NOS NieuwsAangepast

Oekraïens leger: moeilijke dag achter de rug • VS wil dat China invasie veroordeelt

liveblog gesloten

Liveblog gesloten

Hier vind je het nieuwe liveblog, met alle ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne van maandag 28 februari.

'525 Belarussen opgepakt bij protest tegen oorlog in Oekraïne'

Bij protesten in Belarus tegen de oorlog in Oekraïne zijn volgens mensenrechtenorganisatie Viasna zeker 525 mensen opgepakt. Het grootste protest was in hoofdstad Minsk, maar ook in andere delen van het land gingen mensen de straat op. Oppositieleider Tichanovskaja had opgeroepen tot protest tegen de medewerking van het regime van Aleksandr Loekasjenko bij de Russische invasie van Oekraïne.

Betogingen in Belarus worden door oproeragenten doorgaans hard neergeslagen. Sinds de grootschalige protesten van 2020 en 2021 is de repressie in het land toegenomen. Volgens Viasna kent het land op dit moment bijna 1100 politiek gevangenen.

Oekraïens leger: moeilijke dag achter de rug

Het Oekraïense leger heeft een zware dag achter de rug, meldt de legerleiding in een terugblik op Facebook. "De bezetter gaat door met beschietingen vanuit bijna alle richtingen", schrijft het leger. "De luchtmacht weet de agressor uit onze steden te houden". De legerleiding claimt zes Russische militaire colonnes te hebben gebombardeerd, onder meer bij de steden Kiev, Zaporizja en Cherson.

Ook wordt de verdediging van de stad Vasylkiv, ten zuidwesten van Kiev, geroemd. Daar zouden meerdere aanvallen zijn afgeslagen. Op sociale media verschenen vandaag beelden van een vernietigde school in de stad. Die beelden zijn geverifieerd door de NOS.

School in Vasylkiv beschoten: 'Kijk nou wat ze hier hebben gedaan'

Poolse voetbalbond houdt voet bij stuk na 'onacceptabel' FIFA-besluit

De Poolse voetbalbond houdt voet bij stuk als het gaat om de weigering volgende maand in de play-offs om een WK-ticket tegen Rusland te spelen. Wereldvoetbalbond FIFA kondigde vanavond aan dat Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne onder de afkorting RFU zal moeten spelen, zonder volkslied of vlag en op neutraal terrein zonder publiek.

De voorzitter van de Poolse voetbalbond noemt dat besluit op Twitter onacceptabel. "We zullen niet tegen Rusland spelen, ongeacht de naam van het team", schrijft Cezary Kulesza.
Ook de Zweedse voetbalbond, die ook niet meer tegen Rusland wil spelen, reageert kritisch op het FIFA-besluit. De bond had een "scherper standpunt" verwacht.

Burgemeester Kiev weerspreekt 'omsingeling' Kiev

Burgemeester Klitsjko van Kiev weerspreekt een aantal uitspraken die hij eerder vandaag zou hebben gedaan tegenover persbureau AP. In een interview had hij gezegd dat zijn stad grotendeels is omsingeld en dat vluchten uit de stad nagenoeg onmogelijk is, maar Klitsjko zegt nu dat dit niet het geval is. Hij spreekt van "desinformatie".

Volgens Klitjsko verspreiden Russische sites de berichten en is er vandaag nog een nepprofiel op Instagram van hem gemaakt. Hij drukt mensen op het hart "de leugens" niet te geloven. "Vertrouw enkel informatie van officiële bronnen", schreef hij op het platform Telegram.

Vertegenwoordiger Rusland maakt excuses bij VN-klimaatoverleg

Het hoofd van de Russische delegatie bij een VN-overleg over de klimaatverandering heeft zijn excuses aangeboden voor de Russische inval in Oekraïne. Oleg Anisimov deed dit bij de zitting vanmorgen van het meerdaagse overleg, "namens alle Russen die niet in staat waren om het conflict te voorkomen". De zitting was achter gesloten deuren, maar een transcript kwam onder meer bij Politico terecht.

