liveblog
NOS NieuwsAangepast

Opkomst bij waterschapsverkiezingen fors omhoog, 'thema's leven'

  • Bijna alle stemmen zijn geteld, Forum voor Democratie wordt de grootste partij.
  • Klik hier voor de hele prognose.
  • Rutte wil per onderwerp bekijken of het kabinet "tot verstandige meerderheden" kan komen in de Eerste Kamer.
  • Klik hier voor de uitslag in jouw gemeente of provincie.
liveblog gesloten

Samenvattend

Forum voor Democratie is de grote winnaar van de Provinciale Statenverkiezingen. Met bijna alle stemmen geteld staat de partij van Thierry Baudet op 13 zetels in de Eerste Kamer. De VVD haalt een zetel minder en krijgt er 12 in de Senaat. GroenLinks stijgt van 4 naar 9 zetels. De coalitie raakt zijn meerderheid in de Eerste Kamer kwijt.

De opkomst was de grootste in 30 jaar tijd. Ook voor de waterschapsverkiezingen gingen er fors meer mensen naar de stembus. Voor een overzicht van de uitslagen in jouw provincie of gemeente, bekijk het interactieve kaartje.

Het liveblog wordt nu afgesloten.

NOS
De prognose van de zetelverdeling in de Eerste Kamer

Fors hogere opkomst waterschappen

De voorlopige opkomst bij de waterschapsverkiezingen is gestegen van 43,5 procent naar 50,5. Dat meldt de Unie van Waterschappen op basis van gegevens uit 21 van de 22 waterschappen.

Qua zetelverdeling lijkt Water Natuurlijk als landelijk waterspecifieke partij opnieuw de grootste: in 9 waterschappen is het de winnaar volgens de voorlopige cijfers.

Rogier van der Sande, voorzitter Unie van Waterschappen is blij met de hoge opkomst. "Er is duidelijk te zien dat thema's als water, klimaat en energie leven bij de kiezer. Extreme weersomstandigheden als droogte en hoosbuien zijn de realiteit."

Wie stemde op welke partij?

Op basis van een enquête door onderzoeksbureau Ipsos in opdracht van de NOS kunnen we nauwkeurig in kaart brengen wie op welke partij hebben gestemd.

Partijleider Baudet blijkt weinig jonge kiezers te trekken, hij moet het vooral hebben van de kiezers tussen de 35 en 64 jaar. Ook de 65-plussers zijn in ruime mate vertegenwoordigd. Ook Bij CDA, PvdA en 50Plus zijn de meeste stemmers 65+. D66 wist als enige de meeste jongere kiezers tussen de 18 en 34 jaar aan te trekken.

Swipe door de plaatjes voor het overzicht:

Waterschappen Hunze en Aa’s en Vechtstromen

Voor beide waterschappen is de voorlopige uitslag bekend. Bij Hunze en Aa's is Water Natuurlijk de grootste gebleven, nu met 5 zetels en vier jaar geleden waren dat er 4.

Ook bij Vechtstromen is Water Natuurlijk de voorlopige winnaar. De partij kreeg in dit waterschap ruim een kwart van de stemmen: goed voor 6 zetels.

Voor het overzicht kun je terecht op de websites van de twee waterschappen, ook te vinden in deze tweets:

'Nieuwe ster van het rechts-populisme

De verkiezingsoverwinning van Forum voor Democratie is het buitenland niet ontgaan. Ook buitenlandse kranten en nieuwssites analyseren de grote zege van de partij en de man daarachter. Het Amerikaanse persbureau AP noemt Baudet "de nieuwe ster van het rechts-populisme", "een politicus die Geert Wilders passeert terwijl hij Latijnse citaten aanhaalt en filosofie leest".

Check het artikel voor meer buitenlandse analyses van de verkiezingsuitslag in Nederland:

Wilders: wij hebben verloren

Ook al is FvD de winnaar van de Provinciale Statenverkiezingen, Nederland zal ook de komende jaren het "unieke geluid" van de PVV blijven horen, zegt PVV-leider Wilders. "Een dikke pluim en een buiging voor Thierry Baudet. Als partij van niks naar de grootste gaan, dat is een heel groot compliment waard." Wilders is blij dat het "blok tegen immigratie en de EU nog nooit zo groot is geweest als nu".

