liveblog
NOS NieuwsAangepast

Taliban eisen overwinning op • 'Chaos op het vliegveld van Kabul'

Volg hier de laatste ontwikkelingen van de oprukkende Taliban in Afghanistan.

liveblog gesloten

Einde

De komende dag houden we je op de hoogte in een nieuw liveblog; dat vind je hier.

VN-secretaris-generaal bezorgd over toekomst vrouwen in Afghanistan

Respecteer de mensenrechten en in het bijzonder die van vrouwen en meisjes; daartoe roept secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres de Taliban op. "Hun zwaar bevochten vrijheid moet beschermd worden."

Toen de extremistische beweging aan de macht was tussen 1996 en 2001, mochten vrouwen niet werken of naar school. Ook mochten ze niet onbegeleid of zonder sluier in het openbaar verschijnen. Na de buitenlandse invasie van 2001 is dat veranderd, maar de grote vraag is hoelang dat nog duurt.

"Er worden ernstige mensenrechtenschendingen gemeld in de gemeenschappen die het hardst getroffen zijn door de recente gevechten", staat in Guterres' verklaring. De Taliban hebben in enkele maanden tijd vrijwel het gehele land veroverd.

'Chaos op vliegveld van Kabul'

Op sociale media circuleren diverse video's van chaos op het internationale vliegveld van Kabul. De echtheid van de beelden kan niet gelijk worden vastgesteld, maar ze worden ook gedeeld door geverifieerde accounts van journalisten en experts. Ook ooggetuigen spreken tegen landelijke media van chaotische taferelen.

Op de beelden lijkt te zien dat honderden mensen dringen om op het luchthaventerrein te komen. De Taliban hebben de overwinning geclaimd en een grote groep Afghanen wil het land ontvluchten uit angst voor vergeldingsacties, bijvoorbeeld omdat ze hebben gewerkt heeft als lokale staf voor de Amerikanen of internationale hulporganisaties.

Volgens de NAVO zijn alle commerciële vluchten van en naar Kabul geschrapt. Alleen militaire vluchten zijn nog toegestaan; daarmee proberen westerse landen in hoog tempo staatsburgers en ambassadepersoneel evacueren.

Taliban: echte test begint nu

De snelle overwinning van de Taliban op de Afghaanse regering is "een ongeëvenaarde prestatie", zegt een van de hoogste functionarissen van de Taliban, Mullah Baradar, in een korte videoverklaring. "Maar nu begint de echte test om effectief te regeren en problemen op te lossen."

Persbureau AFP: Taliban claimen overwinning

De Taliban hebben vanuit het presidentieel paleis in Kabul de overwinning uitgeroepen, meldt persbureau AFP. Eerder vanavond drongen strijders het paleis binnen.

De president Ghani is het land ontvlucht. Hij heeft op Facebook erkend dat de Taliban de strijd om de macht gewonnen hebben.

VS stuurt nog eens duizend militairen

De VS stuurt nog eens duizend militairen naar Kabul ter ondersteuning van de evacuatie. Momenteel zijn er al 5000 Amerikaanse manschappen die helpen bij de repatriëring van burgers en ambassadepersoneel, ook van andere landen.

VAE werkt mee aan evacuatie diverse landen

De Verenigde Arabische Emiraten bevestigen dat ze meewerken aan de evacuatie uit Afghanistan van diplomaten uit diverse landen. Vliegtuigen uit Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, de EU, Canada, Australië de VS, Duitsland, Egypte en toestellen van de VN hebben toestemming om te landen in de VAE met geëvacueerd ambassadepersoneel aan boord.

De Taliban zeggen dat vluchten van en naar het vliegveld in Kabul kunnen doorgaan en dat ze niet van plan zijn het vliegveld te veroveren.

Britse militairen ingevlogen in Kabul

De Britten hebben extra manschappen naar Kabul gevlogen om te helpen bij de evacuatie van burgers.

