liveblog
NOS NieuwsAangepast

Campagneblog 8-3: Klaver blaakt van het zelfvertrouwen

liveblog gesloten

Goedenacht!

Tot zover het Campagneblog van 8 maart. Er waren vandaag geen dominante thema's, maar nieuwtjes waren er genoeg. Zo werd bekend hoe veel giften politieke partijen de laatste jaren hebben gekregen en dat Turkse Nederlanders weinig vertrouwen hebben in de politiek. PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher ging in Rotterdam op campagne met burgemeester Aboutaleb, Alexander Pechtold (D66) en Mark Rutte (VVD) voerden campagne in de trein van Den Haag naar Leiden en Geert Wilders ging flyeren in Breda.

Wilders was eerder op de dag in Den Haag voor een demonstratie tegen de komst van de Turkse minister Cavusoglu, die in Nederland campagne wil voeren voor het referendum over de Turkse grondwet. In de middag bleek dat een geplande campagnebijeenkomst met de minister, zaterdag in Rotterdam, niet doorgaat. Mogelijk wordt nu gezocht naar een alternatieve locatie. Wordt vervolgd dus.

Vanaf 07.00 uur is er een nieuw Campagneblog. Fijne nacht!

Sylvana Simons gaat hoe dan ook door

Artikel 1-lijsttrekker Sylvana Simons gaat door met haar partij, ook als ze op 15 maart geen Kamerzetels verovert. "Dat heb ik mijn leden en potentiële kiezers beloofd, omdat ik het belangrijk genoeg vind", zegt Simons bij Pauw & Jinek. Simons gaat er overigens van uit dat ze wél in de Kamer komt. Volgens haar eindigt Artikel 1 bij veel mensen hoog in de Stemwijzer. Als het toch niet lukt, hebben we extra voorbereidingstijd voor volgende verkiezingen, zegt ze.

Sylvana Simons gaat hoe dan ook door

'Wat is dat voor een vraag?!'

Marianne Thieme reageert bij Pauw & Jinek op de vraag die ze kreeg in het RTL Carrédebat. Welke van uw mannelijke collega's vindt u eigenlijk het leukst, werd haar daar gevraagd. Thieme is de enige vrouwelijke fractievoorzitter in de Tweede Kamer. "Wat is dat voor een vraag?!", reageert Thieme nu.

Omdat het Internationale Vrouwendag is, wordt in de talkshow gesproken over het gebrek aan vrouwelijke politieke leiders. Volgens Thieme wordt het tijd om de mannelijke dominantie te doorbreken. Sylvana Simons van Artikel 1 pleit opnieuw voor een vrouwenquotum.

Thieme en Simons over vrouwen in de politiek

Wouter Bos waarschuwt voor 'verloren stem'

Oud-PvdA-leider Wouter Bos vindt dat een ongekend groot aantal partijen zichzelf voor de verkiezingen al buitenspel zet. Bij RTL Late Night zei Bos dat door de manier waarop PVV, SP en 50Plus zich opstellen, nu eigenlijk al zeker is dat ze niet in het kabinet komen. "Als je die drie bij elkaar optelt, dan heb je het ongeveer over een derde van het parlement dat nu al zegt niet geïnteresseerd te zijn in regeren."

De SP heeft onder meer de VVD als mogelijke regeringspartner uitgesloten en de PVV is door anderen uitgesloten. 50Plus heeft een breekpunt gemaakt van een verlaging van de AOW-leeftijd. Volgens Bos kiezen deze partijen een positie waarmee ze alle macht uit handen geven en is eigenlijk elke stem op een van de drie een verloren stem.

Klaver blaakt van zelfvertrouwen

De GroenLinks-leider reageert ook op de vraag of hij wel genoeg ervaring heeft om Nederland te leiden. Klaver (30) heeft herhaaldelijk gezegd dat hij graag premier wil worden. "Feit is dat ik een visie heb van waar ik naartoe wil met dit land. Dat kun je van sommige vijftigers in het Torentje niet zeggen."