Waar het tegenvallende resultaat voor de PVV aan heeft gelegen, durft Wilders niet te zeggen. "Wij hebben verloren, hij heeft gewonnen, dat moet je dan ruiterlijk toegeven."

Wilders: unieke PVV-geluid blijft nog jaren lang te horen

Forum grootste in 91 gemeenten

Forum voor Democratie heeft woensdag in 91 gemeenten de meeste stemmen gekregen. VVD werd het vaakst de grootste partij, namelijk in 97 gemeenten. Het CDA won in 94 gemeenten, GroenLinks en SGP pakten allebei in 21 gemeenten de meeste stemmen. Dat blijkt uit gegevens van de Verkiezingsdienst van ANP.

Vier jaar geleden kreeg de VVD in 146 plaatsen de meeste stemmen en was het CDA het meest geliefd in 135 gemeenten. De SP won in 2015 in 32 gemeenten, maar woensdag kwam de partij in vier gemeenten als grootste uit de bus.

D66 kreeg woensdag nergens de meeste stemmen, terwijl de partij vier jaar geleden in dertien gemeenten won. Elf van die dertien gemeenten gingen nu naar GroenLinks.

Ruim 1,3 miljoen meer stemmers

Naast de verkiezingsuitslag was ook de hoge opkomst opvallend aan deze verkiezingen. Bij de vorige Statenverkiezingen in 2015 bracht 47,8 procent zijn stem uit. Nu ruim 8 procentpunt meer, dat zijn ruim 1,3 miljoen kiezers extra. In dit artikel leggen we uit wat de kiezer in beweging bracht.

NOS

Terugblikken met Xander van der Wulp

PS19: monsterzege voor Baudet, de uil van Minerva en meer koffie voor Rutte

Experimenteel stemmen tellen

In allerlei gemeenten is het tellen van stembiljetten nog in volle gang, op een nieuwe manier. Bij centraal tellen wordt op de verkiezingsavond alleen geteld hoeveel stemmen elke partij heeft gekregen. Dan ligt er een voorlopige uitslag. Vandaag telt een nieuwe, frisse ploeg in alle rust hoeveel voorkeursstemmen er zijn uitgebracht. Dat moet fouten helpen voorkomen.

Het gebeurt dit jaar in 76 gemeenten. Op Twitter is te zien dat het flink aanpoten is én legt een plaatje uit welke functie hoort bij de verschillende kleuren hesjes van de tellers:

ANP
In de Fokker Terminal in Den Haag wordt ook centraal geteld

Familie dichter Wigman boos op Baudet om speech

De familie van Menno Wigman is ontstemd dat Thierry Baudet in zijn overwinningsspeech dichtregels van de in 2018 overleden Amsterdamse stadsdichter gebruikte. "Hij citeerde de dichtregels foutief, en de familie ziet bovendien dat Baudet de poëzie in een context plaatst die mijlenver van het wereldbeeld van Wigman staat", schrijft familielid Anneke Wigman volgens persbureau ANP.

De voorman van Forum voor Democratie citeerde uit het het gedicht Afscheid van mijn lichaam uit de bundel Slordig met geluk: "De zon was mij niet opgevallen als hij niet steeds onderging."

"Baudet zei dat de de zon 'was ondergegaan', wat ritmisch rommeliger is. Wigman besteedde altijd zeer veel zorg aan het ritme van zijn gedichten." Het was de tweede keer dat Baudet in het openbaar Wigman citeerde. Eerder gebruikte hij het gedicht Oneindig wakker uit dezelfde bundel bij de Algemene beschouwingen in september 2018. Ook toen was de familie boos.