Het meeste ambassadepersoneel is weg uit Afghanistan, meldt de BBC. Alleen de Britse ambassadeur en enkele medewerkers zijn achtergebleven om te assisteren bij de evacuatie van Britten die het land uit willen.

Britse militairen ingevlogen in Kabul

Beelden van Taliban in presidentieel paleis

Televisienetwerk Al-Jazeera heeft beelden laten zien van de Taliban in het presidentieel paleis in Kabul. Bekijk de beelden hieronder:

Talibanstrijders in presidentieel paleis van Kabul

Chaos op vliegveld Kabul

Op het vliegveld van Kabul stappen mensen onder chaotische omstandigheden een militair vliegtuig in dat hen in veiligheid moet brengen.

Duitsland en Frankrijk beginnen met repatriëring

Duitsland begint vanavond nog met de evacuatie van Duitse staatsburgers uit Afghanistan. Vliegtuigen van de Bundeswehr zijn onderweg naar Kabul.

Ook Afghaanse medewerkers van Franse instanties worden geëvacueerd naar Frankrijk. Tot nu toe zijn er al 600 mensen opgehaald. De komende uren gaat er militaire versterking naar de Verenigde Arabische Emiraten. De evacuatie wordt vandaaruit gecoördineerd.

Ook een Nederlands toestel gaat naar Kabul. Inmiddels zijn 110 Afghaanse tolken en hun familieleden die voor Nederland hebben gewerkt met lijnvluchten naar Nederland gehaald, zegt minister Bijleveld van Defensie. Omdat er nu geen lijnvluchten meer worden toegelaten op het vliegveld kan er alleen nog met militaire toestellen naar Kabul worden gevlogen.

Gevluchte president: deed het om bloedvergieten te voorkomen

President Ashraf Ghani is naar eigen zeggen het land ontvlucht om bloedvergieten te voorkomen. Op Facebook schrijft hij dat het een moeilijk besluit was.

Het is de eerste keer dat Ghani van zich laat horen sinds vanmiddag duidelijk werd dat hij ervandoor was gegaan. Er was volgens hem mogelijk een "enorme ramp gebeurd" als hij zou zijn gebleven in Kabul. Hij suggereert dat Talibanstrijders dan een nietsontziend offensief zouden beginnen.

Ook schrijft hij dat de Taliban de strijd hebben gewonnen roept hij de extremistische beweging op met een duidelijk plan te komen om de angst en onzekerheid bij de bevolking weg te nemen. Hij zegt niet waar hij nu is.

Afghaanse ministers woest op gevluchte president Ghani

Een aantal Afghaanse ministers heeft zware kritiek op president Ashraf Ghani, die het land is ontvlucht. Ondertussen zijn de Taliban naar eigen zeggen klaar om het "Islamitische Emiraat Afghanistan" uit te roepen vanuit het presidentieel paleis.

"Vervloek die Ghani en zijn bende", schrijft waarnemend minister van Defensie Mohammadi op Twitter. "Ze hebben ons vastgebonden en het land in de uitverkoop gedaan."

De vrouwelijke minister van Onderwijs Hamidi kon het bericht naar eigen zeggen niet geloven. "Het treurigste is dat ik dit niet had verwacht van de president die ik kende en vertrouwde. Het is een schande", zegt ze tegen de BBC.

Karzai: in raad voor vreedzame machtsoverdracht

Voormalig president Karzai zegt dat nu president Ghani naar het buitenland is gevlucht, er een raad is gevormd om een vreedzame machtsoverdracht in het land te bewerkstelligen.

Behalve Karzai zelf zitten daar onder anderen voormalig krijgsheer Gulbuddin Hekmatyar en Abdullah Abdullah, het hoofd van de Hoge Raad voor Nationale Verzoening, in. De raad moet er volgens een bericht van Karzai op Facebook voor zorgen dat er na de val van Kabul geen chaos uitbreekt in het land.

