liveblog
NOS NieuwsAangepast

'Geef ME'ers voorrang bij vaccin' • Frankrijk scherpt coronaregels aan

  • Welkom in het coronablog, je vindt hier het belangrijkste coronanieuws van vandaag.
  • Het AstraZeneca-vaccin is door het EMA goedgekeurd voor gebruik in de Europese Unie.
  • De kans is heel groot dat de basisscholen op 8 februari opengaan, zegt minister Hoekstra van Financiën.
  • De korpschef wil dat ME'ers voorrang krijgen bij het vaccineren.
  • Bij het RIVM zijn 4438 nieuwe besmettingen gemeld.
liveblog gesloten

EU draait bij na kritiek van VK op regels voor vaccinexport

De strenge regels van Brussel voor de export van coronavaccins hebben vrijdagavond tot spanningen geleid tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Het gaat om de export van vaccins die in de EU zijn geproduceerd naar landen buiten de EU. Brussel heeft aangekondigd die stroom nauwlettend in de gaten te houden en indien nodig stop te zetten. Ook moet er vooraf toestemming worden gevraagd voor de export.

Het grootste pijnpunt voor het VK en Ierland was dat de regels aanvankelijk ook leken te gelden voor de export van vaccins naar Noord-Ierland, dat sinds de brexit geen onderdeel meer is van de EU. In de brexit-afspraken is vastgelegd dat goederen de grens tussen Ierland en Noord-Ierland vrij kunnen passeren. De EU wilde zich beroepen op een artikel uit de overeenkomst waarmee daar in bepaalde omstandigheden van kan worden afgeweken, tot groot ongenoegen van Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Onder meer de eerste minister van Noord-Ierland en de Britse premier Johnson lieten zich over de kwestie uit.

Later vanavond maakte de Europese Commissie bekend dat ze toch geen gebruik zal maken van het zogeheten Noord-Ierse protocol. De Ieren zijn daar blij mee. De Ierse minister van Buitenlandse Zaken Coveney zei dat er lessen uit de situatie moeten worden getrokken. "Het protocol is niet iets om lichtvaardig mee om te gaan."

Aanleiding voor de Europese exportmaatregelen is het conflict tussen de EU en farmaceut AstraZeneca. Die vlogen elkaar afgelopen week in de haren over de vertraging bij de levering van vaccins. In plaats van de beloofde 80 miljoen zou het bedrijf in het eerste kwartaal maar 31 miljoen doseringen kunnen leveren.

Brussel suggereert dat AstraZeneca meer vaccins aan de Britten levert dan aan de EU, en dat dat niet mag.

Kleine versoepelingen in Italië, Griekse tieners mogen weer naar school

In de meeste regio's in Italië worden de coronamaatregelen iets minder streng. Vanaf maandag gaan bars en restaurants overdag weer open en ook musea zijn dan weer toegankelijk. Italiaanse gezondheidsexperts zijn niet onverdeeld enthousiast. Er zijn zorgen dat het aantal besmettingen weer oploopt.

In een groot deel van Griekenland mogen middelbare scholieren vanaf maandag weer fysiek naar de les. In de hoofdstad Athene geldt dat alleen voor leerlingen van 12 tot en met 15 jaar. Daar gaan ook morgen de niet-essentiële winkels dicht. Die waren twee weken geleden opengegaan, maar Griekse virologen hadden hun zorgen geuit over de lange rijen voor met name kleding- en schoenenwinkels.

Andere maatregelen die in Griekenland van kracht zijn, zijn een avondklok (tussen 21.00 uur en 05.00 uur), een mondkapjesplicht en een verbod om buiten de eigen regio te reizen.

Snelle ademtest vanaf maandag in Amsterdam

De vier grote coronatestlocaties in Amsterdam voeren vanaf maandag een blaastest in. De komende maanden wordt die snelle ademtest ook in de rest van Nederland ingezet. Alle bezoekers van de testlocaties krijgen de blaastest, waarbij de uitslag binnen een paar minuten duidelijk is.

Met de zogenoemde SpiroNose kan in 70 procent van de gevallen met zekerheid worden vastgesteld dat er geen besmetting is. Voor de overige 30 procent geldt dat er daarna nog een vervolgtest moet worden gedaan, met een wattenstaafje in neus en keel.

