NOS NieuwsAangepast

'Russen in stadhuis van Cherson' • Vrees voor uitval verwarming deel Kiev

  • Welkom in het liveblog over de oorlog in Oekraïne
  • Zware explosie gehoord in Kiev
  • Pensioenfondsen verkopen Russische beleggingen
  • Oligarch Abramovitsj gaat Chelsea verkopen
  • Grote meerderheid VN roept Rusland op: trek troepen terug uit Oekraïne
liveblog gesloten

Internationaal Strafhof start onderzoek naar oorlogsmisdaden in Oekraïne

Het Internationaal Strafhof in Den Haag begint formeel met het verzamelen van bewijs van oorlogsmisdaden in Oekraïne sinds 2013, toen het conflict in het zuidoosten van het land begon. Het onderzoek is officieel van start gegaan nadat 39 landen daartoe een verzoek hadden ingediend, laat aanklager Karim Khan weten. Onder die landen is ook Nederland.

Rusland is geen lid van het Strafhof en ook Oekraïne is dat niet. De Oekraïense regering had eerder al laten weten toch een onderzoek te willen.

Vluchten uit Kiev met twee katten

Een koffer heeft ze niet meegenomen, alleen een toilettas en haar twee katten. Olena (37) besloot gisterochtend te vertrekken uit Kiev en kwam vanavond aan in Przemysl, vertelt ze aan NOS-redacteur Christiaan Paauwe in Polen:

"Ik was weer de hele nacht wakker. Mijn intuïtie zei dat ik moest vertrekken met mijn katten. Veel mensen zijn gebleven, dat begrijp ik niet goed. Sommigen hebben hun zoon of echtgenoot in het leger en willen bij ze blijven, maar het is te gevaarlijk. Toen ik de deur van mijn huis dichttrok, begreep ik dat ik misschien nooit terug zou komen."

"Ik betaalde een taxi gestoord veel geld om mij naar het station te rijden. Normaal loop ik dat in een paar minuten, maar dat was lastig met de twee katten in hun reistas. Op het station was niet duidelijk wanneer er een trein zou komen. Toen er een op een ander perron aankwam, ben ik erheen gerend. Een echtpaar moest mij helpen om op tijd te zijn met de katten."

"Ik was zo opgelucht toen bleek dat de trein naar Lviv ging. De wagons waren wel bomvol met vrouwen en kinderen. Er was geen plek om te zitten. Niemand kon naar de wc, kinderen moesten huilen en het duurde 12 uur om in Lviv te komen. De katten vonden het ook verschrikkelijk om zo lang in een tas te zitten. Daarna moesten we nog een trein pakken naar Przemysl. Normaal duurt dat een paar uur, nu zaten we nog twaalf uur in een volle trein. Het was een helse rit, maar het heeft mij wel gered. Vrienden uit Krakau komen mij nu ophalen."

NOS
Olena uit Kiev

Burgemeester Cherson: Russen in onze straten en in stadhuis

De burgemeester van de Zuid-Oekraïense havenstad Cherson zegt dat er Russische troepen in de stad zijn en dat ze ook al in het stadhuis zijn. Eerder zei Rusland al dat het de controle over de stad had, maar dat werd door de Oekraïense regering en de Verenigde Staten weersproken.

Nu zegt de burgemeester dat er geen Oekraïense militairen meer in de stad zijn. "Alleen nog burgers en mensen die hier willen LEVEN", meldt hij in een verklaring. Hij roept burgers op alleen met daglicht naar buiten te gaan.

Het Russische leger zegt dat de stad "volledig onder controle" is van de Russen. Alle essentiële diensten zouden gewoon functioneren en er zou geen tekort zijn aan voedsel of andere levensbehoeften. Er worden volgens een legerwoordvoerder gesprekken gevoerd met de lokale autoriteiten.

Wendy van Dijk niet naar Pools-Oekraïense grens

Presentatrice Wendy van Dijk doet op de landelijke actiedag voor Oekraïne geen verslag bij de Pools-Oekraïense grens, meldt Giro 555. De organisatie had eerder op de avond per abuis bekendgemaakt dat de presentatrice zou afreizen naar de grens om verhalen van Oekraïense vluchtelingen te laten horen.