'Dit is het failliet van het westerse model van wederopbouw'

"Dit is meer dan een nederlaag", zegt oorlogsverslaggever en VRT-journalist Rudi Vranckx over de situatie in Afghanistan. "Dit is het failliet van het Westerse model van wederopbouw."

In zijn video legt hij uit hoeveel geld en mensenlevens de twintig jaar durende oorlog in Afghanistan heeft gekost. Dat contrasteert volgens hem enorm met de snelheid waarmee NAVO-landen hun mensen en militairen nu terughalen, en het hoge tempo waarin de Taliban de macht weer in handen hebben gekregen.

"Het is de langste oorlog die de Amerikanen in hun bestaan voerden, samen met het Westen. Duizend miljard investeerden de Amerikanen. 4000 buitenlandse soldaten zijn er gesneuveld, tienduizenden Afghaanse en honderdduizenden burgers."

Gemengde gevoelens in Kabul over oprukkende Taliban

Sommige inwoners hopen dat de komst van de Taliban een einde maakt aan alle conflicten en gewelddadigheden. Anderen zijn er niet gerust op en staan bij de bank in de rij om geld op te nemen.

Gemengde gevoelens in Kabul over oprukkende Taliban

Oud-president Karzai: ik ga niet weg

Oud-president Karzai heeft een filmpje op Twitter gepost waarin hij zegt dat hij in Afghanistan blijft met zijn familie en kinderen. Zijn kinderen zijn ook in de video te zien. Hij zegt verder dat de Taliban de veiligheid van levens en bezittingen moeten garanderen. Na de inval van de Amerikanen in Afghanistan was Hamid Karzai tussen 2004 en 2009 president van Afghanistan.

'Alleen nog militaire vluchten vanaf vliegveld Kabul'

Alle commerciële vluchten vanaf het vliegveld van Kabul worden geschrapt, alleen militaire toestellen zijn nog toegestaan, zegt de NAVO.

De grootschalige evacuatie van buitenlanders en ambassadepersoneel is in volle gang op het vliegveld. Vanwege beschietingen was een landingsbaan tijdelijk gesloten, maar die is weer open. Het vliegveld wordt bewaakt door NAVO-troepen.

Taliban: we roepen binnenkort Islamitisch Emiraat uit

Een Taliban-woordvoerder zegt dat nu snel het "Islamitische Emiraat Afghanistan" wordt uitgeroepen vanuit het presidentiële paleis in Kabul. Volgens bronnen van de BBC was het de bedoeling dat president Ghani zou meewerken aan een ceremonie in het paleis waarbij de macht wordt overgedragen, maar die is het land uit gevlucht.

NAVO: vliegveld Kabul blijft open voor evacaties

NAVO-troepen beschermen het vliegveld in Kabul, dat openblijft voor evacuaties. Dat zegt NAVO-chef Jens Stoltenberg op Twitter.

Volgens de Amerikaanse ambassade is het vliegveld beschoten. Het is onduidelijk of die beschietingen nog steeds gaande zijn.

"Een landingsbaan zou tijdelijk buiten gebruik zijn geweest, maar is nu weer open", zegt correspondent Aletta André. De evacuatie van ambassadepersoneel verloopt in het hoogst mogelijke tempo. "Er wordt zo veel mogelijk haast gemaakt om iedereen van het vliegveld te krijgen."

Afghaanse vluchtelingen bij Chaman aan de grens met Pakistan

  • Reuters
    Een grenspost met daarop de Pakistaanse vlag
  • Reuters
    De vluchtelingen moeten lopend naar de grenspost komen
  • Reuters
    Ook vrachtwagens moeten lang wachten
  • Reuters
    Naast de Pakistaanse vlag wappert hier ook de witte vlag van de Taliban
  • Reuters
    De laatste meters voor het douaneloket
  • Reuters
    Vrouwen en kinderen wachten aan de grens

Veel Afghanen proberen de grens met Pakistan over te steken. Recent heeft Pakistan een enorm hek gebouwd, om de verwachte toestroom van vluchtelingen te kunnen controleren.