Geen derde lockdown, wel strengere maatregelen in Frankrijk

Een derde lockdown in Frankrijk is nog niet aan de orde, heeft premier Castex gezegd na topberaad. Volgens hem is de situatie in Frankrijk beter dan in andere landen, maar nog altijd zorgwekkend. De Franse regering heeft daarom besloten om de maatregelen uit te breiden, ook met het oog op de Britse en Zuid-Afrikaanse variant.

Niet-essentiële reizen vanuit landen buiten de Europese Unie worden verboden. Ook wordt het aantal mensen dat in winkelcentra mag zijn verder beperkt en gaat de politie de avondklok strikter handhaven. De avondklok gaat in Frankrijk al om 18.00 uur in.

"De komende dagen zijn cruciaal", zei Castex. "We doen wat we kunnen om een nieuwe lockdown te voorkomen." De premier zei verder dat er tot dusver bijna anderhalf miljoen Fransen zijn gevaccineerd.

Reuters
Premier Castex van Frankrijk

Maatregelen in verschillende gemeenten uit angst voor rellen

Met de rellen van deze week in het achterhoofd hebben verschillende gemeenten extra maatregelen genomen in de hoop nieuwe ongeregeldheden voortijdig de kop in te drukken.

In Urk wordt extra cameratoezicht ingezet en er geldt een noodverordening. Ook is de vissersplaats tot en met 10 februari aangewezen als veiligheidsrisicogebied, wat betekent dat de politie preventief mag fouilleren. Vorige week zaterdag werd in Urk een teststraat van de GGD in brand gestoken.

In een reeks gemeenten geldt dit weekend een noodverordening na signalen over dreigende ongeregeldheden. De maatregel is afgekondigd in onder meer Meppel, Leerdam, Drachten, Breda, Gouda, Sittard-Geleen en Apeldoorn. In die laatste gemeente wordt opgeroepen om zondag op een voormalig fabrieksterrein te gaan "koffiedrinken". Een vergelijkbare oproep werd ook gedaan bij de demonstraties in Amsterdam en Eindhoven, die uitliepen op gewelddadigheden.

Ook de gemeente Eindhoven heeft extra camera's opgehangen. Verder is er een streep gezet door twee demonstraties die dit weekend in Eindhoven zouden worden gehouden. In Hilversum is het centrum aangewezen als veiligheidsrisicogebied.

NOS
De politie controleert in Leerdam

'Nieuwe maatregelen in Frankrijk'

De Franse premier Castex zal vanavond nieuwe coronamaatregelen aankondigen, meldt persbureau AFP. In het Elysée, het Franse presidentiële paleis, zijn gezondheidsexperts met een klein aantal ministers, de premier en president Macron bijeen om te praten over de corona-aanpak.

De bewegingsvrijheid van Fransen is al sterk ingeperkt. Zo geldt in het hele land een avondklok, die al om 18.00 uur van kracht wordt. De regering concludeerde afgelopen week dat die onvoldoende werkt, omdat het aantal nieuwe besmettingen hoog blijft.

GGD-systeem nog steeds niet waterdicht

Het is nog steeds mogelijk om uit een systeem van de GGD privacygevoelige gegevens uit te draaien, blijkt uit onderzoek van de NOS en Nieuwsuur. Het gaat om het systeem dat wordt gebruikt voor bron- en contactonderzoek.

Vanuit die printfunctie kunnen de gegevens van mensen ook als pdf worden opgeslagen, zodat ze digitaal met anderen kunnen worden gedeeld. Dat kunnen ook gevoelige data zijn, zoals bsn-nummers, adressen en testresultaten.

De functie staat aan voor alle medewerkers die werken met HPzone Lite, zegt de GGD. Duizenden bron- en contactonderzoekers maken gebruik van dat systeem. De GGD gaat de printmogelijkheid niet blokkeren, "omdat hiermee data van groepen mensen geanalyseerd kunnen worden voor de bestrijding van het coronavirus."

De exportfunctie werd afgelopen week wel grotendeels gedicht.