Klaver onverbiddelijk: dit is waar wij voor staan

Klaver wordt bij Nieuwsuur geconfronteerd met zijn plannen voor een spitsheffing. Een forens die 's ochtends en 's avonds dertig kilometer in de auto zit, gaat volgens berekeningen zo'n duizend euro per jaar betalen. Klaver erkent dat, maar zegt dat diezelfde persoon door een ander belastingstelsel duizend euro overhoudt. Toch blijft de vraag hoe Klaver zijn verkiezingsplannen, die kiezers volgens hem altijd in samenhang moeten zien, wil realiseren nu zelfs de PvdA en de SP er kritiek op hebben. Klaver blijft optimistisch. "Aan mij zal het niet liggen", zegt hij. "Dit is waar wij voor staan."

Heeft Klaver Femke Halsema gepolst?

GroenLinks-leider Jesse Klaver vindt zijn voorganger Femke Halsema "uitermate geschikt" voor een ministerspost in het volgende kabinet. Maar of hij haar concreet in gedachten heeft, wil Klaver bij Nieuwsuur niet zeggen. "Wie ik als eerste bel, weet die persoon als eerste. Ik ga daar nog niet op vooruit lopen. Maar Femke is uitermate geschikt, zoals zoveel vrouwen en mannen."

GroenLinks kan volgens de Peilingwijzer rekenen op een forse winst. De partij wordt gezien als potentiële regeringspartij. Halsema, die GroenLinks leidde van 2002 tot 2010, werd vijf jaar geleden door PvdA-vice-premier Lodewijk Asscher gepolst voor een ministerspost. Dat was zeer opvallend, omdat GroenLinks niet meeregeert.

Heeft Klaver Femke Halsema gepost?

Confrontatie Klaver en Kuzu

Een korte, maar felle discussie tussen Jesse Klaver van GroenLinks en Tunahan Kuzu (Denk) tijdens het FunX-debat. Klaver vindt het niet kunnen dat Denk filmpjes op Facebook plaatste over het stemgedrag van individuele Kamerleden. Kuzu vindt dat dat wel kan, omdat volgens hem de politici beloftes niet zijn nagekomen.

Confrontatie Klaver en Kuzu bij FunX-debat

Pechtold blijft erbij: stemmen vanaf 16 jaar

D66-leider Pechtold vindt nog steeds dat iedereen vanaf 16 jaar zou moeten kunnen stemmen. "De mensen worden steeds ouder, dus we hebben heel veel mensen die hun eigen belang verdedigen", zei hij tegen twee jonge interviewers van de rubriek De Kinderstem op NPO Radio 1. "We hebben zelfs een partij voor oudere mensen, maar niet voor jongere mensen."

'SP rijkste partij'

Als het om de financiën van politieke partijen gaat, voert de SP bijna alle lijstjes aan: de socialisten ontvangen de meeste giften, hebben het grootste eigen vermogen en een van de grootste campagnekassen. Dat komt natuurlijk door het afdrachtssysteem. Gekozen SP-functionarissen maken hun salaris over aan het hoofdkantoor, om vervolgens een modaal inkomen teruggestort te krijgen.

Wat is er nog meer te vinden in het overzicht van giften aan politieke partijen, dat vandaag werd gepubliceerd? En welke partij heeft eigenlijk de meeste leden? Bekijk het in ons dataverhaal.

Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken
Donaties boven de 4.500 euro tussen 2015 en 2017

Wat gebeurt er als je de poppetjes achterwege laat?

Die vraag heeft een grafisch ontwerpbureau uit Bussum zich gesteld. Onder het motto "politiek is een kunst" heeft het bureau Designkwartier zes alternatieve verkiezingsposters ontworpen. De partijlogo's zijn altijd herkenbaar, maar campagneleuzen en de gezichten van lijsttrekkers ontbreken.

"Als je het beeldmerk opblaast ontstaat er een vervreemd beeld, maar duidelijk herkenbaar", zeggen de designers. "Door de vervreemding zal je de kiezer aanzetten tot nadenken." De posters zijn gratis te downloaden. Op zeker een locatie in Bussum is het resultaat inmiddels te zien.