Van Dijk krijgt wel een rol in het tv-programma Samen in actie voor Oekraïne, maar wat ze precies gaat doen is nog niet bekend. Het programma wordt maandagavond van 20.30 uur tot 23.00 uur uitgezonden op NPO1, RTL4 en SBS6.

Oekraïners halen wapenvergunning

Oekraïense mannen staan massaal in de rij voor een wapenvergunning in Lviv, ziet onze verslaggever Mustafa Marghadi.

Oekraïners in de rij voor een wapenvergunning: 'Wil mezelf en mijn stad beschermen'

Zweden: Russische gevechtsvliegtuigen in Zweeds luchtruim

De Zweedse luchtmacht zegt dat vier Russische gevechtsvliegtuigen woensdag ongeoorloofd het Zweedse luchtruim binnen zijn gekomen. Dat gebeurde boven de Oostzee, ten oosten van het eiland Gotland.

"Vanwege de huidige situatie zijn we erg bezorgd over dit incident", zegt luchtmachtcommandant Carl-Johan Edstrom. "Dit is onprofessioneel en onverantwoordelijk gedrag van Russische kant."

Zweedse gevechtsvliegtuigen zijn in de buurt van de Russische toestellen geweest en hebben foto's gemaakt, aldus de luchtmacht.

Explosie in Kiev was geen directe raketaanval

De explosie in de buurt van het centraal station van Kiev is het gevolg van wrakstukken van een door Oekraïne neergehaalde Russische raket. Dat zegt het ministerie van Binnenlandse Zaken.

De wrakstukken raakten een leiding van het warmtenet van de stad, wat de explosie veroorzaakte. Volgens het ministerie is er veel minder schade aangericht dan wanneer de raket het eigenlijke doelwit had geraakt. Het is nog altijd onduidelijk of er slachtoffers zijn gevallen.

Mogelijk was het doelwit van de raket het Oekraïense ministerie van Defensie, dat dicht bij het station ligt.

Overheid kondigt testen sirenes extra aan

Op iedere eerste maandag van de maand, dus ook op 7 maart, worden de 4278 sirenes in Nederland getest. Het testen van de sirenes zal dit keer extra worden aangekondigd.

De overheid vreest dat anders onrust ontstaat als mensen de sirenes horen, vanwege de oorlogssituatie in Oekraïne.

Legerwinkels worden leeggekocht

Er is grote vraag naar militaire beschermingsmiddelen in Oekraïne. In Nederland zijn veel spullen bijna uitverkocht. Ook bij deze zaak in Deventer komen mensen om kogelwerende vesten en helmen te kopen en die vervolgens naar Oekraïne te brengen.

'Gekkenhuis' bij legerwinkels: kogelwerende vesten en helmen niet aan te slepen

Oekraïne: raketinslag bij centraal station, vrees voor uitval verwarming

De zware explosie die een uur geleden rond het centrale station van Kiev werd gemeld, is volgens het kantoor van de Oekraïense president Zelensky veroorzaakt door een raketinslag. In het station worden duizenden mensen opgevangen, vooral vrouwen en kinderen. Volgens spoorwegmaatschappij Ukrzaliznytsia heeft het gebouw lichte schade opgelopen. Onduidelijk is of er slachtoffers zijn.

Gevreesd wordt ook dat een deel van de stad zonder verwarming kan komen te zitten, omdat door de explosie een warmtecentrale verwoest kan zijn. In Kiev is het momenteel rond het vriespunt.

De treinen rijden wel gewoon.

Nederlander in Zuid-Oekraïne: 'Russen willen naar Odessa'

De Nederlander Bas Agterbos woont met zijn Oekraïense vrouw en twee jonge kinderen vlakbij de Zuid-Oekraïense stad Mykolajiv. Die plaats ligt op de route naar de kustplaats Odessa. Hij vertelt wat er nu om hen heen gebeurt en waarom hij zich zorgen maakt. "Als Cherson valt, zijn wij daarna aan de beurt. De Russen willen naar Odessa."