'ME'ers moeten voorrang krijgen bij coronavaccin'

De politie wil dat agenten die actief zijn als ME'er voorrang krijgen bij de coronavaccinaties. Korpschef Henk van Essen en de ondernemingsraad roepen op om die groep eerder in te enten.

In een video op het Twitteraccount van Van Essen wordt gezegd dat het risico op besmetting in een ME-bus groot is. "Als je aan de bak moet, zit je met z'n achten in een bus", zegt een politiechef in de video. "Dampend en zwetend zit je dicht tegen elkaar. Het is warm en benauwd. Stel je voor dat de inzetbaarheid van de ME in gevaar komt omdat een of meerdere groepen in quarantaine moeten."

Het zou gaan om een groep van zo'n 3000 politiemensen.

Ook goedkeuring van Europese Commissie voor AstraZeneca-vaccin

Zoals verwacht heeft de Europese Commissie zijn fiat gegeven voor het gebruik van het coronavaccin van AstraZeneca en de Oxford-universiteit. Dat meldt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op Twitter. Vanmiddag maakte het Europees geneesmiddelenagentschap EMA al bekend dat het middel is goedgekeurd voor EU-burgers van 18 jaar en ouder.

Von der Leyen voegt eraan toe dat ze erop rekent dat AstraZeneca de afgesproken 400 miljoen doses zal leveren. Deze week lagen de farmaceut en de Europese Commissie met elkaar in de clinch over vertraging bij de levering van vaccins voor de EU.

Rekenen en taal in een concertzaal

Door corona lopen sommige scholen tegen logistieke problemen aan. Lege concertzalen en sporthallen bieden uitkomst.

School te klein? Dan maar les in een concertzaal

GGD-voorzitter Rouvoet: vreselijk dat datalek kon gebeuren

Al bij het begin van de pandemie wist GGD Nederland dat het registratiesysteem voor mensen die zich op corona laten testen, kwetsbaar is. Voorzitter André Rouvoet zegt in een reactie op het grootschalige datalek, dat deze week werd onthuld door RTL Nieuws, dat het "vreselijk is dat dit heeft kunnen gebeuren".

Volgens Rouvoet is onder druk van de virusuitbraak besloten om het systeem toch te blijven gebruiken, ook toen er flink opgeschaald werd.

Rouvoet: 'Vreselijk dat dit heeft kunnen gebeuren'

Stelletjes op Valentijnsdag welkom in restaurants New York

Als het aantal coronagevallen binnen de perken blijft, mogen restaurants in New York op Valentijnsdag ook binnen eten serveren. Sinds half december moeten de horecazaken in de stad het hebben van mensen die komen afhalen of buiten in een paviljoen hun eten verorberen.

Vanaf 14 februari (Valentijnsdag) mag er ook binnen worden gegeten. Wel moet driekwart van de tafeltjes nog leeg blijven, laat gouverneur Cuomo weten.

Op 15 maart worden in New York ook de regels voor het aantal gasten bij bruiloften versoepeld.

Antwerpen sluit synagoge waar coronaregels niet werden opgevolgd

Een synagoge in Antwerpen moet de komende vier weken de deuren dichthouden omdat de coronaregels herhaaldelijk niet werden nageleefd, meldt de Vlaamse omroep VRT. Volgens de burgemeester werd onder meer het samenscholingsverbod niet gerespecteerd. Ook overtraden de gelovigen de hygiëneregels.

Deze week besloot het bestuur van de synagoge zelf al om de komende twee weken geen vieringen te houden. Burgemeester Bart De Wever noemt dat een positief signaal, maar heeft toch besloten om het joodse gebedshuis te sluiten. "De wet geldt voor iedereen", zegt hij.

Britten en Zuid-Afrikanen niet meer welkom in Duitsland

Duitsland doet de grens op slot voor reizigers uit landen waar varianten van het coronavirus veel voorkomen. Het inreisverbod voor reizigers uit Groot-Brittannië, Ierland, Portugal, Zuid-Afrika en Brazilië gaat morgen in. Vanaf zondag zijn ook reizigers uit de Afrikaanse staten Lesotho en Swaziland niet meer welkom. De maatregel geldt in ieder geval tot 17 februari.

Er gelden wel een paar uitzonderingen, onder meer voor vracht- en ambulancevluchten.