Bijleveld: personeel ambassade is in veiligheid

Demissionair minister van Defensie Bijleveld meldt dat de Nederlandse ambassade in Kabul ontruimd is. Het personeel werkt nu vanaf de luchthaven, die beveiligd wordt door Amerikaanse militairen.

Bijleveld: personeel ambassade Kabul is in veiligheid

"We doen ons stinkende best om iedereen hier te krijgen", zegt Bijleveld. Eerder vandaag werd al bekend dat Nederland een militair vliegtuig stuurt naar Kabul. Volgens Bijleveld is dat niet de enige vlucht waarmee Nederlanders worden gerepatrieerd. Er zullen nog meer vluchten volgen. Uit veiligheidsoverwegingen komen daar verder geen details over.

Aan boord van die vluchten zullen ook buitenlanders zijn die terug willen keren naar Europa. Zoals personeelsleden van ambassades van andere landen. De afgelopen dagen zijn ook via lijnvluchten al een aantal mensen gerepatrieerd.

Taliban melden inname presidentieel paleis

Talibanstrijders hebben het presidentiele paleis ingenomen, zeggen twee bevelhebbers van de extremistische beweging. De regering heeft dit nog niet bevestigd.

Ziekenhuis in Kabul meldt 40 gewonden, 'schoten op vliegveld'

Bij een ziekenhuis in Kabul zijn veertig gewonden binnengebracht, meldt een hulporganisatie op sociale media. De patiënten zouden gewond geraakt zijn bij gevechten in de regio Qarabagh, zo'n 100 kilometer van Kabul.

Ook vanuit de hoofdstad zelf zijn er berichten over beschietingen. Zo meldt de Amerikaanse ambassade dat het vliegveld onder vuur ligt. Amerikaanse burgers worden opgeroepen dekking te zoeken en niet naar de ambassade of het vliegveld te komen.

De situatie in de hoofdstad verandert snel en is zeer onduidelijk. Ook op andere plekken in de stad worden schoten gehoord, maar de Afghaanse regering beweerde vanmiddag dat er geen grootschalige gevechten zijn uitgebroken.

De Taliban zijn de stad binnengegaan, zegt een woordvoerder van de extremistische groepering. Hij stelt dat de politie gevlucht is en dat de strijders de orde zullen handhaven. Eerder op de dag hadden strijders zich verzameld in voorsteden van Kabul. Ze zeiden geen geweld te zullen gebruiken als de regering de macht vreedzaam overdraagt.

Taliban: 'Geen overgangsregering, we verwachten overdracht van de macht'

Twee Taliban-functionarissen hebben tegen persbureau Reuters gezegd dat er geen overgangsregering komt. De Taliban verwachten dat de macht volledig aan hun wordt overgedragen.

Leden van het deels gevluchte Afghaanse kabinet hebben gezegd dat er morgen in Qatar wordt overlegd over een interim-regering.

Ook andere Europese landen ontruimen ambassades

Ook andere Europese landen als Zweden, Duitsland en Italië gaan in spoedtempo de ambassades in Kabul ontruimen en personeel evacueren. De medewerkers worden vandaag nog naar het vliegveld gebracht, dat nog onder controle is van Amerikaanse militairen.

Dat zeggen onder meer de Zweedse publieke omroep en de Duitse krant Der Spiegel. Ook de Amerikaanse ambassadeur heeft de ambassade verlaten en is naar het vliegveld vertrokken, meldt CBS News.

Nederland heeft vannacht al de ambassade in Kabul ontruimd en verplaatst naar een locatie bij het vliegveld.

Drie mediaorganisaties willen Afghaanse mediaprofessionals naar Nederland halen

Free Press Unlimited, de Nederlandse Vereniging van Journalisten en het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren vragen de regering een uitzondering te maken op de visumeisen voor Afghaanse media professionals die voor Nederlandse media hebben gewerkt.

