningen die nu een slechte isolatie hebben en het verduurzamen van scholen, musea en ander maatschappelijk vastgoed.

    Ook kunnen mensen een tegemoetkoming van 1000 tot 2100 euro krijgen voor een warmtepomp en wordt extra geld vrijgemaakt om elektrisch rijden te stimuleren. "Deze maatregelen geven tijdelijk extra zuurstof aan de energietransitie maar nemen niet weg dat er dringend structurele keuzes nodig zijn" zegt de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Daarmee wordt onder meer gedoeld op verzwaring van het elektriciteitsnet.

    Greenpeace is een stuk minder positief. "Deze Prinsjesdag laat zien dat het in Den Haag ontbreekt aan visie op hoe we onze natuur gaan redden en de klimaatcrisis gaan stoppen", zegt Faiza Oulahsen, hoofd Klimaat en Energie bij Greenpeace Nederland.

  • Nibud: somber jaar voor mensen die moeilijk rondkomen

    Het Nibud denkt dat 2022 een somber jaar wordt voor mensen die moeilijk rondkomen. Dat is de conclusie van het budgetinstituut nadat het de Miljoenennota heeft bestudeerd. "Veel mensen zitten financieel gezien klem, worstelen met het systeem van toeslagen en lokale tegemoetkomingen. Dat lijkt komend jaar niet wezenlijk anders te worden - en dat is toch wrang te noemen", zegt Nibud-directeur Arjan Vliegenthart.

    Problemen die mensen raken in de huishoudportemonnee worden niet aangepakt omdat het kabinet demissionair is, stelt het Nibud. Daarnaast heeft het Nibud gerekend met een inflatie van 1,8 procent. Als de prijzen meer stijgen dan dat, gaan meer Nederlanders erop achteruit.

    Omdat de koopkracht weinig lijkt te stijgen, benadrukt het Nibud dat het belangrijk is om op schulden te blijven letten: "We adviseren mensen bedachtzaam te zijn en hulp te vragen bij het regelen van hun financiën als ze er zelf niet uit komen."

  • 100 euro per persoon extra naar de zorg

    Het kabinet gaat in 2022 93 miljard euro uitgeven aan de zorg. Zoals elk jaar is het een van de grootse uitgavenposten van het kabinet. Gemiddeld zijn we volgend jaar 100 euro per persoon meer kwijt aan zorgkosten via premies en belastingen. Zoals eerder al gemeld verwacht het kabinet dat de gemiddelde premie van de basisverzekering met 2,75 euro per maand gaat stijgen. Zorgverzekeraars moeten in november zelf bepalen met hoeveel zij hun premie verhogen.

    Voor de zorg zijn er geen nieuwe plannen gepresenteerd. Een deel van de Kamer wilde een salarisverhoging voor het zorgpersoneel, maar zoals verwacht gaat het kabinet daar nu geen extra geld voor uittrekken. Ook worden geen nieuwe plannen gepresenteerd voor de toenemende zorgkosten de komende jaren.

    Het adviesorgaan WRR waarschuwde vorige week nog dat de gezondheidszorg niet klaar is voor de toekomst. Dat is vooral een opdracht voor een nieuw kabinet.

    Er gaat volgend jaar wel meer geld naar de jeugdzorg: 1,3 miljard, maar dat werd eerder dit jaar al besloten nadat een commissie dat met klem had geadviseerd. Structureel komt er (nog) geen extra geld, daarover moet een nieuw kabinet beslissen.

  • Onbelaste vergoeding voor thuiswerken

    Na ruim anderhalf jaar thuiswerken komt er een onbelaste thuiswerkvergoeding voor de extra kosten vanwege thuiswerken. Vanaf volgend jaar kunnen werkgevers een onbelaste thuiswerkvergoeding van 2 euro per dag aan hun werknemers betalen. Het Nibud heeft dit in opdracht van het demissionair kabinet onderzocht. Voor een werknemer die fulltime thuis werkt, komt dat neer op een kleine 500 euro per jaar.

    Werkgevers kunnen per 1 januari 2022 een thuiswerkvergoeding van maximaal 2 euro per dag uitbetalen zonder dat zij daar loonheffingen (loonbelasting en sociale zekerheidspremies) over hoeven in te houden. Concreet wordt er bij een thuiswerkvergoeding van bijvoorbeeld 50 euro dus ook 50 euro netto uitbetaald.

    Structureel gaat deze onbelaste thuiswerkvergoeding de begroting 221 miljoen euro per jaar kosten.

  • Ruim 5 miljard opzijgezet voor herstel toeslagenaffaire

    Het kabinet reserveert meer geld voor compensatie van slachtoffers en andere kosten voor het afhandelen van de toeslagenaffaire. Uit de begrotingsstukken voor Prinsjesdag blijkt dat Financiën aan totale kosten voor de hele operatie nu uitgaat van in totaal 5 mliljard euro. De stijging komt onder meer doordat meer mensen dan verwacht zich als gedupeerde hebben gemeld. Het ministerie van Financiën kondigde eerder al aan dat de herstelaanpak op de schop gaat. Begin dit jaar viel het kabinet na een vernietigend rapport van een parlementaire commissie over de toeslagenaffaire.