Extra beveiliging bij teststraten Gooi en Vechtstreek

De test- en vaccinatielocaties in de GGD-regio Gooi en Vechtstreek worden per direct 24 uur per dag fysiek beveiligd. Aanleiding zijn de brandbare goederen die vanochtend werden gevonden op het terrein van een teststraat in Hilversum. Aan de spullen was een stuk vuurwerk vastgemaakt.

De teststraat was tot halverwege de middag dicht voor politieonderzoek. De GGD laat weten dat de testlocatie aan het Colosseum morgen weer opengaat.

Toestemming nodig voor export vaccins naar niet-EU-landen

Producenten van coronavaccins in de Europese Unie moeten toestemming vragen om hun vaccins naar landen buiten de EU te verschepen. De noodmaatregel van de Europese Commissie gaat morgenochtend in en geldt tot eind maart.

Het exporteren van vaccins kan alleen met goedvinden van de lidstaat waar de producent gevestigd is. Daarbij krijgt de Europese Commissie het laatste woord. De maatregel is volgens EU-commissaris Dombrovskis nodig om te zorgen dat de bestelde vaccins daadwerkelijk zo snel mogelijk bij inwoners van de Europese Unie terechtkomen.

Het gaat volgens de commissie niet om een verbod, hoewel de uitvoer wel kan worden verboden als de EU erdoor wordt benadeeld.

De maatregel komt na een week van ruzie tussen de Europese Commissie en AstraZeneca. De farmaceut verraste de EU met de mededeling dat er in het eerste kwartaal tientallen miljoenen vaccins minder geleverd worden dan is afgesproken.

De EU vermoedt dat vaccins die AstraZeneca in Nederland en België heeft geproduceerd, zijn gebruikt om productietegenvallers in het Verenigd Koninkrijk op te vangen.

Korpschef: ruim 11.500 boetes na invoering avondklok

In de eerste zes dagen van de avondklok zijn in het hele land 11.582 boetes uitgedeeld aan mensen die zonder geldige reden op straat waren. Dat zegt korpschef Henk van Essen tegen persbureau ANP.

In het weekend werden 5959 bekeuringen uitgeschreven, in de dagen daarna werden tot en met vanochtend vroeg nog eens 5623 mensen beboet.

"Dat we de avondklok strikt handhaven zie je terug in de bekeuringen", zegt Van Essen tegen het ANP. "We zijn strikt in de naleving, met een warm hart. Als de dienst van een IC-medewerker in het ziekenhuis uitgelopen is, dan knijpen we een oogje toe."

De korpschef ging ook in op de rellen rond de avondklok. Hij spreekt van een "ongekend intensieve week". De afgelopen drie avonden zijn volgens hem beheersbaar verlopen. "We zitten erbovenop en zijn met veel politiemensen op straat, blauwverven noem ik dat in jargon. Wat ook helpt is de maatschappelijke verontwaardiging, je bent bijna een paria als je deelneemt aan rellen."

Wel is volgens Van Essen het 'toetsenbordactivisme' nog veelvuldig aanwezig. "We monitoren de sociale media. Als we zien dat mensen opruien tot rellen, worden ze meteen aangehouden. Dat leidt tot zware straffen. De mensen die dat doen zijn heel vaak jongeren. Wie gaat rellen of daartoe oproept, komt daar niet mee weg."

Twee Braziliaanse coronavarianten in Nederland

In Nederland zijn door het RIVM twee Braziliaanse varianten van het coronavirus ontdekt. In de regio Amsterdam is de Braziliaanse variant P1 gevonden bij twee mensen die onlangs terugkwamen van een reis naar Brazilië. Ze waren bij aankomst in Nederland in quarantaine gegaan, ontwikkelden klachten en kregen een positieve testuitslag.

De Braziliaanse coronavariant P2 is aangetroffen bij iemand in de regio Gelderland, die onlangs in Brazilië is geweest. Ook deze reiziger was in quarantaine gegaan bij terugkeer in Nederland.

Gisteren werd bekend dat de P2-variant ook is gevonden bij twee mensen in de regio Brabant. Zij hebben volgens het RIVM "geen reishistorie met het Zuid-Amerikaanse land". Een mogelijke andere link met Brazilië wordt onderzocht.

