liveblog
NOS NieuwsAangepast

Duitse president niet welkom bij Zelensky • Oekraïense vriend van Poetin opgepakt

  • Welkom in het liveblog van dinsdag 12 april over de oorlog in Oekraïne
  • Duitse president niet welkom bij Zelensky
  • Oekraïense vriend van Poetin opgepakt
  • Vier journalisten veroordeeld tot dwangarbeid in Rusland
  • 2671 burgers geëvacueerd
liveblog gesloten

Zelensky wil Medvedtsjoek ruilen voor krijgsgevangenen

President Zelensky wil de gevangengenomen pro-Russische politicus Viktor Medvedtsjoek ruilen voor krijgsgevangenen die door Russische troepen worden vastgehouden. In een toespraak zei Zelenski dat het "belangrijk is voor onze veiligheidstroepen en strijdkrachten om een dergelijke mogelijkheid te overwegen".

Medvedtsjoek had sinds mei vorig jaar huisarrest vanwege het financieren van separatisten in Donetsk en Loegansk. Hij verdween vlak na de Russische invasie in Oekraïne spoorloos. Volgens zijn advocaat was hij vanwege bedreigingen gedwongen ergens anders naar toe te gaan en had hij de autoriteiten daarover gewaarschuwd.

Oorlog in Oekraïne, wie wil er nu het Nederlandse leger in?

Defensie kampt met een groot personeelstekort. Er zijn duizenden vacatures. Vandaag was in Havelte een oriëntatiedag voor jongeren. Sommigen weten het zeker: 'De actie en adrenaline, daar doen we het voor'. Anderen twijfelen nog.

Oorlog in Oekraïne, wie wil er nu het Nederlandse leger in?

Twee weken na Istanbul wordt er amper gesproken tussen Rusland en Oekraïne

Eind maart gloorde er lichte hoop boven de Bosporus. In Istanbul werd er voor het eerst concreet resultaat geboekt in de gesprekken tussen Rusland en Oekraïne. De Russen zegden toe zich terug te trekken uit de regio's rond Kiev, Oekraïne liet weten dat er gesproken kon worden over de status van de Krim en de Donbas.

Nu lijkt er weinig over van een uitzicht op meer, zoals een mogelijke wapenstilstand. "Er wordt bijna niet meer gesproken", zegt defensiedeskundige Bob Deen van Clingendael. "Eigenlijk alleen nog maar op operationeel niveau, zoals over het ruilen van krijgsgevangenen."

Zo wil Oekraïne toch nog graan blijven exporteren

Oekraïne bouwt aan infrastructuur om landbouwproducten over spoor te exporteren. Tot nu toe verliep de uitvoer van graan, mais en andere producten alleen via de havensteden Marioepol en Odessa. Maar schepen kunnen die havens niet meer bereiken door de oorlog.

Zo wil Oekraïne toch nog graan blijven exporteren

Duitse president niet welkom bij Zelensky

De Duitse president Frank-Walter Steinmeier wilde naar Kiev reizen om "Europese solidariteit met Oekraïne" te tonen, maar was niet welkom, zegt hij tegen de krant Bild.

De reden is volgens Bild zijn nauwe banden met Rusland van de afgelopen jaren. Steinmeier was een groot voorstander van de controversiële Nord Stream 2-gasleiding en wordt gezien als "de architect van de Ruslandvriendelijke politiek" van de federale regering, schrijft het blad.

De Poolse president Duda wilde met Steinmeier en hun ambtgenoten uit Estland, Letland en Litouwen naar Kiev reizen. Deze politici mogen van president Zelensky wel komen, schrijft Bild.

Vier journalisten veroordeeld tot dwangarbeid in Rusland

Een Russische rechtbank heeft vier journalisten van een studentenblad veroordeeld tot twee jaar dwangarbeid. Ze hebben volgens de rechter jongeren opgeroepen te betogen tegen het Kremlin, meldt het Russische persbureau Interfax. Ook mogen ze drie jaar lang niet op internet.

Het onafhankelijke nieuwsmedium DOXA werd vijf jaar geleden opgericht door studenten en afgestudeerden van de Hogere Economische School van Moskou. Het inmiddels geblokkeerde blad besteedde aandacht aan het studentenleven, onderwijsnieuws, politiek en wetenschap.

De vier journalisten werden in april 2021 opgepakt na een inval in het redactiekantoor. Dat gebeurde in de periode dat de Russische politie hard optrad tegen bondgenoten van oppositieleider Navalny.