Anisimov bood excuses aan na een toespraak van een Oekraïense deelnemer. Zij sprak via een digitale verbinding vanuit Oekraïne en zei dat de meeste leden van de Oekraïense delegatie donderdag de schuilkelders moesten opzoeken waardoor ze niet meer aan het overleg konden meedoen.

Anisimov zei er groot respect voor te hebben dat de Oekraïense delegatie onder deze omstandigheden doorgaat met zijn werkzaamheden.

Arrestaties bij demonstraties in Rusland

Ondanks een demonstratieverbod en streng optreden van ordediensten gingen Russen vandaag toch weer de straat op om te demonstreren tegen de oorlog in Oekraïne. Dat leidde in tal van steden tot arrestaties, zoals in Moskou en Sint-Petersburg.

Arrestaties bij demonstraties in Moskou en Sint-Petersburg

Algemene Vergadering VN morgen bijeen voor speciale Oekraïne-sessie

De VN-Veiligheidsraad heeft opgeroepen tot een bijzondere bijeenkomst van de Algemene Vergadering van de VN. Die wordt morgen gehouden en komt niet onverwacht: vrijdag sneuvelde in de Veiligheidsraad een ontwerpresolutie om de Russische invasie te veroordelen, omdat Rusland zijn veto gebruikte. China, India en de Verenigde Arabische Emiraten onthielden zich van stemming.

Bij de stemming over de speciale bijeenkomst van de Algemene Vergadering stemde alleen Rusland tegen. China, India en de Verenigde Arabische Emiraten stemden opnieuw niet. De elf andere leden stemden voor. De kans is groot dat de Algemene Vergadering de Russische inval wel zal veroordelen.

Burgemeester Kiev: vluchten nagenoeg onmogelijk door omsingeling

Het is onmogelijk om burgers uit Kiev te evacueren bij een eventuele val van de stad, omdat de Oekraïense hoofdstad grotendeels is omsingeld door Russische troepen en alle wegen zijn geblokkeerd. Dat zegt de burgemeester van Kiev, Vitali Klitsjko, in een interview met persbureau AP. Tegenover het Duitse Bild benadrukt Klitsjko in een ander gesprek overigens dat de stad niet volledig is omsingeld en dat het vluchten ook wordt bemoeilijkt door de strenge avondklok in Kiev.

Verder zegt Klitsjko dat zijn stad op de rand van een humanitaire ramp staat. "Op dit moment hebben we nog elektriciteit, water en verwarming in onze huizen. Maar de infrastructuur om zaken als eten en medicijnen te leveren, is vernietigd", aldus Klitsjko. De inwoners van Kiev zijn volgens hem nog wel strijdbaar.

Klitjsko, die voordat hij in 2014 burgemeester werd wereldfaam verwierf als bokskampioen, zei tegen AP dat er vooralsnog negen burgerdoden zijn gevallen in Kiev, onder wie een kind. Gisteren besloot Klitsjko de avondklok in Kiev te vervroegen naar 17.00 uur, zodat de stad beter kan worden verdedigd. Afgelopen nacht zijn er volgens Klitsjko zes "Russische saboteurs" gedood. Eerder vanavond gingen net als gisteren weer sirenes af in Kiev.

AFP
Burgemeester Klitsjko

Management breekt met dirigent Gergiev vanwege banden met Poetin

Het management van de befaamde Russische dirigent Valeri Gergiev heeft de samenwerking met hem opgezegd vanwege zijn banden met president Poetin. Hij kwam eerder onder vuur voor zijn steun aan de Russische annexatie van de Krim, in 2014.

"In verband met de misdadige oorlog die het Russische regime tegen het onafhankelijke en democratische land Oekraïne voert, en tegen de open Europese samenleving als geheel, is het voor ons onmogelijk en zeer ongewenst om de belangen van maestro Gergiev te behartigen, zegt zijn management in München.

Gergiev is artistiek directeur van het Mariinski Theater in Sint-Petersburg en chef-dirigent van de Münchener Philharmoniker. De burgemeester van München eist van Gergiev dat hij zich van de Russische inval distantieert. Als hij dat voor morgen niet doet, wordt hij ontslagen.