Kijk hier de volledige toespraak van Baudet terug:

Bekijk hier de volledige toespraak van Thierry Baudet

'FvD heeft veel geïnvesteerd in de uitbouw van de partij'

De leider van Forum voor Democratie zegt klaar te zijn voor een bestuurlijke rol in de Provinciale Staten. Ook zijn er genoeg mensen om de Staten te bemannen. "De partij heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de uitbouw van de partij. We hebben mensen ontmoet, getraind", aldus Baudet. Hij wil een koerswijziging van het kabinet-Rutte. "We gaan alles doen om druk uit te oefenen."

'Wij zullen proberen om zoveel mogelijk van ons programma te realiseren'

Wiegel: het moet een gemêleerd gezelschap zijn

Hans Wiegel bevestigt dat Thierry Baudet hem gevraagd heeft om op te treden als informateur in Zuid-Holland. Hij spreekt van een "ongelofelijke" uitslag voor Forum. "Hij wist dat ik in Den Haag ook het college in elkaar heb getimmerd. Ik heb erover nagedacht, en over een paar dagen gaan we met elkaar eten en dan nemen we alles door." Wiegel zegt dat hij en Baudet elkaar zo'n acht jaar kennen.

Wiegel was vorig jaar actief als informateur voor het gemeentebestuur in Den Haag, op verzoek van Groep De Mos. Over eventuele coalities in Zuid-Holland laat Wiegel zich niet uit. "Het ligt voor de hand dat de grotere partijen erin komen. Mijn lijn is altijd geweest, ook in Den Haag, dat het een gemêleerd gezelschap moet zijn."

Het is nog veel te vroeg om te zeggen of het lastige onderhandelingen worden, zegt Wiegel. "Dat hangt er helemaal van af of de mogelijke partijen ook echt willen besturen." Forum voor Democratie staat in Zuid-Holland bovenaan na de Provinciale Statenverkiezingen in Zuid-Holland. De partij haalt waarschijnlijk elf zetels in de Staten. De nummer twee is de VVD, met negen zetels.

PvdA: de coalitie heeft een probleem

Partijleider Asscher van de PvdA wacht rustig af waar de regeringspartijen mee komen, en zal kijken of hij dat kan steunen.

PvdA: de coalitie heeft een probleem

Rutte vanuit Brussel: we gaan gewoon naar meerderheden zoeken

Premier en VVD-leider Rutte wil per onderwerp bekijken of het kabinet "tot verstandige meerderheden" kan komen, nu de coalitie haar meerderheid in de Eerste Kamer heeft verspeeld. Hij is niet van plan een soort pact te sluiten. En hij wil niet bij voorbaat partijen uitsluiten om mee samen te werken. "Het kunnen partijen zijn die meer links of juist rechtser van de coalitie staan."

Rutte: we gaan gewoon naar meerderheden zoeken

Zo komt de Eerste Kamer eruit te zien

NOS
De prognose van de zetelverdeling in de Eerste Kamer

'Alsof de VAR op het laatste moment een doelpunt afkeurt'

VVD-fractieleider Dijkhoff reageert op de uitslag (op dat moment was nog niet bekend dat FvD op dertien zetels staat, een meer dan VVD).

VVD: het is alsof de VAR op het laatste moment een doelpunt afkeurt

NIEUWE PROGNOSE

Forum voor Democratie wordt ook in aantal zetels de grootste partij in de Eerste Kamer. FvD krijgt er 13. Dat blijkt uit een prognose van het ANP, na het tellen van 98,5 procent van de stemmen. De VVD haalt net als in de eerdere prognose 12 zetels. Denk komt volgens deze prognose niet in de senaat. De OSF (Onafhankelijke SenaatsFractie) verdwijnt uit de Eerste Kamer.

Het CDA behaalt 9 zetels, D66 6, PVV 5, SP 4, PvdA 7, GroenLinks 9, ChristenUnie 4, 50PLUS 2, Partij voor de Dieren 3 en SGP 1. De Eerste Kamer wordt op 27 mei gekozen door de nieuw geïnstalleerde Statenleden. Als die een afwijkende stem uitbrengen, kan de samenstelling van de Eerste Kamer veranderen.