H&M stopt verkoop in Rusland

De Zweedse H&M Group, een van de grootste modebedrijven ter wereld, staakt tijdelijk alle verkoopactiviteiten in Rusland. Het bedrijf zegt zeer bezorgd te zijn over de situatie in Oekraïne.

Rusland is de op vijf na grootste afzetmarkt ter wereld voor het modebedrijf en in het laatste kwartaal van 2021 verantwoordelijk voor 4 procent van de omzet. H&M opende recent nog nieuwe winkels in Rusland. Ook andere merken die onder het bedrijf vallen, zoals COS en Arket, zullen voorlopig niet meer verkrijgbaar zijn in Rusland.

Eerder besloten Nike en luxe webwinkel Net-a-Porter geen bestellingen meer naar Rusland te verzenden.

Pensioenfondsen verkopen Russische beleggingen

Pensioenfondsen ABP gaat en BpfBOUW gaan hun beleggingen in Russische bedrijven verkopen. Pensioenfonds ABP is het grootste Nederlandse pensioenfonds en heeft voor zo'n 520 miljoen euro aan beleggingen in het land. Dat is minder dan 0,1 procent van het belegd vermogen. Pensioenfonds BpfBOUW heeft zo'n 58 miljoen euro in Rusland gestoken, 0,07 procent van het belegd vermogen.

ABP zegt in een verklaring geschokt te zijn door de Russische inval in Oekraïne en het geweld dat daarmee gepaard gaat. Het ambtenarenpensioenfonds verkocht de afgelopen jaren al beleggingen in Russische bedrijven en producenten van fossiele brandstoffen.

"De verkoop van de resterende beleggingen kan enige tijd kosten, omdat de marktomstandigheden op het moment ingewikkeld zijn. De verkopen zullen, zodra deze verantwoord mogelijk zijn, door onze vermogensbeheerder APG worden uitgevoerd. Gezien de onzekerheid op de financiële markten volgt ABP nauwlettend de gevolgen hiervan voor onze beleggingen", zegt ABP.

Ook BpfBOUW wijst op de onzekerheid op de financiële markt. "De verkoop kan door de moeilijke situatie op de markt wel even duren. Dit komt doordat Rusland op de lokale beurzen geen verkooporders meer van buitenlandse beleggers accepteert. BpfBOUW gaat tot verkoop over zodra dat verantwoord kan."

Zware explosie gehoord in Kiev

In de Oekraïense hoofdstad Kiev is een zware explosie gehoord. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken van het land vond de explosie plaats in de buurt van het centraal treinstation. Het is niet duidelijk waardoor de explosie veroorzaakt is en of er slachtoffers zijn.

Kerkklokken in Nederland luiden voor Oekraïne: 'We zijn helemaal ontregeld'

In heel Nederland luidden aan het einde van de middag kerkklokken voor vrede in Oekraïne. In Utrecht konden mensen ook een kaarsje branden en een boodschap achterlaten op het kruis van The Passion.

Kerkklokken in Nederland luiden voor Oekraïne: 'We zijn helemaal ontregeld'

Demonstraties voor Oekraïne en voor Rusland

Op meerdere plekken is vandaag gedemonstreerd. Zo waren in Brussel honderden mensen op de been om hun steun te tonen voor Oekraïne, en lieten in Beiroet demonstranten zien dat ze achter het Russische leger in Oekraïne stonden.

De protesten in foto's:

  • Isopix
    Demonstratie in Brussel, België
  • Isopix
    Demonstratie in Brussel, België
  • EPA
    Protest in Beiroet, Libanon
  • EPA
    Protest in Beiroet, Libanon

Nieuwe strafmaatregelen VS voor Rusland en Belarus

De Verenigde Staten leggen opnieuw sancties op aan Rusland en Belarus. Het Witte Huis zegt dat de Russische defensie-industrie hard geraakt zal worden en "nog jarenlang verzwakt zal zijn" door de sancties.

Vanmiddag werd al bekend dat Russische luchtvaartmaatschappijen het Amerikaanse luchtruim niet meer in mogen. Ook wordt een werkgroep opgericht met de naam 'KleptoCapture' die de taak heeft om Russische oligarchen financieel uit te kleden.

