liveblog
NOS NieuwsAangepast

Kamer wil leenstelsel snel afschaffen • Rutte vliegt naar New York

  • De tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen duurde tot midden in de nacht
  • Er is een akkoord bereikt over 2 miljard euro extra voor onder meer huren leraren en de energierekening
  • Of dat iets zegt over de formatie staat niet vast, "Dat staat hier los van", zei demissionair premier Rutte na afloop
  • Er zijn ook moties aangenomen over het afschaffen van het leenstelsel
liveblog gesloten

We sluiten dit liveblog

De komende maanden bespreekt de Tweede Kamer per ministerie de begrotingen. Morgen is er eerst de ministerraad, zonder demissionair premier Rutte want die is bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

Symbolische motie Kamerlid Omtzigt over de Grondwet

ANP
Kamerlid Omtzigt voor het kunstwerk Aarde van Jos de Putter

Met een knipoog naar de kunstwerken op de achterwanden in de nieuwe Tweede Kamer vraagt Kamerlid Omtzigt in een handgeschreven motie om een duidelijke plek voor de Grondwet in het nieuwe Kamergebouw.

NOS
De handgeschreven motie

Een tegoedbon voor de isolerende doe-het-zelver

Op initiatief van BBB gaat het kabinet onderzoeken of het geven van een isolatietegoedbon aan doe-het-zelvers leidt tot meer geïsoleerde huizen. Bijna 5 miljoen klussers bezoeken elke maand de bouwmarkt en vormen "in potentie het grootste isolatiebedrijf van ons land", zegt Partijleider Van der Plas. "Burgers kunnen zo kosten besparen bij het isoleren van hun huis en de schaarse professionals kunnen vooral worden ingezet voor complexe werkzaamheden."

"Mogelijk 5,8 miljard euro voor Nederland in Europees coronaherstelfonds"

Naast de moties over de extra 2 miljard euro, de afschaffing van het leenstelsel, het asielbeleid en de arbeidsmigranten werden er ook moties aangenomen over andere onderwerpen. Zoals of er binnen tien jaar in Nederland een kernreactor kan worden gebouwd, of er een National Historisch Museum kan komen, en of ouderenbeleid en wonen voor ouderen een vast onderdeel van het kabinetsbeleid kan worden.

Verder draagt de Kamer het kabinet op een beroep te gaan doen op het Europese coronaherstelfonds. Nederland kan onder voorwaarden aanspraak maken op 5,8 miljard euro uit deze pot.

Kamer wil onderzoek Deens asielmodel

De motie van JA21-Kamerlid Eerdmans, die naar Denemarken afreisde om meer over het Deense asielmodel te horen, is ook aangenomen. Hij vindt dat het Deense beleid "er doeltreffend in slaagt de asielinstroom te beperken en terugkeer te bewerkstelligen". De Kamer wil dat het kabinet onderzoek doet naar het Deense asiel- en terugkeerbeleid om te zien of Nederland hier wat van kan leren.

Kabinet moet in EU discussie aan over arbeidsmigratie

Steun ook voor een motie van Marijnissen (SP) en Segers (ChristenUnie). Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat de relatief eenvoudige arbeidsmigratie binnen Europa te veel problemen oplevert. Het vrije verkeer van werknemers leidt tot lage lonen, het trekt "lokale Oost-Europese gemeenschappen uit elkaar", het leidt tot uitbuiting en slechte woon- en werkomstandigheden, zegt de Kamer.

Het kabinet moet in Europees verband in gesprek gaan "over de regulering van arbeidsmigratie, bijvoorbeeld door het mogelijk te maken voor lidstaten om onderling afspraken te maken over arbeidsmigratie". De Kamer wil ook dat het kabinet onderzoekt of een vergunningseis voor arbeidsmigranten zou kunnen helpen.

VVD-motie voor 2 miljard euro extra krijgt steun van groot deel Tweede Kamer

Voor de gedeeltelijke afschaffing van de verhuurderheffing wordt 500 miljoen euro uitgetrokken. De gedachte is dat woningcorporaties dit geld in lagere huren, onderhoud en nieuwe woningen gaan investeren. Hetzelfde bedrag gaat naar de lonen van leraren en schoolleiders in het primair onderwijs. Die lopen achter bij de salarissen in het voortgezet onderwijs.

Om de energiekosten van burgers te verzachten wordt ook 500 miljoen euro uitgetrokken. Dit zal waarschijnlijk via de verlagingen van energiebelastingen worden geregeld. Op het gebied van veiligheid gaat er 300 miljoen euro extra naar defensie en 200 miljoen euro naar de politie en boa's.