Volgens DOXA is een video de reden van de arrestaties van vorig jaar. In dat filmpje zei DOXA dat het illegaal is voor universiteiten om studenten die deelnamen aan pro-Navalny-protesten weg te sturen. Het medium zegt dat de video is verwijderd na een verzoek van de mediatoezichthouder.

De vier journalisten zeggen dat ze in beroep gaan tegen het vonnis.

Vriend van Poetin in de boeien geslagen in Oekraïne

De Oekraïense veiligheidsdienst SBOe heeft een Oekraïense politicus en zakenman opgepakt die bevriend is met de Russische president Poetin. President Zelensky heeft een foto van Viktor Medvedtsjoek in handboeien op Telegram gedeeld. Medvedtsjoek is de leider van de grootste oppositiepartij van Oekraïne. Volgens persbureau Reuters is Poetin de peetoom van zijn dochter.

Medvedtsjoek had sinds mei vorig jaar huisarrest vanwege het financieren van separatisten in Donetsk en Loegansk. Hij ontsnapte op 27 februari, drie dagen na de inval, zei een regeringsadviseur. Medvedtsjoeks advocaat zei dat hij vanwege bedreigingen gedwongen was om ergens anders naartoe te gaan, en dat hij de autoriteiten daarover had geïnformeerd.

Postzegels met grenswacht Slangeneiland die middelvinger opsteekt

De Oekraïense posterijen hebben postzegels uitgebracht met daarop een afbeelding van een Oekraïense soldaat op het Slangeneiland die zijn middelvinger opsteekt naar een Russisch oorlogsschip.

Aan het begin van de oorlog riep de Russische marine vanaf het schip de grenswachten op het Slangeneiland op zich over te geven. Op een geluidsopname was te horen dat de grenswachten met elkaar overlegden. Daarna zei een van hen: "Krijg de klere."

Dit werd een populaire slogan. De grenswacht die deze woorden sprak, kreeg twee weken geleden een eremedaille voor zijn verzet tegen de Russische invasie.

2671 burgers geëvacueerd

Vandaag zijn 2671 burgers geëvacueerd uit gebieden waar wordt gevochten, zegt vicepremier Veresjtsjoek. Van hen komen 208 uit Marioepol, 328 uit Loegansk en 2135 uit verschillende plaatsen in de regio Zaporizja.

Anderen mogen van de Russen niet uit de belegerde stad Marioepol vluchten, ook niet in hun eigen auto's, zegt de gouverneur van Donetsk, Pavlo Kyrylenko.

Nog zes jachten aan de ketting vanwege sancties

De douane heeft vanwege de sancties tegen Rusland en Belarus nog eens zes jachten onder verscherpt toezicht gesteld. In totaal liggen nu twintig jachten aan de ketting, bij negen werven en handelaren. Van die jachten zijn er veertien in aanbouw, vier in onderhoud en twee in opslag, meldt de douane.

Vijftien jachten hebben Russische eigenaren die niet op de sanctielijst staan. Bij twee jachten is volgens de douane vastgesteld dat er een link is met een persoon op de sanctielijst van de EU. Naar de eigenaren van drie andere jachten lopen nog onderzoeken. Vorige week werd al bekend dat de douane veertien jachten onder verscherpt toezicht had gesteld.

Het kleinste is 8,5 meter lang, het grootste 120 meter. De jachten mogen niet worden geleverd, overgedragen of uitgevoerd. Wel mogen ze proefvaarten maken. Als dat gebeurt, houden de Kustwacht en de douane het jacht fysiek en elektronisch in de gaten. "Routes, schema's en bemanningsleden moeten vooraf bekend zijn. En er mag alleen worden gevaren binnen een afgebakend gebied."

'Britse strijder in Marioepol geeft zich over aan Russen'

Een Britse strijder die Marioepol verdedigde, heeft zich met zijn eenheid overgegeven aan de Russische troepen. Dat wordt gemeld op het Twitter-account van de strijder door iemand die zegt bericht van hem te hebben gekregen en dat nu te delen, in overleg met zijn familie.

"Het waren 48 dagen, we hebben ons best gedaan om Marioepol te verdedigen, maar we hebben geen andere keuze dan ons over te geven aan de Russische troepen. We hebben geen eten en geen munitie (...), ik hoop dat deze oorlog snel stopt", zou de strijder hebben gezegd.

Aiden Aslin (28) uit Nottinghamshire vocht eerder als vrijwilliger mee in Syrië tegen IS en vertrok in 2018 naar Oekraïne, waar hij bij de marine ging, schrijft The Times. Degene die Aslins Twitter-account beheert, schrijft verder te hopen op een gevangenenruil. Sinds afgelopen donderdag was er geen contact meer met Aslin, die ook 'Johnny' wordt genoemd.