Belarus krijgt dezelfde strenge exportcontroles opgelegd als die op 24 februari van kracht zijn geworden voor Rusland. Zo hoopt de VS te voorkomen dat goederen, waaronder (defensie-)technologie en software, via Belarus naar Rusland worden getransporteerd.

Georgië wil lid worden van Europese Unie

Georgië gaat morgen bij de Europese Unie een verzoek indienen om lid te worden, meldt regeringspartij Georgische Droom.

"Dit is een historische keuze", zegt partijprominent Kakha Kaladze, de burgemeester van de hoofdstad Tbilisi. "Ons pad richting Europa is onomkeerbaar. Georgië verdient het om lid te zijn van de Europese familie." In Georgië waren de afgelopen dagen massale protesten tegen de Russische invasie in Oekraïne.

Georgië was vroeger een Sovjet-republiek. In 2008 brak er een oorlog uit tussen Rusland en Georgië, waarbij het laatstgenoemde land twee opstandige, pro-Russische regio's kwijtraakte. Rusland erkent die regio's, Abchazië en Zuid-Ossetië, als onafhankelijk.

Gisteren zei het Europees Parlement dat Oekraïne het kandidaat-lidmaatschap van de EU moet krijgen. Het is niet de verwachting dat Georgië, als het al kandidaat-lid mag worden, binnen een paar jaar lid kan worden van de Europese Unie. Toetredingsprocedures duren vaak vele jaren.

Abramovitsj gaat Chelsea verkopen

De Russische miljardair Roman Abramovitsj gaat de Londense voetbalclub Chelsea verkopen. Dat laat de 55-jarige Rus weten in een verklaring op de website van de club. Hij zegt dat het besluit om de club te verkopen in het belang van de club, de fans, de medewerkers en de sponsoren en partners is.

Geld dat met de verkoop wordt opgehaald wil Abramovitsj helemaal besteden aan een goed doel ten bate van de slachtoffers van de oorlog in Oekraïne. Ook zegt de miljardair, die een vermogen vergaarde met olie, dat hij leningen die hij aan de club heeft verstrekt niet terug hoeft.

Afgelopen weekend besloot Abramovitsj, die nauwe contacten heeft met president Poetin, al een stap terug te doen bij de club, al is onduidelijk wat dat betekende. Hij deed dat nadat het Britse parlement met sancties had gedreigd tegen vermogende Russen vanwege de oorlog in Oekraïne. Londen is onder hen geliefd als verblijfplaats.

Wandelaars uit Rusland, Belarus niet welkom bij Nijmeegse Vierdaagse

Wandelaars uit Rusland en Belarus mogen niet meedoen aan de komende editie van de Vierdaagse in Nijmegen. "Wij volgen de oproep van sportkoepel NOC*NSF aan aangesloten sportorganisaties om sporters en sportteams uit Rusland en Belarus uit te sluiten van deelname aan sportevenementen", zo meldt een woordvoerder aan Omroep Gelderland.

Er deden de afgelopen jaren weinig mensen uit beide landen mee aan het wandelevenement. In 2016 waren het 28 burgers en vier militairen en sinds 2017 liepen er maar één militair en tussen de 13 en 23 burgers mee, allen uit Rusland. Uit Belarus deden de afgelopen jaren geen wandelaars mee.

Journalisten kritisch over weren Russische staatsmedia

De Russische staatsmedia RT en Sputnik worden door de EU zo goed als volledig geweerd. Voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie kondigde dit zondag al aan en nu is het officieel bekrachtigd. In Nederland heeft RT geen uitzendlicentie, dat betekent dat providers de zender niet uit hun programmering hoeven te halen. Wel wijst alles erop dat providers straks de websites moeten blokkeren.

De Nederlandse Vereniging van Journalisten is bezorgd over de mediablokkade. Volgens de NVJ is het niet aan staten om nieuwskanalen indirect te laten blokkeren en ondermijnt de EU daarmee de fundamenten van een vrije pers.