Kamer wil nu echt van leenstelsel af

De Tweede Kamer wil nu echt snel van het leenstelsel af. Een motie om het leenstelsel te vervangen door een basisbeurs werd met alle stemmen behalve die van de VVD, aangenomen.

Dit is de tekst van de motie:

De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende, dat sinds de invoering van het leenstelsel het aantal studenten met een studieschuld fors is gestegen en de gemiddelde studieschuld ook hoger is dan voorheen, van mening, dat het onwenselijk is dat jonge mensen na hun studie met een stapeling van schulden op zoek moeten naar werk en een woning, spreekt uit, dat het leenstelsel zo snel mogelijk moet worden afgeschaft en vervangen door een basisbeurs, en gaat over tot de orde van de dag.

De motie van Volt om het leenstelsel af te schaffen werd ook aangenomen. De motie van SP-leider Marijnissen, die ook vraagt om het afschaffen van het leenstelsel en samen met studentenorganisaties een alternatief te zoeken, werd niet aangenomen. Daar is de LSVb teleurgesteld over. (Zie eerder post)

Het Interstedelijk Studentenoverleg is blij en wil meepraten over een nieuw studiefinancieringsstelsel en "een eerlijke compensatie voor de generatie studenten die onder het leenstelsel heeft gestudeerd".

De stemmingen beginnen om ongeveer 01.25 uur

Op deze pagina van de site van de Tweede Kamer staan alle moties waarover gestemd gaat worden.

Rutte sluit af en gaat naar het regeringsvliegtuig

Demissionair premier Rutte bedankte in zijn slotwoorden alle dienst van de Tweede Kamer voor de "voortreffelijke verzorging". Hij vond het bijzondere Algemene Beschouwingen in een demissionaire status. "Het zoeken naar overeenstemming met de fracties en het kabinet was heel bijzonder", zei hij. "Ik denk dat het onze taak en opgave is om gezamenlijk te blijven werken aan beleid dat draagvlak heeft in de samenleving."

Veel tijd voor een interview achteraf had Rutte niet. Op de vraag wat dit debat betekent voor de onderhandelingen over een nieuw kabinet antwoordde hij: "Dit staat voor mij los van de formatie." Toen moest hij snel door naar het regeringsvliegtuig voor zijn vlucht naar de VN in New York.

PvdA en GroenLinks zullen voor de VVD-motie van 2 miljard stemmen

ANP
VVD-fractievoorzitter Hermans met Klaver (GroenLinks) en Ploumen (PvdA) in de wandelgangen

Demissionair premier Rutte gaat de meer dan 70 moties langs

Namens het kabinet en de vakministers geeft Rutte een oordeel over de moties die zijn ingediend door de Tweede Kamer. Het strengste oordeel is dat hij een motie kan ontraden. Dan vindt het kabinet wat er in de motie staat onverstandig. Een motie kan ook gezien worden als een ondersteuning van het beleid van het kabinet.

Rutte zal na deze ronde vertrekken naar New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Hij gaat met het regeringsvliegtuig. De andere ministers blijven wel zitten voor de stemmingen.

Verschillende regeringsleiders, zoals de Amerikaanse president Biden, hebben al een toespraak gehouden bij de VN-vergadering. Rutte is morgen aan de beurt.

Studenten geven voorkeur aan SP-voorstel afschaffen leenstelsel

De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) heeft ook gezien dat er verschillende moties zijn om het leenstelsel af te schaffen. Voorzitter Ama Boahene heeft een voorkeur voor het voorstel van de SP.

Op twitter roept zij andere partijen op ook voor deze motie te stemmen. "Nu de kans voor D66 om te laten zien of ze echt een onderwijspartij zijn. Stemmen ze voor de motie van de SP om het leenstelsel af te schaffen? Of laten ze studenten zitten met hun schulden?"

Inmiddels heeft ook de jongerenorganisatie van D66, de Jonge Democraten, een voorkeur voor de motie van SP-leider Marijnissen uitgesproken.

Tweede Kamer wil zo snel mogelijk af van leenstelsel

Coalitiepartijen CU en het CDA willen dat het leenstelsel voor studenten wordt afgeschaft. Deze twee partijen willen dit al jaren, maar in het regeerakkoord is afgesproken om deze manier van studiefinanciering niet te wijzigen.

De kans bestaat dat deze motie een meerderheid haalt, want veel oppositiepartijen zoals SP, PvdA, GroenLinks, PVV, Volt, Denk zijn al langer tegen het stelsel waarbij iedereen voor zijn studie geld moet lenen. Uit onderzoek blijkt dat de meeste studenten na hun studie een gemiddelde schuld hebben van zo'n 25.000 euro.