De P1-coronavariant wordt vooral gevonden bij uitbraken in en om Manaus, de hoofdstad van de Braziliaanse staat Amazonas. Het type P2 komt in heel Brazilië voor.

Positief oordeel EMA over vaccin AstraZeneca

Het Europees geneesmiddelenbureau EMA heeft groen licht gegeven voor gebruik van het vaccin van farmaceut AstraZeneca en de Oxford-universiteit. Het is het derde vaccin dat voor de Europese Unie is goedgekeurd, na die van Pfizer/BioNTech en Moderna.

Als de Europese Commissie het advies van het EMA overneemt, komt het vaccin beschikbaar voor EU-burgers van 18 jaar en ouder.

Noodverordening van kracht in Meppel

In een deel van Meppel geldt de komende tijd tussen 17.00 en 06.00 uur een noodverordening. Het is vanaf vandaag onder meer verboden om in die uren gezichtsbedekkende kleding te dragen.

Aanleiding voor de maatregel zijn de ongeregeldheden van begin deze week in andere steden en oproepen op sociale media om ook in Meppel de boel op stelten te zetten.

"Dat wordt in enorme aantallen gedeeld", zegt burgemeester Korteland tegen RTV Drenthe. "De politie heeft drie mensen opgepakt, maar daarmee zijn die berichten niet zomaar van sociale media verdwenen. Het is dan lastig inschatten wat mensen gaan doen."

'Kans groot dat basisscholen 8 februari open kunnen'

Minister Hoekstra van Financiën denkt dat de kans heel groot is dat de basisscholen op 8 februari weer opengaan. Dit zei hij na afloop van de ministerraad. Minister Slob van Onderwijs is nog voorzichtig en zegt dat het kabinet nog wacht op een beslissend rapport van het Outbreak Management Team (OMT). Dat rapport moet duidelijkheid geven welke rol jonge kinderen spelen bij de verspreiding van de nieuwe variant van het coronavirus.

Minister Hoekstra, ook CDA-leider, benadrukt dat het belangrijk is dat de basisschoolleerlingen weer snel naar school kunnen. De negatieve effecten van het thuiswerken zijn groot, benadrukte Hoekstra.

Hoekstra: het moet raar lopen willen de scholen op 9 februari niet opengaan

Buurtouders ingezet om rellen te voorkomen

Een groep van ongeveer 25 buurtvaders en jongerenwerkers loopt sinds maandag 's avonds door de Haagse Schilderswijk om nieuwe rellen te voorkomen. Zondag was de wijk het toneel van brandstichting, ontploffingen en vernielingen en greep de ME in.

Brandbare spullen met vuurwerk gevonden bij teststraat Hilversum

Op het terrein van de teststraat in Hilversum die vanochtend werd afgesloten, zijn brandbare spullen gevonden. De teststraat aan het Colosseum werd afgezet vanwege "verdachte goederen". De politie zegt dat aan de goederen een stuk vuurwerk was vastgemaakt.

Om 09.50 uur ontdekte een getuige een verdacht voorwerp bij de teststraat. De omgeving werd uit voorzorg afgezet en ook de Explosieven Opruimingsdienst werd ingeschakeld. Enkele omliggende gebouwen werden ontruimd.

Het politieonderzoek bij de teststraat is nu klaar. De recherche vraagt om tips en camerabeelden uit de omgeving.

4438 nieuwe besmettingen, minder dan gemiddeld

Bij het RIVM zijn tot 10.00 uur vanmorgen 4438 nieuwe bevestigde coronabesmettingen gemeld. Dat zijn er 292 minder dan gisteren.

Het aantal is ook lager dan het gemiddelde van afgelopen week, toen er per dag gemiddeld 4622 mensen positief getest werden. Gemiddeld genomen daalt het aantal positieve tests.

In de ziekenhuizen nam de bezetting licht af. Er liggen nu 2231 mensen met corona in het ziekenhuis (gisteren: 2240), van wie 659 op de IC (gisteren: 645).