Gerard de Kloet | NOS

Kamp: versterking huizen Groningen onderschat

VVD-minister Kamp van Economische Zaken vindt dat hij in de discussie over de gaswinning in Groningen de complexiteit van de problemen rond de versterking van huizen niet goed heeft ingeschat. In het programma Dit is de Dag op NPO Radio 1 zei hij dat daar meer bij komt kijken dan hij had gedacht. Hij herhaalde ook dat het rijk zich bij de gaswinning door de jaren heen niet genoeg heeft gerealiseerd wat de veiligheidsrisico's voor de Groningers waren.

Hij benadrukte dat het kabinet de afgelopen kabinetsperiode de gaswinning in Groningen heeft gehalveerd en dat er nu veel minder aardbevingen zijn. Kamp erkende wel dat "de situatie nog aanmerkelijk moet verbeteren". Maandag bleek in Pauw & Jinek weer eens dat veel Groningers boos zijn over de gang van zaken. Premier en VVD-lijsttrekker Rutte kreeg in dat programma veel kritische vragen. Kamp heeft begrip voor de onvrede, maar hij vindt de manier waarop sommige Groningers zich tegenover Rutte uitten "niet gepast".

De 64-jarige Kamp komt na deze kabinetsperiode niet meer terug in de landelijke politiek. Hij is dan in totaal twaalf jaar minister geweest.

ANP
Henk Kamp bekijkt aardbevingsschade in Loppersum

​FunX-debat: iedereen anoniem solliciteren?

Bij FunX, het urban radiostation voor de Randstad, debatteren Jesse Klaver (GroenLinks), Lodewijk Asscher (PvdA), Vera Bergkamp (D66) en Tunahan Kuzu (Denk). In de zaal zijn er ervaringen met discriminatie op de arbeidsmarkt. De vraag is of anoniem solliciteren moet worden ingevoerd.

"Ik heb de afgelopen jaren veel jongeren gesproken die staan te trappelen om te beginnen, maar worden gediscrimineerd", zegt Asscher, die voor invoering is. "Ik vind het verschrikkelijk dat je daarmee de ambitie knakt." Denk-leider Kuzu ziet anoniem solliciteren niet zitten. "Het is een knieval voor de acceptatie van discriminatie, want je moet je eigen naam verhullen. En het is ook geen oplossing, want als je dan eenmaal op gesprek mag komen, wordt het dus uiteindelijk ook niks."

"D66 zit er een beetje tussenin", vult Bergkamp aan. "Wij zijn niet voor het breed uitrollen van anoniem solliciteren, maar staan wel open voor een pilot." Klaver is eigenlijk niet voor, maar wil wel iets doen aan de discriminatie. "Als anoniem solliciteren dan de manier is om een stereotype te doorbreken, dan moet je dat maar doen." Het debat is te volgen op NPO Politiek.

Netflix stunt met spandoek in Rotterdam

ANP

Netflix heeft een inhaker bedacht op de verkiezingen in Nederland. Op de Vlasmarkt in Rotterdam hangt nu een megaspandoek met daarop de beeltenis van president Frank Underwood uit de Netflix-serie House of Cards. Het moet lijken alsof die over verkiezingsposters van Nederlandse partijen is geplakt. De machtsverlaafde Underwood (gespeeld door Kevin Spacey) wordt geciteerd met een voor hem typische uitspraak: "Democratie wordt zo overgewaardeerd."

Op internet circuleren overigens ook foto's van verkiezingsborden waarbij posters wél zijn overgeplakt met reclame van Netflix.

Deze lijsttrekkers zijn vanavond op tv

Precies een week voor de verkiezingen zetten de lijsttrekkers alle zeilen bij. In alle grote actualiteiten- en praatprogramma's zijn vanavond politici te gast. Een selectie:

- Nieuwsuur spreekt vanaf 22.00 uur uitgebreid met Jesse Klaver van GroenLinks. In een speciale verkiezingsuitzending vanuit Den Haag krijgt hij vragen van kiezers en worden standpunten en plannen van GroenLinks besproken.