Ook SP-leider Marijnissen diende een motie in om het leenstelsel af te schaffen en samen met studentenorganisaties en de Tweede Kamer op zoek te gaan naar een "nieuw en toegankelijker stelsel van studiefinanciering".

Het is niet duidelijk wat het kabinet met deze motie zal doen. De afschaffing kost veel geld, want er moet ook een compensatie worden geregeld voor de huidige leenstelsel-studenten.

Kabinet geeft toe: betaling hogere zorgsalaris toch met winstbelasting

Een deel van de hogere zorgsalarissen zal toch betaald worden uit de verhoging van de vennootschapsbelasting voor bedrijven. Het kabinet kondigde vanmorgen aan dat er structureel 675 miljoen euro komt om de salarissen in de zorg te verhogen. Maar dat zou betaald moeten worden door de zorgpremie die alle Nederlanders betalen wel 13 euro per jaar omhoog zou gaan. Sommige partijen reageerden woest, omdat een meerderheid in de Kamer had gezegd dat het geld bij winstgevende bedrijven gehaald moest worden. Het leverde een narrig debat op.

Aan het eind van de avond stuurde minister De Jonge van Volksgezondheid een brief naar de Tweede Kamer. De Kamer kreeg zijn zin.

PvdA en GroenLinks: 1 miljard koopkrachtverbetering en afschaffen verhuurderheffing

PvdA-leider Ploumen herhaalt dat ze vindt dat de problemen in Nederland niet worden opgelost met "kleine stapjes". "We moeten fundamentele keuzes maken, we hebben niets aan knip- en plakwerk. We moeten de koers verleggen." Met GroenLinks komen ze met twee voorstellen: de winstbelasting moet omhoog om 1 miljard euro uit te trekken voor koopkrachtverbetering. Ook moet de verhuurderheffing helemaal weg.

SP: 'stapje' coalitie niet voldoende, verhuurderheffing moet weg

De SP noemt de 500 miljoen euro voor de gedeeltelijke afschaffing van de verhuurderheffing "een stapje in de goede richting". Maar het is niet voldoende. De belasting voor woningcorporaties moet helemaal verdwijnen, zegt de oppositiepartij. Verder moeten de huren tot 1 juli 2023 worden bevroren en worden verlaagd. Verder moet het minimumloon met 5 procent omhoog, het leenstelsel verdwijnen en de arbeidsmigratie beter worden gereguleerd.

D66 tevreden, maar betreurt voortbestaan politieke impasse

Waarnemend fractievoorzitter Jetten spreekt over een "vleugje magie" omdat tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen allerlei partijen stevige debatten hebben gevoerd. Hij hoopt dat veel partijen in het brede midden achter de motie van VVD'er Hermans gaan staan. Maar de politieke verschillen zijn niet volledig overbrugd, constateert Jetten. Hij hoopt dat partijen snel door gaan praten aan de formatietafel. "De politieke impasse is nog niet doorbroken."

D66 wil dat Nederland excuses maakt voor de rol in het slaverijverleden. Ook de PvdA, GroenLinks, Denk, de ChristenUnie en Volt steunen dit plan.

VVD dient motie in met plannen voor extra twee miljard

VVD-fractievoorzitter Hermans diende vanavond een motie in waar de plannen voor de extra miljarden in staan waar VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een akkoord over bereikten.

"Maar het is geen VVD-motie", zei Hermans. "We hebben naar alle wensen uit de Kamer geluisterd." Ze zei dat de vier "voormalige coalitiepartners" daar met elkaar over overlegd hebben. Kamerlid Omtzigt reageerde meteen kritisch. Hij vindt een belastingmaatregel om aan de extra 2 miljard euro te komen risicovol. "Belastingmaatregelen die niet goed doordacht zijn treffen vaak de verkeerden." Hij zegt ook dat hij niet vooraf is benaderd voor steun aan deze motie. Denk en de PVV wisten er ook niet van.

PVV wil nieuwe verkiezingen en 10 miljard extra voor zorg en politie, huurverlaging

De tweede termijn is begonnen en daar kunnen alle partijen hun concrete plannen indienen en nog nieuwe vragen stellen. De eerste spreker is Wilders en die wil onder meer nieuwe Tweede Kamerverkiezingen. Ook wil de partij 1 miljard euro extra voor de zorg, 1 miljard euro extra voor de politie, de huren verlagen, de energierekening verlagen, het eigen risico in de zorg afschaffen en de rekeningrente verbeteren. Ook moeten de grenzen dicht voor mensen uit islamitische landen. In totaal kosten de plannen 10 miljard euro, zo denkt Wilders. Dat moet betaald worden uit het schappen van de klimaatplannen en de ontwikkelingshulp.