Burgemeester Marioepol: 21.000 vermoorde burgers

In Marioepol zijn circa 21.000 burgers vermoord sinds het begin van de Russische invasie, zegt de burgemeester. De gouverneur van Donetsk spreekt tegen CNN over 20.000 tot 22.000 doden.

Lichamen liggen op allerlei verschillende plekken in de stad op straat, zei burgemeester Boitsjenko gisteren tegen persbureau AP.

President Zelensky zei gisterochtend dat er mogelijk tienduizenden doden zijn gevallen in de belegerde havenstad aan de Zee van Azov.

'Russen probeerden Oekraïens energiebedrijf te hacken'

Een Russische hackersgroep heeft geprobeerd een Oekraïens energiebedrijf aan te vallen, meldt de dienst voor computernoodgevallen binnen de Oekraïense overheid. "De uitvoering van het kwaadaardige plan kon tot nu toe voorkomen worden", schrijft het Computer Emergency Response Team, dat niet meldt welk bedrijf precies het doelwit was.

De Sandworm-hackers voerden twee 'aanvalsgolven' uit, één voor of in februari en één op 8 april. De hackpogingen werden gedaan met kwaadaardige software die data op computers kan wissen, waardoor ze niet meer kunnen worden gebruikt, schrijft persbureau Bloomberg op basis van onderzoekers van een onlinebeveiligingsbedrijf.

Volgens onder meer de Britse overheid zit de Russische militaire inlichtingendienst GROe achter de groep. Sandworm wordt ook verantwoordelijk gehouden voor de grote NotPetya-virusuitbraak in 2016, die in Oekraïne begon. Daarbij werden computers van geïnfecteerde bedrijven en organisaties platgelegd.

Kabinet: geen versneld traject bij toetreding Oekraïne tot EU

Het kabinet ziet de uitspraken van Europese Commissie-voorzitter Von der Leyen over een versneld Oekraïens kandidaat-lidmaatschap van de EU als een "mooi symbolisch gebaar". Maar in het vragenuur in de Tweede Kamer zei minister Schreinemacher voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking ook dat toetreding tot de EU een langdurig en technisch proces is, waarvoor geen shortcuts bestaan.

Poetin: gesprekken met Oekraïne op dood spoor geraakt

President Poetin zegt dat gesprekken tussen Rusland en Oekraïne op dood spoor zijn geraakt, meldt het Russische persbureau Interfax. Ook zegt hij dat Oekraïne zich niet houdt aan afspraken die eind maart bij vredesbesprekingen in Istanbul zijn gemaakt.

De Oekraïense onderhandelaar Michajlo Podoljak zegt in een reactie dat de onderhandelingen "zeer moeilijk" zijn, maar doorgaan in subwerkgroepen.

Ook zegt Podoljak dat Rusland met openbare verklaringen druk probeert uit te oefenen op de gesprekken.

Burgemeester: 403 lichamen gevonden in Boetsja

In Boetsja zijn tot nu toe 403 lichamen gevonden van door Russische militairen vermoorde inwoners, zegt burgemeester Anatoli Fedoroek.

Na het vertrek van de Russen werden in de voorstad van Kiev op straat tientallen lichamen aangetroffen, soms met de handen op hun rug gebonden.

Eerder zei de burgemeester dat in totaal meer dan 300 inwoners om het leven zijn gebracht, maar sindsdien zijn nog meer slachtoffers gevonden.

1,4 miljard euro in nieuw steunpakket Wereldbank

De Wereldbank gaat Oekraïne verder steunen met een pakket van anderhalf miljard dollar (omgerekend een kleine 1,4 miljard euro). Het geld gaat naar onder meer salarissen van ziekenhuismedewerkers, pensioenen en sociale programma's. Volgens Wereldbank-president David Malpass helpt het steunpakket Oekraïne om essentiële diensten overeind te houden.

Twee derde van het bedrag (0,9 miljard euro) komt uit een Wereldbankfonds voor de armste landen.

Het nieuwe pakket komt bovenop een financieringspakket voor Oekraïne van omgerekend 850 miljoen euro, dat de Wereldbank vorige maand aankondigde.

Japan stelt nieuwe sancties in, ook dochters Poetin geraakt

Japan gaat nieuwe sancties opleggen aan Rusland. De tegoeden van bijna vierhonderd Russen worden bevroren, onder wie twee dochters van president Poetin. Ook de vrouw en dochter van de minister van Buitenlandse Zaken Lavrov worden geraakt.