De dirigent heeft ook veel in Nederland gewerkt, onder meer bij het Radio Filharmonisch Orkest, het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Concertgebouworkest. Rotterdam heeft sinds 1996 een Gergiev Festival.

Ook het Rotterdams Philharmonisch Orkest eist dat de dirigent zich van Poetin distantieert. Zo niet, dan zal het orkest concerten met hem annuleren en zal het Gergiev Festival dit jaar niet doorgaan.

Gergiev kreeg voor zijn muzikale en maatschappelijke verdiensten talloze prijzen en onderscheidingen, waaronder in 2005 een benoeming tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

EPA
Valery Gergiev

Zwitserland overweegt aansluiting bij EU-sancties, blokkade Russische tegoeden

Zwitserland noemt het "zeer waarschijnlijk" dat het zich aansluit bij de Europese sancties tegen Rusland en dat het Russische tegoeden op Zwitserse bankrekeningen gaat bevriezen. Dat heeft president Cassis gezegd op de Franse publieke zender SSR.

De Bondsraad van het Alpenland vergadert morgen over de maatregelen en neemt er dan waarschijnlijk ook een besluit over. Voor die bijeenkomst worden eerst adviezen van de ministeries van Economische Zaken en Financiën afgewacht.

Deelname van Zwitserland aan de sancties zou bijzonder zijn, omdat het neutrale Zwitserland normaliter geen positie kiest in een conflict tussen twee partijen. Maar Cassis heeft al gezegd dat neutraliteit niet betekent dat de Zwitsers onverschillig naar het conflict kijken. De Russische invasie is een "ernstige schending van het internationaal recht", zei hij.

Volgens de Zwitserse centrale bank hadden Russen vorig jaar bijna 10 miljard euro op Zwitserse bankrekeningen staan. Ook loopt veel van de Russische handel in bulkgoederen via Zwitserland, meldt de Russische ambassade in Bern.

Wereldvoetbalbond sluit Rusland nog niet uit van WK

Wereldvoetbalbond FIFA wil Rusland vooralsnog niet uitsluiten van het WK voetbal, later dit jaar in Qatar. In plaats daarvan zal Rusland de komende tijd spelen onder de afkorting RFU in plaats van Rusland. Het land mag bij wedstrijden ook geen gebruikmaken van de Russische vlag of het Russische volkslied en zal wedstrijden spelen op neutraal terrein, buiten Rusland en zonder publiek. De maatregelen zijn genomen na de Russische invasie van Oekraïne, schrijft de FIFA in een verklaring.

In de verklaring benadrukt de FIFA verder dat uitsluiting van onder meer het WK ook nog op tafel ligt "als de situatie niet snel verbetert in de nabije toekomst". De verklaring van de FIFA is een reactie op de aankondigingen van de voetbalbonden van Tsjechië, Polen en Zweden. Die drie landen strijden in een poule met Rusland om een WK-ticket, maar ze willen niet meer tegen Rusland spelen.

De FIFA zegt in gesprek te zijn met de landen. Het is niet duidelijk of ze nu, na de maatregelen van de FIFA, wel willen spelen tegen Rusland. Ook Engeland, dat geen wedstrijden tegen Rusland op de kalender heeft, wil voorlopig geen duels tegen Rusland meer spelen.

Ook Alexander uit Almere staat in de file op weg naar Polen

In de file voor de grens met Polen staan veel Oekraïners al dagenlang te wachten. Maar onder de wachten in Krakovets zijn ook niet-Oekraïners die klem kwamen te zitten.

Verslaggever Kees van Dam ontmoette daar de 15-jarige Alexander uit Almere:

In de file op weg naar Polen: 'Krankzinnig, we zijn al drie dagen onderweg'

VS roept China op om Rusland te veroordelen

De VS wil dat China de Russische invasie in Oekraïne veroordeelt. "Dit is geen tijd om aan de zijlijn te staan", zei Witte Huis-woordvoerder Jen Psaki in gesprek met tv-zender MSNBC.

