Nieuwsuur

Het Deense model: snel ontslagen, maar ook zo weer aan het werk

Nieuwsuur
Geschreven door
Yvonne Roerdink
redacteur

"Dit is het beste systeem in de wereld." Vakbondsman Simon Vedel Villumsen legt enthousiast uit hoe het Deense model in elkaar zit. "Bedrijven kunnen mensen makkelijk ontslaan met een lage ontslagvergoeding, maar werknemers kunnen ook snel nieuw werk vinden.” 

Daarnaast hoeven werkgevers een zieke werknemer maar drie weken door te betalen, in Nederland is dat twee jaar. Ook ontslag na langdurige ziekte is opmerkelijk verschillend geregeld: in Denemarken mag een zieke werknemer na 120 dagen ontslagen worden, in Nederland is dat onmogelijk.

Alternatieven voor de arbeidsmarkt

Het kabinet van VVD en PvdA is er niet in geslaagd om de problemen rond vaste en flexibele arbeidscontracten op te lossen. De komende verkiezingen zijn bepalend voor de toekomstige arbeidsmarkt.

Nieuwsuur besteedt daarom in drie afleveringen aandacht aan de vastgelopen arbeidsmarkt in Nederland. 

Vanavond reizen we met econoom Mathijs Bouman naar Denemarken. Daar focussen ze zich op flexibiliteit, met zekerheid. In Denemarken noemen ze dat: flexicurity. Bouman is nieuwsgierig naar wat Nederland daarvan kan leren.

'Nederland komt niet uit het dilemma tussen vast en flexibel'

Ondernemer Mads Raaschou heeft een meubelmakersbedrijf in een voorstad van Kopenhagen. Toen in 2008 de crisis toesloeg, moest hij de helft van zijn werknemers ontslaan. "Ik vond dat afschuwelijk om te doen, maar anders had ik mijn bedrijf moeten sluiten." Ondertussen bloeit het bedrijf volop en is het aantal werknemers vervijfvoudigd. 

'Anders was ik failliet geweest'

Werklozen hebben in Denemarken een goed vangnet. De werkloosheidsuitkering is hoog: 90 procent van het laatst verdiende loon. Ter vergelijking: In Nederland is dat 70 procent. De duur van de uitkering, maximaal twee jaar, is in beide landen gelijk.

Een ander uitgangspunt van het Deense 'flexicurity' model is het activeren van werkzoekenden en werknemers. Er is veel geld voor scholing en werklozen worden aangemoedigd om werk te zoeken. Zij worden hierin actief begeleid.

Werkloze Lars Jensen maakt hier nu gebruik van. Vlak voor de kerst werd hij ontslagen en nu wordt hij omgeschoold tot vrachtwagenchauffeur. "Het was afschuwelijk en ik dacht, ‘wat moet ik nu?’ Maar het ontslag dwong mij om iets anders te doen. Ik ben bijna vijftig en je kunt ook als 70-jarige nog vrachtwagen rijden."

'Het dwong me om te denken: wat moet ik nu?'

Lars vindt het wel even wennen om weer in de schoolbanken te zitten: "Het is zes weken echt hard studeren." Het activeren van werklozen lijkt te werken: in Denemarken zijn werkzoekenden gemiddeld 4 maanden werkloos, in Nederland is dat 24 maanden.

Nederland: de wet Werk en Zekerheid

Wat is de situatie in Nederland? In het sociaal akkoord van 2013 met de Wet Werk en Zekerheid is afgesproken dat meer flexwerkers een vast contract krijgen. Tegelijk werden werkgevers gestimuleerd meer mensen in vaste dienst te nemen, door het ontslag eenvoudiger te maken.

Maar de wet lijkt nog niet te werken. Uit onderzoek van Nieuwsuur onder arbeidsrecht-advocaten bleek dat de wet juist averechts werkt. Werknemers stonden eerder op straat en alleen hoogopgeleiden profiteerden en zijn in vaste dienst zijn gekomen. Dat blijkt ook uit cijfers van het CBS

Toch is er ook kritiek: het Deense model is het duurste model van alle OESO-landen. Vooral tijdens de crisis bleek het bijna onbetaalbaar te worden. De uitkeringsduur is toen teruggedrongen van vier naar twee jaar en de hoogte van de uitkering steeg niet mee met de lonen. Het maximum ligt nu op ongeveer 2248 euro per maand.

Het 'security' gedeelte van 'flexicurity' wordt dus steeds verder afgebouwd. Toch is er in Denemarken nog steeds draagvlak voor het unieke model.

Bekijk hieronder de gehele reportage.

Het Deense arbeidsmarktmodel