GroenLinks in anderhalve minuut

- Om 22.30 uur is Sybrand Buma (CDA) te gast bij Humberto Tan in RTL Late Night

- En Pauw & Jinek ontvangen om 23.00 uur Sylvana Simons van Artikel 1 en Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren. Ook PvdA-staatssecretaris Sharon Dijksma schuift aan om te praten over de moeizaam verlopende campagne van de PvdA.

Binnenkijken bij Roemer, Thieme en Baudet

In de VPRO-webserie House of Politics (met een intro die is gebaseerd op... ja, inderdaad) laten lijsttrekkers hun huis zien. SP-leider Emile Roemer trapte zondag af: hij leidde een cameraploeg rond in zijn huis in Sambeek en toonde onder meer zijn Feyenoord-spullen.

Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren verklapte in haar keuken in Maarssen haar lievelingsrecept (aubergines met karnemelksaus) en Forum voor Democratie-lijsttrekker Thierry Baudet blijkt een muzikale en belezen man te zijn.

​Jesse Klaver: aardig zijn voor elkaar

Het NOS Jeugdjournaal heeft geappt met Jesse Klaver van GroenLinks. Verslaggever Nick Renooij wilde onder meer van hem weten wat hij gaat doen voor kinderen als hij de verkiezingen wint.

Asscher: ik kan alle hulp gebruiken

Asscher: ik kan alle hulp gebruiken

PvdA-lijsttrekker Lodewijk Asscher kreeg vandaag hulp van Ahmed Aboutaleb, de burgemeester van Rotterdam. Asscher en Aboutaleb gingen vanmiddag samen op campagne in de Rotterdamse Tarwewijk. Het bezoek stond al langer gepland, zei Aboutaleb. Alle lijsttrekkers zijn uitgenodigd om in Rotterdam te komen kijken en te praten over onder meer de Rotterdamse economie.

De campagnebijeenkomst met de populaire Aboutaleb heeft niets te maken met het verloop van de PvdA-campagne. "Het is wel zo dat de kiezers wel heel erg in beweging zijn. Dat is een teken van deze tijd", zegt Aboutaleb. Hij wilde niet ingaan op speculaties dat hij premierskandidaat is of beschikbaar is als vice-premier. Hij benadrukt dat hij van plan is om nog een tijd burgemeester te blijven.

Of Asscher hulp nodig heeft? "We hebben altijd alle hulp nodig, er zijn duizenden vrijwilligers op straat en sterke bewindspersonen op pad." De moed is de PvdA-lijsttrekker ook "zeker niet in de schoenen gezakt". "Ik ben heel strijdbaar omdat ik vurig weet dat de PvdA belangrijk is voor de toekomst van Nederland en de PvdA de mensen heeft om die toekomst beter te maken."

Campagnebijeenkomst Cavusoglu gaat niet door

De campagnebijeenkomst van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Cavusoglu, die gepland stond voor zaterdag in Rotterdam, gaat niet door. De uitbater van het zalencentrum in Hoogvliet waar de minister zou spreken, heeft zich teruggetrokken. De minister wil hier campagne voeren voor het Turkse referendum over een grondwetswijziging.

PVV-leider Geert Wilders had vanochtend nog tegen de komst van Cavusoglu gedemonstreerd. Hij zei dat Nederland niet kan toestaan dat een "dictatoriaal regime" hier campagne komt voeren. Het kabinet had zich ook uitgesproken tegen de komst van de Turkse minister.

Ploumen: je niet kandideren omdat je vrouw bent

Op de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg debatteren vandaag, op Internationale Vrouwendag, zes vrouwelijke kandidaat-Kamerleden met elkaar: Stientje van Veldhoven van D66, Renske Leijten van de SP, Mona Keijzer van het CDA, Kathalijne Buitenweg van GroenLinks, allen de nummers 2 van hun partij, en Barbara Visser (VVD, 7) en Lilianne Ploumen (PvdA, 10). Ze spreken onder meer over het wantrouwen van kiezers in de politiek, het leenstelsel voor studenten en de flexwet. Natuurlijk gaat het ook over vrouwen in de politiek, en over de vraag waarom er zo weinig vrouwelijke lijsttrekkers zijn.