Janssen: ons vaccin is 66 procent effectief

Farmaceut Johnson & Johnson stelt dat zijn kandidaat-coronavaccin 66 procent bescherming biedt tegen matige tot ernstige vormen van covid-19. Dat blijkt volgens de farmaceut uit een tussentijdse analyse van onderzoek bij zo'n 44.000 mensen.

Het verschilt wel per land: zo bleek het vaccin volgens Johnson & Johnson in de VS 72 procent van de geteste mensen te beschermen tegen matige tot ernstige vormen en in Zuid-Afrika 57 procent. In dat land is een mutant van het virus wijdverspreid, waarvan experts nog niet zeker weten of de bestaande vaccins er goed tegen beschermen.

Nederland heeft 11,3 miljoen doses van het vaccin besteld. In tegenstelling tot andere vaccins is er maar één prik nodig en het middel blijft op koelkasttemperatuur langer goed dan de meeste andere vaccins.

De Jonge: op drempel lente meest kwetsbaren ingeënt

Demissionair minister De Jonge (Volksgezondheid) zou graag in het eerste kwartaal "meer vaart" maken met het vaccineren. "Dat heeft alleen niets te maken met het tempo van het prikken, maar met het tempo van leveren", zei hij. "Daar zit mijn grootste zorg."

Toch denkt De Jonge dat "op de drempel van de lente" de kwetsbaarste mensen ingeënt kunnen zijn. Ook als er aanzienlijk minder vaccins van AstraZeneca geleverd zullen worden.

De Jonge: zorgen over levering vaccins

Eerste vaccinspuit tentoongesteld in Groningen

Het Universiteitsmuseum van de Rijksuniversiteit Groningen gaat de spullen die zijn gebruikt bij de eerste vaccinatie tegen het coronavirus in Groningen tentoonstellen. Het gaat onder meer om de ampul en spuit waarmee verpleegkundige Harm Wedman van het UMCG op 6 januari werd ingeënt.

Cisca Wijmenga, rector magnificus van de Rijksuniversiteit Groningen, zegt tegen RTV Noord dat ze blij is met de spullen. "Het zijn op zich heel gewone spullen, maar met een grote betekenis", zegt ze. "We beleven een historische periode, nu wereldwijd mensen gevaccineerd worden tegen een nieuw virus. De vaccins worden gezien als de toegangspoort naar een nieuw tijdperk. We gaan er in het museum goed op passen."

Politie doet nog steeds onderzoek bij teststraat

Er wordt nog steeds onderzoek gedaan bij de teststraat in Hilversum die vanochtend werd afgezet vanwege "verdachte goederen". In de loop van de middag hoopt de politie de teststraat weer vrij te geven.

Caspar Huurdeman

Deal tussen AstraZeneca en EU openbaar

De vaccindeal tussen farmaceut AstraZeneca en de Europese Unie is online gezet op de website van de Europese Commissie. Delen van het contract dat op 27 augustus 2020 werd ondertekend, zijn zoals verwacht zwartgelakt. Het is daardoor onder meer niet te zien wat de beloofde doses, een belangrijke passage in het contract, aan de EU zijn.

Apeldoorn stelt noodverordening in vanwege 'koffiedrinken'

De gemeente Apeldoorn heeft voorbereidingen getroffen om het aangekondigde "koffiedrinken" zondag op het Zwitsalterrein in de Gelderse stad veilig te laten verlopen. Via sociale media wordt opgeroepen om komend weekeinde naar het voormalige fabrieksterrein te gaan, vergelijkbaar met de oproepen van vorige week om in Eindhoven en Amsterdam bij wijze van protest tegen het coronabeleid 'koffie' te drinken.

In die steden liepen de bijeenkomsten uit op rellen. Apeldoorn wil dat voorkomen. Burgemeester Heerts heeft daarom een noodverordening ingesteld voor het gebied rond de binnenstad, het station en het Zwitsalterrein van zaterdagavond 21.00 uur tot maandagochtend 04.30 uur. De politie beschikt onder een noodverordening over meer bevoegdheden. Heerts wil de samenkomst niet verbieden, omdat demonstreren een grondrecht is.

De gemeente zegt geen idee te hebben hoeveel mensen er zondag komen. De stad adviseert inwoners en ondernemers om uit voorzorg losse voorwerpen naar binnen te halen.