Ze zei verder dat president Biden nog niet heeft gesproken met zijn Chinese ambtgenoot Xi na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Ze sluit niet uit dat er binnenkort door de twee wereldleiders zal worden gebeld. "Maar het is ook belangrijk dat het Chinese leiderschap naar zichzelf kijkt en bedenkt waar het wil staan als de geschiedenisboeken geschreven zullen worden."

China is de belangrijkste handelspartner van Rusland. Het land sprak na de invasie de steun uit voor de soevereiniteit van Oekraïne, maar wilde in persverklaringen niet spreken van een invasie en bleef weg van het veroordelen van Rusland.

Zweden stuurt voor het eerst sinds 1939 wapens naar conflictgebied

Zweden stuurt 5000 antitankwapens, 5000 helmen, 5000 stuks beschermende kleding en 135.000 voedselrantsoenen naar Oekraïne. Het is voor het eerst sinds 1939 dat Zweden wapens naar een oorlogsgebied stuurt. In dat jaar kwam Zweden Finland te hulp toen dat door de Sovjetunie werd aangevallen.

België levert nog eens 3000 machinegeweren aan Oekraïne, bovenop de 2000 die al waren aangekondigd. Het land maakte verder bekend dat het 200 antitankwapens, 3800 ton brandstof en 5 miljoen kogels naar Oekraïne stuurt.

Een konvooi met 5000 Belgische helmen, 200 kompassen, 200 verrekijkers en medische hulpmiddelen kwam vandaag in de Poolse stad Rzezów aan. Daar worden de spullen door de Oekraïners opgehaald.

IAEA waarschuwt voor schade aan nucleaire installaties en opslagplaatsen

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) waarschuwt dat de strijd in Oekraïne tot schade aan nucleaire installaties kan leiden. In Kiev zijn raketten neergekomen op een locatie waar radioactief afval ligt opgeslagen. Ook een andere opslagplaats raakte door oorlogshandelingen beschadigd. Voor zover bekend is op geen van deze plekken radioactieve straling vrijgekomen.

"Deze twee incidenten laten zien dat er een reëel risico is dat dit soort faciliteiten beschadigd raakt, met mogelijk ernstige gevolgen voor de volksgezondheid en het milieu", zei WHO-directeur Grossi. "Ik doe daarom nogmaals een dringend beroep op alle partijen om af te zien van acties die de veiligheid van dit soort faciliteiten in gevaar kunnen brengen."

Britse minister steunt landgenoten die in Oekraïne willen gaan vechten

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Truss steunt landgenoten die naar Oekraïne gaan om zich aan te sluiten bij het Oekraïense vreemdelingenlegioen. Ze zei tegen de BBC dat mensen zelf een besluit moeten nemen, maar dat in Oekraïne een oorlog voor de democratie en voor heel Europa wordt gevoerd.

De Oekraïense president Zelensky heeft vrijwilligers uit het buitenland opgeroepen om te komen meevechten. Ze kunnen zich melden bij Oekraïense ambassades en consulaten.

EU rekent op 7 miljoen ontheemde Oekraïners

De Europese Unie denkt dat de oorlog in Oekraïne kan leiden tot 7 miljoen ontheemden. "We kijken op dit moment naar iets wat de grootste humanitaire crisis op ons Europese continent in vele, vele jaren kan worden", zei Janez Lenarčič, Eurocommissaris voor Crisisbeheer, in een persconferentie.

Vandaag meldde VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR dat naar schatting meer dan 368.000 Oekraïners al hun land zijn ontvlucht sinds de invasie van Rusland. Het gaat daarbij voornamelijk om vrouwen en kinderen, omdat president Zelensky mannen tussen de 18 en 60 jaar heeft verboden het land te verlaten.

In Nederland hebben zich vooralsnog vijftig Oekraïense vluchtelingen gemeld, schrijft persbureau ANP na navraag bij staatssecretaris Van der Burg (Asiel).