  • Invulling Nationaal Programma Onderwijs, geen nieuwe structurele investeringen

    Begin dit jaar werd al bekend dat er via het Nationaal Programma Onderwijs eenmalig 8,5 miljard beschikbaar wordt gesteld om corona-achterstanden in het onderwijs weg te werken. Het gaat dan niet alleen om studieachterstanden, maar ook om sociaal-emotionele achterstanden.

    Het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs krijgen hiervoor de komende 2,5 jaar in totaal 5,8 miljard. Zo'n 2,7 miljard is bestemd voor het mbo, hbo en wo.

    Het demissionair kabinet trekt verder 60 miljoen extra uit voor een lerarenbeurs. Dat gebeurt op verzoek van de Tweede Kamer. Leraren kunnen zich hiermee verder ontwikkelen door een bachelor- of masteropleiding te volgen. Er zijn verder geen nieuwe grote structurele investeringen aangekondigd.

  • 50 miljoen voor huisvesting kwetsbare groepen

    Voor de huisvesting van de kwetsbaarste groepen is 50 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dat geld moet gebruikt worden om al bestaande plannen voor deze groepen te versnellen.

    Om ervoor te zorgen dat de middelen ook ingezet worden waar de druk het hoogst is, zijn gemeenten benaderd om al geplande projecten aan te leveren waarbij financiering een knelpunt is. Dit jaar nog ontvangen 59 gemeenten een financiële bijdrage voor de (flexibele) huisvesting van dak- en thuislozen, arbeidsmigranten en andere spoedzoekers.

    Verder start in 2022 een experiment met het registreren en bijhouden van arbeidsmigranten die tijdelijk in een gemeente verblijven. Dat gebeurt in het Basisregister Personen (BRP). Met dat register moet er meer zicht komen op arbeidsmigranten in een gemeente.

  • Geld voor onderhoud wegen, bruggen en spoor nog niet gevonden

    Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat erkent dat er veel geld nodig is voor onderhoud van wegen, bruggen en het spoor. Bij Rijkswaterstaat gaat het om 1 miljard euro extra per jaar en bij ProRail om 300 miljoen extra. Dat geld is nog niet gevonden.

    Grote wegen- en spoorbouwprojecten zijn onzeker door de noodzaak om de stikstofuitstoot omlaag te krijgen. Uit de stukken van het ministerie blijkt dat het onduidelijk is wat dat betekent voor de planning en de kosten van deze bouwprojecten, bijvoorbeeld voor het doortrekken van de A15 ten zuiden van Arnhem.

    Verder is duidelijk dat het demissionaire kabinet snel af wil van oude bussen die te veel CO2 uitstoten. OV-bedrijven die emissieloze bussen aanschaffen, kunnen daarvoor steun krijgen.

    Na de overstromingen in Limburg wordt er verder geld naar voren gehaald om het Deltaprogramma Zoetwater sneller uit te voeren. Met dat programma moet Nederland beter voorbereid worden op watertekorten en wateroverlast. Deltacommissaris Peter Glas, die hierover gaat, heeft al gezegd dat hij hier ontevreden over is en dat er meer gedaan moet worden.

  • Opnieuw miljarden voor coronabestrijding, pandemisch centrum op komst

    Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft miljarden gestoken in de bestrijding van het coronavirus en blijft dat voorlopig ook doen. Er wordt voor de jaren 2020-2025 in totaal 20 miljard euro begroot voor zogenoemde corona-gerelateerde uitgaven.

    In de begroting voor volgend jaar schrijft het ministerie dat er in het najaar "een reële mogelijkheid" is op oplevingen van het virus. Daarbij wil het kabinet "alles in het werk stellen om een (gedeeltelijke) sluiting van de samenleving te voorkomen".

    Vorig jaar is er door VWS 5 miljard uitgegeven aan coronabestrijding, dit jaar 12,4 miljard en voor de jaren 2022-2025 is alvast 2,6 miljard euro begroot. Deze bedragen gaan enkel over de bestrijding en staan los van de uitgaven aan de zorg voor coronapatiënten in bijvoorbeeld het ziekenhuis of instellingen. De drie duurste uitgavenposten voor de komende jaren zijn: de coronatestcapaciteit (7,1 miljard), de GGD'en en veiligheidsregio's (3,4 miljard), vaccins en medicatie (3,1 miljard),

    Voor de toekomst kijkt het ministerie ook alvast naar nieuwe virussen die problemen kunnen gaan veroorzaken in Nederland. Het kabinet wil om die reden de "pandemische paraatheid" versterken. Er komt een speciaal pandemisch centrum dat jaarlijks 6 miljoen euro subsidie ontvangt. Ook wordt er jaarlijks 5 miljoen euro uitgetrokken voor de Nationale Zorgreserve met zorgmedewerkers die ingezet kunnen worden bij een crisis. Er gaat ook 15 miljoen naar vaccinmaker Intravacc.