Ploumen vertelt dat ze te veel van haar internationale werk als minister hield om zich als kandidaat voor het PvdA-lijsttrekkerschap op te geven. Ze wilde het ook niet opnemen tegen Samsom en Asscher, omdat ze hen veel te goed vond. "Je moet je niet opgeven alleen omdat je vrouw bent, maar omdat je het wilt", aldus Ploumen. Ze staat nu op de tiende plaats van de PvdA-lijst. "Toevallig ook het rugnummer van Lionel Messi."

NOS op 3 geeft je een tegengeluid

NOS

Kiezers horen graag wat ze willen horen. Staan kiezers - wij dus - wel echt open voor andere argumenten? Willen we in de campagne wel overtuigd worden van een ander standpunt?

NOS op 3 daagt kiezers uit om eens te luisteren naar mensen die zeggen wat je misschien niet wilt horen. Op de speciale site Voor het kiezen krijgen gebruikers stellingen voorgelegd. Ze kunnen vervolgens filmpjes bekijken van jongeren met een ander standpunt dan zij. Klik op de link in de tweet om zelf een tegengeluid te horen.

Een vrouwenkabinet op Vrouwendag

ANP (bewerking: NOS)
V.l.n.r. met de klok mee: Eva Jinek, Floortje Dessing, Annemarie van Gaal, Victoria Koblenko, Leontien van Moorsel, Ellie Lust

Jesse Klaver pleit voor een kabinet waarvan de helft vrouw is. Dat zou een unicum zijn, maar wat als het kabinet uit alléén maar vrouwen zou bestaan? Datingsite Lexa heeft vrouwen om ideeën gevraagd en presenteert vandaag, op Internationale Vrouwendag, een 'droomkabinet' van succesvolle vrouwen. Daarin is Eva Jinek premier en gaat Ellie Lust, bekend als woordvoerder van de Amsterdamse politie en Wie is de mol-deelnemer, naar het ministerie van Veiligheid en Justitie. Dit is het hele lijstje:

Minister-president: Eva Jinek
Financiën: Annemarie van Gaal
Buitenlandse Zaken: Floortje Dessing
Binnenlandse Zaken: Loretta Schrijver
Volksgezondheid: Leontien van Moorsel
Veiligheid en Justitie: Ellie Lust
Defensie: Victoria Koblenko
Economische Zaken: Antoinette Hertsenberg
Sociale Zaken: Natasja Froger
Infrastructuur: 'boerin' Bertie Steur
Onderwijs: Astrid Joosten
Ontwikkelingssamenwerking: Caroline Tensen

Weinig Turken vertrouwen Nederlandse politiek

Turkse Nederlanders hebben veel minder vertrouwen in de Nederlandse politiek dan Marokkaans-Nederlandse kiezers, blijkt uit een onderzoek van Ipsos in opdracht van de NOS. Van de Turkse Nederlanders heeft maar 16 procent vertrouwen in de politiek, van de Marokkaanse Nederlanders 40 procent. Turken en Marokkanen vinden ook verschillende zaken belangrijk in de politiek.

Voor het onderzoek zijn ruim 400 Turkse Nederlanders en 400 Marokkaanse Nederland ondervraagd. Doel was te achterhalen wat hen precies motiveert in hun stemgedrag.

Campagnevlog #8: dealen met Sybrand Buma

Xander van der Wulp en Vincent Rietbergen doen in hun nieuwste vlog alvast zaken met CDA-leider Sybrand Buma: als hij premier wordt, komt hij wekelijks langs voor een Facebook-interview.

Je kunt alle vlogs van Xander en Vincent bekijken op het YouTube-kanaal van de NOS.

Wilders flyert in Breda

De PVV-leider is bezig aan zijn tweede publieke optreden van de dag. Na de demonstratie bij de Turkse ambassade in Den Haag, vanochtend, is hij nu op campagne in de binnenstad van Breda. Wilders spreekt daar met kiezers en geeft interviews aan media uit binnen- en buitenland.