Denemarken stuurt antitankwapens naar Oekraïne

Denemarken staat 2700 antitankwapens af aan Oekraïne. "Dit zijn wapens waarmee Oekraïne zich kan verdedigen tegen licht bepantserde voertuigen", zei premier Frederiksen tegen verslaggevers. Ze rekent erop dat het parlement ermee instemt.

Het zijn wapens die vanaf de schouder kunnen worden afgevuurd. Ze komen uit de eigen voorraad.

BP doet aandelen in Russische oliegigant Rosneft van de hand

BP verkoopt zijn deelname aan de Russische oliegigant Rosneft. De Russische inval in Oekraïne maakt dat BP zijn positie in Rosneft "fundamenteel heroverweegt".

"Zoals bij zo veel anderen heeft de ontwikkeling van de situatie in Oekraïne mij diep geschokt", zei BP-topman Bernard Looney. "Ik leef mee met iedereen die getroffen is."

De Britse aardoliemaatschappij heeft bijna 20 procent van de aandelen in handen. Het bedrijf moet door de verkoop aan het eind van dit kwartaal ruim 22 miljard euro afschrijven. Looney geeft in verband met de verkoop zijn positie in de leiding van Rosneft op.

Inwoners van Dnipro doneren kleding en maken molotovcocktails

Verslaggever Gert-Jan Dennekamp is in Dnipro in het oosten van Oekraïne. De inwoners zamelen daar kleding en lakens in voor het leger en maken uit voorzorg molotovcocktails klaar.

Verslaggever in Oost-Oekraïne: 'Inwoners maken hier molotovcocktails'

Naar een oorlogsgebied in een paar dagen

Een straat in Boetsja, nabij Kiev, is compleet verwoest na een aanval op een konvooi militaire voertuigen. Hoe groot de schade voor omwonenden is, blijkt als de beelden van Google Streetview naast die van een bewoner worden gelegd.

Bucha: van rustige voorstad naar oorlogsgebied in een paar dagen

Amerikaanse regering wil miljarden vrijmaken voor hulp aan Oekraïne

De Amerikaanse regering vraagt het Congres toestemming om omgerekend 5,7 miljard euro beschikbaar te stellen voor economische en militaire steun aan Oekraïne.

De voorzitter van de Democraten in de Senaat, Chuck Schumer, verwacht dat het voorstel de komende week wordt ingediend.

Rusland bevestigt militaire slachtoffers

Rusland heeft voor het eerst erkend dat er militairen van het Russische leger zijn omgekomen bij de oorlog in Oekraïne. Het Russische persbureau Interfax citeert een woordvoerder van het ministerie van Defensie, die de slachtoffers bevestigt.

Er worden geen aantallen genoemd, maar het aantal Russische doden is volgens de woordvoerder "vele malen kleiner" dan het aantal slachtoffers aan Oekraïense zijde. Oekraïne zei de afgelopen dagen vele honderden Russische militairen te hebben gedood, maar op die claims kwam geen reactie vanuit Russische kant.

EU scherpt sancties tegen Rusland aan, nu ook strafmaatregelen tegen Belarus

De Europese Commissie heeft de sancties tegen Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne aangescherpt. Voor het eerst in de geschiedenis gaat de EU de aankoop en levering van wapens financieren, daarvoor wordt volgens een bron van persbureau Reuters bij de Commissie 450 miljoen euro uitgetrokken.

Commissievoorzitter Von der Leyen heeft verder bekendgemaakt dat alle tegoeden van de Russische centrale bank in de Europese Unie worden bevroren, dat ook oligarchen worden aangepakt en dat het volledige EU-luchtruim dichtgaat voor alle Russische vliegtuigen. Verder wordt de toegang in de EU tot Russische staatsmedia als RT en Spoetnik afgesloten.

Ook tegen Belarus, waar Poetin-bondgenoot Loeksjenko aan de macht is, worden sancties ingesteld, omdat dit land de Russische oorlogsvoering in Oekraïne steunt. Belarus krijgt een exportverbod opgelegd voor onder meer tabak, hout, ijzer, staal en cement.