Naast het bevriezen van tegoeden, komt er ook een ban op de import van onder meer wodka, wijn, hout en auto-onderdelen. De maatregelen gaan begin volgende week in.

Daarnaast worden de tegoeden van de grote banken Sberbank en Alfa Bank bevroren en van 28 organisaties die banden hebben met bedrijven die aan het leger gelieerd zijn. Deze maatregelen gaan 12 mei in.

EPA

Oost-Europadeskundige Bob Deen: 'Oorlog in Oekraïne is geen wereldoorlog'

De oorlog in Oekraïne is nog geen wereldoorlog, zegt Oost-Europadeskundige Bob Deen. Hij beantwoordde vragen van NOS-kijkers. "Van een wereldoorlog is sprake als het Westen, de NAVO, erbij betrokken raakt", zegt Deen. "Dat is nog steeds niet zo. Wij steunen Oekraïne met wapens, maar wij vechten nog niet mee aan de kant van Oekraïne."

Daarnaast is het volgens hem de vraag of überhaupt wel over een wereldoorlog gesproken kan worden als het conflict alleen maar gaat tussen het Westen en Rusland, terwijl andere landen in bijvoorbeeld Azië zich afzijdig houden.

Deen: "Ik zou eerder zelfs zeggen dat het conflict qua omvang beperkter is geworden. Het is nu niet meer in heel Oekraïne waar wordt gevochten, maar vooral in het oosten."

Bekijk de volledige Q&A met Bob Deen hieronder:

Oost-Europadeskundige Bob Deen over de ontwikkelingen in Oekraïne

Pogingen om Rusland te isoleren zullen volgens Poetin mislukken

President Poetin waarschuwt het Westen dat pogingen om Moskou te isoleren zullen mislukken. Hij noemde het Sovjet-ruimteprogramma als voorbeeld van hoe Rusland spectaculaire stappen kan zetten in moeilijke periodes.

Rusland wil nooit meer afhankelijk zijn van het Westen. 61 jaar nadat Joeri Gagarin als eerste mens de ruimte in ging, bezocht Poetin de lanceerbasis Vostotsjny in het uiterste oosten van Rusland. "De sancties waren enorm, er was sprake van algehele isolatie, maar toch was de Sovjet-Unie als eerste in de ruimte", zei Poetin.

"We zijn niet van plan om geïsoleerd te raken. Het is onmogelijk om iemand te isoleren in de moderne wereld, dat geldt zeker voor zo'n groot land als Rusland."

Poetin herhaalt: 'Ingrijpen in Oekraïne was onvermijdelijk'

Zelensky: Rusland deporteerde honderdduizenden Oekraïners naar 'filtratiekampen'

Rusland heeft volgens premier Zelensky honderdduizenden mensen uit bezette Oekraïense regio's naar 'filtratiekampen' gedeporteerd. Daarmee bedoelt hij gevangenenkampen.

Hij sprak het Litouwse parlement toe en zei verder onder meer dat in alle Oekraïense dorpen en steden waar de Russen langere tijd zaten "de bezetters hetzelfde hebben gedaan als in Boetsja", verwijzend naar de moord op tientallen willekeurige burgers in die stad.

Poetin: 'Militaire operatie in Oekraïne zal doelen behalen'

Hoewel Rusland zware verliezen heeft geleden en zich terugtrok uit onder meer gebieden bij Kiev zullen de troepen volgens president Poetin in Oekraïne "zonder twijfel" hun "nobele" doelstellingen behalen. Dat zei hij tegen de pers bij een bezoek aan de lanceerbasis Vostotsjny. Hij was daar samen met zijn Belarussische collega Loekasjenko.

Hoewel Poetin onduidelijk was over wat de doelen van zijn invasie precies zijn, herhaalde hij zijn uitspraak dat hij hiermee Rusland wilde beschermen en dat hij geen enkele andere keus had.

Volgens diverse militaire inlichtingendiensten verlegt Rusland na de terugtrekking uit gebieden rond Kiev de aandacht naar het oosten van het land. Onder meer in de Donbas wordt een hevige strijd verwacht. Poetin zei over deze regio dat de Russen daar "niet langer genocide konden toestaan".

Ook zei hij dat het onvermijdelijk was dat er confrontaties zijn met "anti-Russische troepen". "Het was een kwestie van tijd". Hij stelde verder dat Rusland zich niet van de rest van de wereld wil isoleren.

Poetin en Loekasjenko bezoeken ruimtebasis bij Vladivostok

Poetin in oosten van Rusland aangekomen voor ontmoeting met Loekasjenko

De Russische president Poetin is in het oosten van Rusland aangekomen, waar hij zijn Belarussische collega en bondgenoot Loekasjenko zal ontmoeten.