Oekraïne helpt Russische moeders hun zoons vinden

Het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een website gelanceerd waarop Russische families vermiste Russische militairen kunnen vinden. Op de website komt informatie te staan over gevangengenomen, gewonde en gedode soldaten. Er is ook een hulplijn opgezet die Russen kunnen bellen.

Moeders zijn welkom om in Kiev hun zoons te komen ophalen, schrijft de krant The Moscow Times op basis van informatie van het ministerie. "We brengen je naar Kiev waar je zoon aan je overgedragen wordt. In tegenstelling tot de fascisten van Poetin voeren wij geen oorlog tegen moeders en hun gevangengenomen kinderen".

NOS/Telegram
Het Telegram-bericht op het account van het Oekraïense parlement

Grote meerderheid VN roept Rusland op: trek troepen terug uit Oekraïne

Een overgrote meerderheid van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft de Russische invasie in Oekraïne veroordeeld en eist het terugtrekken van de troepen uit Oekraïne. 141 van de 193 leden stemden voor een resolutie waarin dit staat, 5 landen tegen en 35 landen onthielden zich van stemming.

De landen die zich schaarden aan de kant van Rusland waren Belarus, Eritrea, Noord-Korea en Syrië, zo bleek tijdens de spoedzitting. Het was voor het eerst sinds 1997 dat de Algemene Vergadering voor een spoedzitting bijeenkwam.

Een aangenomen resolutie in de Algemene Vergadering is juridisch niet bindend, maar heeft wel grote symbolische betekenis. Rusland maakte echter duidelijk dat het niet van plan is zich iets van de stemmingsuitslag aan te trekken.

Moskou: bijna 500 Russische militairen omgekomen in Oekraïne

Voor het eerst sinds de Russische invasie van Oekraïne meldt Rusland een officieel dodental. Er zouden tot nu toe 498 Russische militairen gesneuveld zijn, zegt het ministerie van Defensie. Nog eens 1597 soldaten zijn gewond geraakt.

De Oekraïense onderminister van Buitenlandse Zaken meldde eerder vandaag dat er aan Oekraïense kant 352 mensen zijn omgekomen.

Het aantal van 498 gesneuvelde Russen strookt niet met het dodental dat Oekraïne opgeeft. President Zelensky zei vandaag dat er bijna 6000 Russische militairen zijn omgekomen. Moskou zegt op zijn beurt dat er aan Oekraïense kant zeker 2870 dodelijke slachtoffers zijn.

Staakt-het-vuren zal besproken worden, zegt Rusland

Rusland verwacht morgenochtend opnieuw met Oekraïne te onderhandelen in Belarus. Volgens de Russische onderhandelaar Vladimir Medinsky zal een wapenstilstand worden besproken,

Het Russische leger zal morgen een veiligheidscorridor creëren voor de Oekraïense delegatie, schrijft het Russische staatspersbureau Tass. Eerder was het de bedoeling dat de onderhandelingen vanavond in Belarus zouden plaatsvinden.

De Oekraïense onderhandelaar Mychajlo Podoljak bleef vaag over het nieuwe tijdstip en de aanwezigheid van de Oekraïense delegatie.

EA Sports haalt Russische teams uit FIFA-games

Gamefabrikant EA Sports haalt het Russische nationale voetbalteam en alle Russische clubs uit verschillende FIFA-games. Het gaat om de spellen FIFA 22, FIFA Mobile en FIFA Online. Het bedrijf roept via sociale media op tot vrede en een einde aan de invasie van Oekraïne.

Ook verwijdert EA de Russische en Belarussische nationale teams en clubs uit het ijshockeyspel NHL 22, laat het bedrijf via sociale media weten.

'Russische colonne naar Kiev gaat opsplitsen'

De opmars van de tientallen kilometers lange Russische colonne naar Kiev gaat gestaag door, al zijn er op sommige plekken logistieke problemen. Eigenlijk is er sprake van meerdere colonnes, zegt bijzonder hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga in Nieuws & Co. Hij verwacht dat die opsplitsen in oostelijke en westelijke richting als ze Kiev bereiken, zodat ze de stad kunnen omsingelen.