WHO: levens in gevaar door zuurstoftekort Oekraïense ziekenhuizen

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt dat de ziekenhuizen in Oekraïne bijna door hun voorraden medische zuurstof heen zijn. Door de gevechtshandelingen is het niet veilig om voorraden van fabrieken naar ziekenhuizen te brengen. Ook ontbreekt het aan grondstoffen om zuurstof te maken.

Volgens de WHO komen de meeste ziekenhuizen nu binnen 24 uur zonder te zitten. Bij sommige ziekenhuizen zou dat al het geval zijn. De zuurstof is van groot belang voor coronapatiënten, maar ook voor andere patiënten op de IC's. "Duizenden levens staan op het spel", zegt de WHO.

De WHO kijkt of er met partnerorganisaties afspraken kunnen worden gemaakt voor een veilige aanvoer vanuit Polen.

Oekraïne bevestigt: grootste vliegtuig ter wereld vernietigd

Oekraïne bevestigt op Twitter, na eerdere onbevestigde berichten, dat bij de gevechten om het vliegveld Hostomel bij Kiev het grootste vliegtuig ter wereld, de Antonov An-225, is vernietigd. "We zullen het vliegtuig herbouwen", zo staat op het officiële Twitteraccount van het land.

Braziliaanse spelers Dinamo Kiev en Sjachtar Donetsk aangekomen in Roemenië

De Braziliaanse voetballers van de Oekraïense clubs Dinamo Kiev en Sjachtar Donetsk zijn in veiligheid. Een van hen is voormalig Ajacied David Neres.

De 42 voetballers en begeleiders kwamen vandaag in Roemenië aan. Op sociale media is te zien dat Neres werd opgewacht door zijn vriendin. De Roemeense voetbalbond zou zich voor de evacuatie van de groep hebben ingezet.

Twee Nederlandse voetballers die in Oekraïne spelen, Hennos Asmelash (ex-ADO Den Haag) en Rodney Antwi (oud-speler van FC Volendam en FC Utrecht) zijn terug in Nederland, zo laten zij weten op Instagram.

Kaag over uit Swift zetten van Rusland: zonder geld geen oorlogsmachinerie

Minister Kaag van Financiën ziet het uit Swift zetten van een deel van de Russische banken als een belangrijk middel om het de Russen financieel gezien zo moeilijk mogelijk te maken. Dat moet gebeuren, zegt ze, omdat Rusland geld nodig heeft om zijn strijdmacht te financieren. "Zonder geld geen oorlogsmachinerie".

Kaag erkent dat ook de Nederlandse economie door Russische tegenmaatregelen getroffen kan worden. Maar ze denkt "dat de Nederlanders en de rest van Europa echt wel voelen dat het hier om iets veel groters gaat: vrede, veiligheid en democratie."

Op de vraag of Nederland net als Duitsland meer geld moet uittrekken voor zijn krijgsmacht, zegt ze dat Nederland al "grootschalig" in defensie investeert. Maar ze zegt ook dat het een belangrijke discussie is: "Dit is een kantelpunt in de Europese geschiedenis. Op het moment dat het ertoe doet, moeten we kunnen optreden en dat vraagt grootschalige investeringen. Veiligheid kent geen prijs voor de democratische rechtsorde." In het regeerakkoord is afgesproken blijvend 3 miljard euro extra voor defensie uit te trekken.

Rutte belt met leiders Baltische staten, Polen, Slowakije, Roemenië

Premier Rutte heeft gebeld met de regeringsleiders van de drie Baltische staten. Ook belde hij met de Poolse premier Morawiecki, de Slowaakse premier Heger en de Roemeense president Johannis, schrijft hij op Twitter.

De gesprekken gingen over onder meer de sancties tegen Rusland en de levering van militaire spullen aan Oekraïne. Er is voortdurend contact over de situatie in Oekraïne en de "dreigende, escalerende taal van Poetin", schrijft Rutte, die benadrukt dat "de hele vrije en democratische wereld" meer verenigd is dan ooit als het gaat om Oekraïne.