Volgens het staatspersbureau Ria Novosti landde Poetin in de stad Blagovesjtsjensk nabij de Chinese grens. De twee leiders bezoeken in de regio in het kader van de Internationale Ruimtedag de lanceerbasis Vostotsjny.

Poetin gaat tijdens het bezoek waarschijnlijk vragen van de pers beantwoorden. Dat zou de eerste keer zijn sinds het begin de Russische invasie van Oekraïne.

Pro-Russische troepen ontkennen gebruik chemische wapens in Marioepol

Pro-Russische separatistische troepen ontkennen chemische wapens te hebben gebruikt bij hun pogingen om Marioepol onder controle te krijgen. Dat zegt de separatistische commandant Basoerin tegen het Russische staatspersbureau Interfax.

Russische troepen hebben volgens het omstreden Azov-bataljon, dat meevecht met het Oekraïense leger, een giftige stof ingezet om de belegerde havenstad tot overgave te dwingen. Zij zouden de stof zou met een drone vanuit de lucht hebben verspreid. Enkele Oekraïense militairen zouden onder meer moeite hebben met ademhalen.

Maar deze berichten zijn nog niet bevestigd. Onder meer de Britse minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss liet weten samen met lokale partners onderzoek te doen. "Ieder gebruik van zulke wapens zou een harteloze escalatie van dit conflict zijn en we zullen Poetin en zijn regime hiervoor ter verantwoording roepen."

'Rusland gebruikt door Iran gesmokkelde wapens tegen Oekraïne'

Rusland gebruikt in de oorlog met Oekraïne wapens die gesmokkeld zijn vanuit Irak door Iraanse smokkelnetwerken. Dat meldt The Guardian op basis van anonieme inlichtingenbronnen.

Volgens deze bronnen zijn onder meer antitankraketten en RPG-granaatwerpers vanuit Irak naar Rusland gestuurd.

Het gebruik van de smokkelnetwerken betekent volgens de krant een belangrijke verandering van de Russische strategie, waarbij Moskou in toenemende mate afhankelijk is van Iran. Dat land was al eerder een bondgenoot van Rusland in de oorlog in Syrië.

Zeven doden door beschieting hulporganisatie in Marioepol

Bij een beschieting van het gebouw van hulporganisatie Caritas in Marioepol zijn zeven mensen om het leven gekomen, meldt Caritas Oekraïne. Onder anderen twee medewerkers van de boekhouding zouden zijn omgekomen. Het is niet bekend hoeveel mensen in totaal in het kantoor aanwezig waren.

Volgens de hulporganisatie is het gebouw beschoten door een Russische tank. Caritas is een zusterorganisatie van de Nederlandse ngo Cordaid, dat laat weten "diep geschokt" te zijn door de berichten.

Zo worden explosieven geruimd in Charkov

In Charkov, de tweede stad van Oekraïne zijn veel explosieven met timers aangetroffen. Volgens inwoners hebben de Russen ze afgeworpen. Explosievenexperts proberen de groene cilinders nu te ruimen.

Explosieven ruimen in Charkov

Oekraïne: vandaag negen humanitaire corridors

Vandaag zullen er negen humanitaire corridors gebruikt worden, zegt de vicepremier van Oekraïne Irina Veresjtsjoek. Ook vanuit de hevig bestookte stad Marioepol is een corridor opgezet, zodat burgers met personenauto's de stad kunnen verlaten.

Vijf van de negen corridors zijn in de regio Loegansk in de Donbas, die volgens de Oekraïners zwaar onder vuur van de Russen ligt.

Steun voor Poetin vanuit rechtse hoek in de Verenigde Staten

In Amerika vindt president Biden steeds meerderheden voor hulp aan Oekraïne en sancties tegen Rusland, maar een groep rechtse Republikeinen neigt naar steun voor de Russische president Poetin.

Steun voor Poetin in de Verenigde Staten

VN: Steeds meer zorgen over verkrachtingen en seksueel geweld

De VN hoort steeds meer berichten over verkrachtingen en seksueel geweld in Oekraïne. Dat zegt Sima Bahous, directeur van UN Women. Volgens haar is vooral voor jonge vrouwen en tieners zonder begeleiding ook mensenhandel een steeds grotere reden tot zorg.

"De combinatie van grote vluchtelingenstromen, een groot aantal dienstplichtigen en huurlingen en het geweld dat tegen de Oekraïense burgers wordt gebruikt, doet alle alarmbellen rinkelen", zei Bahous in de VN-Veiligheidsraad.