Wat de Russen doen als ze voor Kiev liggen is nog de vraag, zegt Osinga: ze kunnen de stad bombarderen, of met tanks en pantserwagens de bebouwde kom in trekken, wat zeer gevaarlijk is voor de Russische troepen. Door de stad te belegeren kunnen de Russen president Zelensky zwaar onder druk zetten: hij moet zich overgeven, of er komt een zwaar bombardement op Kiev. Rusland lijkt wat betreft artillerie en in de lucht het overwicht te hebben, maar vanuit een stad is de verdedigende partij doorgaans in het voordeel. Osinga benadrukt dat Kiev tijd wint met elke dag waarop de Russen elders in het land worden tegengehouden en bestreden.

Aantal slachtoffers

Osinga vreest dat het aantal slachtoffers tot nu toe hoog ligt. De aantallen komen van de strijdende partijen, en zijn dus niet te verifiëren: zo claimt Oekraïne dat er 5800 Russen zijn omgekomen, terwijl aan Oekraïense zijde tussen de 1500 en 2500 doden zouden zijn. Osinga wijst erop dat de VS in Afghanistan tussen de 2500 en 2700 doden heeft geteld in eigen gelederen, in twintig jaar tijd. Vergeleken daarbij is deze oorlog, die nog geen week duurt, dus "waanzinnig bloedig" te noemen, zegt hij.

Op onderstaande foto zijn Oekraïense soldaten zichtbaar die anti-tankobstakels plaatsen in Kiev:

EPA
Oekraïense soldaten plaatsen anti-tankobstakels in Kiev

Oekraïense burgers blokkeren toegang tot kerncentrale

Oekraïense burgers proberen Russische militairen tegen te houden door de toegangsweg naar de stad Enerhodar te blokkeren. In die stad, in het zuiden van het land, ligt de grootste kerncentrale van Europa.

Oekraïense burgers blokkeren toegang tot kerncentrale

Maandag landelijke actiedag op radio en tv voor slachtoffers oorlog Oekraïne

Komende maandag is er een landelijke actiedag op radio en tv voor de slachtoffers van de oorlog in Oekraïne. NPO1, RTL4 en SBS6 brengen maandagavond van 20.30 tot 23.00 uur samen een tv-programma om zoveel mogelijk geld in te zamelen voor de slachtoffers, zo melden de elf samenwerkende hulporganisaties.

De tv-uitzending wordt gepresenteerd door Chantal Janzen en Rob Kemps. In de studio ontvangen Jeroen Pauw en Eva Jinek gasten aan tafel. Wendy van Dijk doet vanaf de Pools-Oekraïense grens verslag van de actuele situatie ter plekke.

Ook radiozenders komen in actie. Van 06.00 uur tot 21.00 uur is er een speciale uitzending van Radio555, die op NPO Radio 2, NPO 3FM, NPO Radio 5, Qmusic, 100%NL, Radio 538, Radio 10, Radio Veronica, SLAM! en Sublime wordt uitgezonden. De uitzending komt vanuit Beeld en Geluid, waar ook het belpanel van Giro 555 is ondergebracht. Ook online wordt aandacht gevraagd voor de actie.

Oekraïne wil VN-onderzoek naar Russische misdaden

De Oekraïense onderminister van Buitenlandse Zaken heeft bij de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties in Genève een staande ovatie gekregen. Minister Dzjaparova vroeg daar om steun voor het opzetten van een VN-onderzoek naar misdaden van Rusland in Oekraïne.

"We worden op inhumane wijze aangevallen. Maar dit is niet de tijd om te huilen, dat zullen we doen na onze overwinning", zei de onderminister tegen de raad. Volgens Dzjaparova zijn er sinds de inval van Rusland 352 Oekraïners omgekomen, onder wie zestien kinderen.

Gisteren liepen nog zo'n honderd diplomaten de zaal uit toen de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov de raad toesprak.

Sancties

In een spoedzitting van Algemene Vergadering van de Verenigde Naties woensdag zei de Amerikaanse delegatie dat Rusland van plan is nog harder van leer te trekken in Oekraïne. De Amerikanen spoorden de vergadering aan om te stemmen voor een resolutie die sancties afkondigt tegen Rusland.