Korte schorsing tot 21.45 uur

Rutte is klaar met zijn antwoord. Straks komt de tweede termijn en dan wordt duidelijk welke partijen welke concrete plannen hebben.

NIEUWS: Akkoord over 2 miljard extra voor woningcrisis, leraren en veiligheid

Volt werkt aan motie; afschaffen sociaal leenstelsel

Achter de schermen zijn allerlei partijen bezig om moties op te stellen om de begroting van 2022 aan te passen. Volt heeft de tekst al bijna klaar om het sociaal leenstelsel af te schaffen en de basisbeurs in te voeren. De motie gaat nu rond bij andere partijen om te kijken of er meer partijen hun handtekening onder kunnen zetten.

SGP wil meer geld voor defensie, Rutte begrijpt dat

SGP-leider Van der Staaij kondigt aan dat hij wil dat er nog dit jaar meer geld gaat naar defensie. Hij vindt dat er in verhouding met bijvoorbeeld klimaatbeleid erg weinig geld naar defensie gaat, terwijl daar investeringen in onder andere materieel en onderhoud nodig zijn.

Demissionair premier Rutte zegt dat hij dat begrijpt en maakt duidelijk dat hij daar niet voor gaat liggen. Uiteindelijk moeten de defensie-uitgaven op 2 procent van het bruto binnenlands product uitkomen, zegt hij. Dat percentage moet in 2024 zijn bereikt. Nu schommelt het rond de 1,5 procent. "Het belemmert onze invloed binnen de NAVO. We lopen het 'freeriders-risico', het verwijt mee te liften op de uitgaven van andere landen."

Het debat is geschorst tot 20.45 uur

De politici eten een hapje. Daarna gaat het debat door. Zicht op een eindtijd is er nog niet.

Rutte worstelt persoonlijk met excuses slaverijverleden

ANP
Fractievoorzitter Simons van BIJ1

De premier zit nog na te denken over of de Nederlandse Staat excuses moet aanbieden voor het slavernijverleden. Een adviescommissie vindt dat Nederland moet erkennen dat de slavernij en slavenhandel misdrijven waren tegen de menselijkheid. Ook moet het kabinet inzien dat de gevolgen van het slavernijverleden nog altijd voelbaar zijn, vindt deze commissie.

Rutte zegt dat hij "niet als premier maar als Mark Rutte" worstelt met de kwestie. "Het is zo ver terug in de geschiedenis. Het is een zoektocht. Ik ben er nog niet uit." Fractievoorzitter Simons van Bij1 vindt dat de slavernij helemaal niet lang geleden is. De oma van haar moeder heeft het meegemaakt. "De geschiedenis wordt in mijn familie nog steeds van generatie op generatie doorgegeven", aldus Simons.

Premier wil toeslagenouders niets beloven over snelheid afhandeling, 'dat is onfatsoenlijk'

In het debat gaat het ook over de ouders van de toeslagenaffaire die nog wachten op duidelijkheid over een schadevergoeding. Ondanks stevig aandringen van de SP en Denk wil Rutte geen einddatum noemen van de afhandeling van hun zaak.

Rutte spreekt van een uiterst complex probleem, waar "dag en nacht" aan gewerkt wordt. Het gaat nu om 46.000 zaken, waar een ambtenaar per zaak gemiddeld 35 uur mee bezig is. Het noemen van een einddatum noemt Rutte onfatsoenlijk. "Ik doe geen toezeggingen. Ik ga ze niet belazeren", zegt hij.

Rutte: beloften aan Omtzigt 'niet van de ene op de andere dag geregeld'

Het voormalig CDA-Kamerlid Omtzigt was gisteravond zeer kritisch over de trage manier waarop het kabinet de relatie tussen de overheid en de burger probeert te verbeteren. Het kabinet heeft naar aanleiding van het toeslagenschandaal beterschap beloofd en kwam met een aantal voorstellen. Zoals de komst van een staatscommissie om de rechtsstaat te verbeteren, het op orde krijgen van overheidsarchieven en de oprichting van een onafhankelijk 'meldpunt misstanden'.

Premier Rutte zegt dat eraan gewerkt wordt. "Het kost meer tijd dan we dachten", aldus Rutte. Sommige voorstellen moet een nieuw kabinet regelen, vindt hij. "Veel acties zijn niet van de ene op de andere dag geregeld."