Prognose zetels Eerste Kamer (bron: ANP)

Partij Zetels 2019 Zetels 2015
Forum voor Democratie 13 0
VVD 12 13
CDA 9 12
GroenLinks 9 4
PvdA 7 8
D66 6 10
PVV 5 9
SP 4 9
ChristenUnie 4 3
Partij voor de Dieren 3 2
50PLUS 2 2
SGP 1 2
OSF 0 1
DENK/overig 0 0

SP: het waren niet onze verkiezingen

Ook de Tweede Kamerfractie van de SP kwam vanochtend samen:

SP: het waren niet onze verkiezingen

'Wij willen FvD best informeren en inspireren om op te komen voor alles wat kwetsbaar is'

Partij voor de Dieren-leider Thieme reageert op de winst van Forum voor Democratie:

Partij voor de Dieren viert zetel winst

FvD: niet genoeg kandidaten in Flevoland

Het succes van Forum voor Democratie kan de partij ook meteen een probleem opleveren. In Flevoland staan niet genoeg kandidaten die in Flevoland wonen, op de lijst om alle zetels in de Provinciale Staten te vullen.

De partij moet in Flevoland 8 Statenleden aanleveren, maar staan er maar 7 kandidaten op de lijst die in de provincie wonen. De overige 3 kandidaten op de lijst wonen in Noord-Holland en zijn ook in die provincie gekozen, schrijft Omroep Flevoland.

De kieswet schrijft voor dat Statenleden in de provincie moeten wonen. Een van de kandidaten zal dus naar Flevoland moeten verhuizen. Wie en of een van deze vertegenwoordigers hun plek gaat opgeven, blijft nog onduidelijk, schrijft NH Nieuws.

Uitslagen druppelen binnen

Nu de meeste stemmen voor de Provinciale Statenverkiezingen zijn geteld, richten de stembureaus zich op het tellen van de stemmen voor de waterschapsverkiezingen. In elke gemeente had de uitslag van de Statenverkiezingen een hogere prioriteit, dus die stemmen zijn eerst geteld.

De Unie van Waterschappen komt om 16.00 uur vanmiddag met het landelijke beeld van de waterschapsverkiezingen. Maar veel waterschappen brengen de voorlopige uitslagen in hun regio al naar buiten zodra die bekend zijn.

Lees hier meer:

'Een minderheid voor de coalitie, is een meerderheid voor de oppositie'

De coalitie moet op een transparante manier de samenwerking met de oppositie zoeken. Dat zei CDA-leider Buma, die niet achter gesloten deuren een akkoord voor gedoogsteun wil sluiten.

'Een minderheid voor de coalitie, is een meerderheid voor de oppositie'

'Het waterschap heeft behoorlijk in de belangstelling gestaan'

Voor Wetterskip Fryslan hebben 40.000 mensen meer hun stem uitgebracht dan vier jaar geleden. Dat komt omdat "het waterschap in zijn algemeenheid, maar zeker ook in Friesland behoorlijk in de belangstelling heeft gestaan", zegt dijkgraaf Paul van Erkelens.

'Het waterschap heeft behoorlijk in de belangstelling gestaan'

Segers: 'Het wordt moeilijker om tot breed draagvlak te komen'

Ook de ChristenUnie kwam vanochtend bijeen in het Tweede Kamergebouw:

Segers: 'Het wordt moeilijker om tot breed draagvlak te komen'

Geen verkeerde biljetten in de bus

In de stembussen in de gemeente Vlissingen zijn geen stembiljetten terechtgekomen die eigenlijk bestemd waren voor de verkiezingen in Zuid-Holland. Dat meldt de gemeente Vlissingen na het tellen van alle stemmen.

Op drie stembureaus in de gemeente werden gisteren tientallen stembiljetten aangetroffen die voor de provincie Zuid-Holland waren bestemd. Het ging om biljetten voor de verkiezingen voor Provinciale Staten.

De Kiesraad had laten weten dat stemmen die op verkeerde biljetten werden ingevuld ongeldig zouden zijn. Maar de biljetten zijn dus niet in de stembussen terechtgekomen.