Premier Rutte NOS

De tweede helft van Rutte III: 'Stikstof mogelijke splijtzwam'

tijd van publicatie Aangepast

Een nieuw politiek seizoen gaat komende week van start: dinsdag komt officieel een einde aan het zomerreces. Het derde kabinet van premier Rutte zit dan bijna twee jaar op het pluche en is daarmee op de helft van de reguliere zittingsduur. Wat kunnen we verwachten van de tweede helft?

Een hoop werk in uitvoering, zoveel is wel duidelijk. Na twee jaar onderhandelen over hete hangijzers als het klimaat en de pensioenen is het tijd voor actie. Of, zoals premier Rutte de uitwerking van het klimaat- en pensioenakkoord omschrijft: "Dat wordt een bak werk."

Dat het een jaar van uitvoering wordt, betekent niet dat de oppositie met de handen over elkaar hoeft te gaan zitten wachten, legt politiek verslaggever Ron Fresen uit. "Uitvoering betekent ook dat er wetgeving moet worden gemaakt en daar wordt dan weer over gedebatteerd in de Tweede en Eerste Kamer."

Het kabinet streeft voor de klimaat- en pensioenplannen naar een zo groot mogelijk draagvlak, ook omdat de coalitie geen meerderheid heeft in de Senaat. Fresen: "Dus er komen nog genoeg kansen voor oppositiepartijen om accenten aan te brengen binnen de plannen."

Splijtzwam?

Maar niet alleen aan het uitvoeren van de maatregelen uit die twee akkoorden zal het kabinet een zware kluif hebben. Er is nog een ander onderwerp waar Rutte III mee aan de slag moet: stikstof. En dat kan nog een splijtzwam worden in de coalitie.

Even terug naar vóór het zomerreces. Toen oordeelde de Raad van State dat de overheid meer moet doen om de stikstofuitstoot in kwetsbare natuurgebieden terug te dringen. Daardoor zijn allerlei bouw- en infrastructuurprojecten op losse schroeven komen te staan, waaronder Lelystad Airport. Het vliegveld zou vanaf april 2020 vakantievluchten van Schiphol overnemen, maar dat gaat voorlopig niet door.

Als Lelystad Airport op de lange baan wordt geschoven, lachen D66 en CU in hun vuistje.

Politiek verslaggever Ron Fresen

"De problemen die voortvloeien uit de stikstofuitspraak zijn niet zomaar op te lossen", zegt Fresen. "Ze leiden tot grote politieke vraagstukken, zoals: moet Lelystad Airport überhaupt wel open? En zijn er niet ingrijpender maatregelen nodig om de veestapel in te krimpen? Het kabinet zoekt nu vooral technisch-juridische oplossingen voor het stikstofprobleem, maar de vraag is of die voldoende zijn."

Als bijvoorbeeld Lelystad Airport op de lange baan wordt geschoven, kan dat wrijving opleveren binnen de coalitie, verwacht Fresen. "Zal de VVD nieuw uitstel accepteren? Als dat gebeurt, lachen D66 en de ChristenUnie in hun vuistje. Die willen sowieso van dat vliegveld af."

Buddy's

Toch is het vertrouwen binnen de coalitiepartijen best groot, zegt Fresen. "Ze hebben het gevoel dat wat ze doen eindelijk betekenis krijgt. Tegelijkertijd denkt het kabinet: moeten we nu het goed gaat niet ook wat nieuwe plannen maken, in plaats van alleen uitvoerend werk doen?"

Daarom werkt de coalitie sinds afgelopen voorjaar met een soort buddysysteem, waarin politici met uiteenlopende denkbeelden met elkaar brainstormen over nieuwe initiatieven en ambities. Fresen: "Rob Jetten van D66 praat bijvoorbeeld met VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff over migratie en integratie. En ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers zit met Dijkhoff om tafel over medisch-ethische kwesties. Als ze met nieuwe ideeën komen, kan het kabinet er nog mee aan de slag."

Dan nog iets wat minder met de politieke inhoud te maken heeft, maar waarvan we wel spektakel kunnen verwachten, aldus Fresen: de strijd om het leiderschap binnen CDA en D66. Pieter Heerma van het CDA volgde eerder dit jaar Sybrand Buma op als fractievoorzitter. Een paar maanden daarvoor had D66'er Rob Jetten het fractievoorzittersstokje van Alexander Pechtold overgenomen.

Maar beide heren zijn geen partijleider. Van Heerma is duidelijk dat hij dat niet ambieert, Jetten neemt er later een besluit over. Een partijleider heb je eigenlijk ook pas nodig als er verkiezingen aankomen, zoals het er nu naar uitziet is dat in 2021.

"Maar vaak zijn er meerdere kandidaten", zegt Fresen. "En die krijgen mogelijk komend politiek seizoen al profileringsdrang, bijvoorbeeld door de scherpte van het debat op te zoeken. Daarmee willen ze laten zien wat voor politicus ze zijn. Dat kan dus nog leuk worden."

Pieter Heerma in gesprek met Rob Jetten ANP

Ook de SP is interessant om goed te volgen het komende politieke jaar, verwacht de verslaggever. Na vier verkiezingsnederlagen worstelt de partij met de koers. "En het is niet zo dat ze nu opkrabbelen in de peilingen", stelt Fresen. "Dus die partij moet in aanloop naar 2021 nog goed nadenken."

En aan de andere kant van het spectrum kan het ook een spannend jaar worden, met name wat betreft ontwikkelingen bij Forum voor Democratie. "De vraag is daar of partijleider Baudet door de interne ruzies en conflicten over het hoogtepunt heen is of dat de partij zich weer kan herstellen."

STER Reclame