"In navolging van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, en Canada zouden wij de Nederlandse regering willen vragen om te bewerkstelligen dat de Afghaanse mediawerkers die wij nu hebben geïdentificeerd zo snel mogelijk het land kunnen verlaten met hun gezinnen. Het gaat om een politiek besluit om deze groep die in urgent gevaar verkeert, veiligheid te bieden."

Volgens de drie organisaties is het redelijk te veronderstellen dat er een bijltjesdag gaat komen voor kritische en de Taliban onwelgevallige stemmen. Tien Afghaanse journalisten, stringers en tolken die samenwerkten met Nederlandse media lopen volgens de organisaties acuut gevaar. De komende dagen komen daar misschien nog enkele gevallen bij van mensen van wie de verblijfplaats nu niet bekend is.

Ook andere Afghaanse journalisten die zonder directe link met Nederland werken, maar wel steun vanuit Nederland of Europa krijgen, zouden gevaar lopen. De drie organisaties willen ook zoveel mogelijk van deze mensen in veiligheid brengen.

Woordvoerder Taliban: Er komt geen wraak

Een woordvoerder van de Taliban heeft tegen de BBC gezegd dat de bevolking niet bang hoeft te zijn voor wraakacties. "We verzekeren de mensen in Afghanistan, met name in Kabul, dat hun bezittingen en hun leven veilig zijn - er zal op niemand wraak worden genomen", zei Suhail Shaheen in een telefoongesprek met BBC-presentator Yalda Hakim.

Veel Afghanen vrezen een brute terugkeer naar het regime van de jaren 90, dat werd gekenmerkt door openbare executies, stenigingen en allerlei verboden en beperkingen voor vrouwen en meisjes.

Officieel nog niets bekend over de inrichting van de regering na de machtsovername door de Taliban.

Kijk hieronder naar het gesprek:

Petitie 'Red onze Afghaanse collega's en partners' dinsdag aangeboden

Maatschappelijke organisaties, de Afghaanse diaspora in Nederland, Afghanistan-veteranen en prominenten roepen het kabinet op om acuut over te gaan tot de evacuatie van Afghanen die met Nederlandse militairen en hulporganisaties hebben samengewerkt en om die reden bedreigd worden.

Tijdens de missies in Afghanistan hebben het ministerie van Defensie, hulporganisaties en kennisinstellingen veel gebruik gemaakt van lokale ondersteuning door tolken, chauffeurs, gidsen en koks. Ook heeft Nederland tal van Afghaanse advocaten, rechters, journalisten en mensen- en vrouwenrechtenactivisten opgeleid en actief met hen samengewerkt. Zij worden nu bedreigd.

"In tegenstelling tot Canada en de Verenigde Staten heeft de Nederlandse regering veel van deze mensen nog niet geëvacueerd", zegt Kees Zevenbergen, directeur van Cordaid. "De huidige inzet van Nederland beperkt zich tot het evacueren van tolken en ambassadepersoneel. De snelle opmars van de Taliban ontneemt Nederland de luxe van tijd. Het kabinet moet daarom vandaag tot actie en bredere evacuatie overgaan."

Dinsdag, voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer over Afghanistan, zullen maatschappelijke organisaties, veteranen en Afghaanse tolken de petitie Red onze Afghaanse collega's en partners aan Kamerleden aanbieden.

Taliban: we trekken Kabul in 'om plunderingen te voorkomen'

Strijders van de Taliban hebben het bevel gekregen om Kabul in te gaan. Dat doen ze volgens een woordvoerder om de openbare orde in de miljoenenstad te waarborgen.

De Taliban stellen dat de politie Kabul is ontvlucht. De troepen van de Taliban moeten volgens de woordvoerder voorkomen dat er plunderingen uitbreken in de stad.

Het nieuws komt kort nadat regeringsfunctionarissen hebben gezegd dat president Ghani het land is ontvlucht. De Taliban waren al opgerukt tot in de voorsteden van de hoofdstad.