Er zijn naar schatting 300 geïnteresseerden afgekomen op het bezoek van Wilders. De campagne-activiteit gaat - zoals altijd - gepaard met extreme veiligheidsmaatregelen.

Wilders in Breda

Hallo Den Haag! Hier de kinderen van Nederland

Ze mogen nog niet stemmen, maar willen wel graag vertellen wat ze belangrijk vinden. Kinderen kunnen vanaf vandaag meedoen met de #stropdaschallenge. Die werkt als volgt: kinderen moeten met een stropdas om vertellen wat zij belangrijk vinden. Als ze klaar zijn, moeten ze de stropdas doorknippen en iemand anders uitdagen.

De eerste filmpjes rollen al binnen op de Twitter-pagina van de Stropdas Challenge:

'Premier Klaver' fantaseert niet over samenwerking met Thieme

Jesse Klaver is te gast bij BNR en zegt dat hij niet fantaseert over samenwerking met Thieme van de Partij voor de Dieren. Thieme zei eerder dat Klaver en GroenLinks de idealen verkwanselen om "mee te doen met de grote jongens". Klaver: "Wij proberen onze ideeën te realiseren, in dit land moet je samenwerken en als Thieme bedoelt dat je dan niet 100 procent alles kunt realiseren, dan klopt dat."

Hij herhaalde nog maar eens dat hij premier van Nederland wil worden.

'Partijen praten nog steeds niet met kiezer op social media'

Politieke partijen zijn nog niet zo bedreven in het praten met kiezers op social media als Twitter en Facebook. Dat blijkt uit een onderzoek van Goud Uberconnected samen met lector Lotte Willemsen van de Universiteit Utrecht. "Het is eenrichtingsverkeer in plaats van wederzijdse conversatie."

Volgens de onderzoekers wordt er slechts op 13 procent van de berichten die worden gestuurd aan de acht grootste politieke partijen gereageerd. En de reacties die volgen, laten vaak op zich wachten: het duurt gemiddeld 4,5 uur voordat een bericht wordt beantwoord. Het CDA doet het relatief goed, zeggen de onderzoekers. ChristenUnie, PVV en SP reageren niet.

Giften deel 2: Roemer koploper, Thieme en Klaver volgen

Zoals beloofd hebben we de politieke giften verder uitgeplozen die het ministerie van Binnenlandse Zaken eerder vandaag publiceerde. Het blijkt dat verschillende kopstukken tussen 1 januari 2015 tot en met 22 februari 2017 flink in de buidel hebben getast voor hun partij. SP-leider Roemer is, dankzij het verplichte afdrachtssysteem van zijn partij, koploper met bijna 180.000 euro. Dat bedrag is overigens wel een beetje vertekend, omdat de SP een deel weer terugstort als salaris.

Thieme van de Partij voor de Dieren maakte 27.600 euro over en Klaver van GroenLinks 25.600 euro. PvdA-leider (en minister) Asscher schonk bijna 15.000 euro, maar dat is minder dan zijn collega Koenders met ruim 21.000 euro. Ook Norbert Klein van de Vrijzinnige Partij gaf geld: 6775 euro. En waar Kamerlid Monasch in 2015 nog ruim 5000 euro aan de PvdA gaf, was hij na de breuk met zijn partij een stuk vrijgeviger. Hij gaf zijn eigen partij Nieuwe Wegen 10.000 euro.

En we kwamen nog meer opvallende giften tegen. De broer van D66-leider Alexander Pechtold, Roland, was in een gulle bui: hij gaf 5500 euro aan de partij. En 50Plus kreeg van vastgoedbaas Chris Thünnessen van Metterwoon maar liefst 350.000 euro overgemaakt. Dat is het hoogste bedrag van een enkele donateur in het overzicht.

Zoals eerder gezegd kreeg de PVV twee giften uit de VS. Ook een paar andere partijen kregen geld uit het buitenland. De Zutphense oud-wethouder Engbert Grundemann (SP) gaf vanuit Bangladesh ruim 66.000 euro. De Partij voor de Dieren kreeg 5000 euro uit het Ierse Cork en de Libertarische Partij ruim 4500 euro uit het Amerikaanse Woodland.