Kinderen en hun moeder in het kamp Al-Hol, in het noordoosten van Syrië AFP

Rode Kruis bereid vrouwelijke jihadisten en kinderen uit Syrië op te halen

time icon Aangepast
Geschreven door
Ben Meindertsma en Nicole le Fever

Het Rode Kruis is 'zeer bereid' om vrouwelijke jihadisten en hun kinderen op te halen uit Koerdische kampen in Noord-Syrië, als de Nederlandse regering daarom zou vragen. Dat meldt het Rode Kruis desgevraagd aan de NOS.

In juli schreef minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid nog aan de Tweede Kamer dat het Rode Kruis niet om hulp kan worden gevraagd omdat de organisatie een "onafhankelijke taak" heeft en "niet handelt uit opdracht van een staat". Hoewel het Rode Kruis inderdaad onafhankelijk is, kan er wel degelijk een beroep op ons worden gedaan, zegt een woordvoerder.

Het Rode Kruis begrijpt dat veel Nederlanders hier weinig begrip voor hebben, maar toch zit de organisatie het als een belangrijke taak:

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

'Wij willen mensen uit een zeer onveilige situatie halen'

Naar schatting 30 vrouwen en 65 Nederlandse kinderen zitten vast in Koerdische vluchtelingenkampen in Noord-Syrië, meldde de AIVD gisteren. Onder hen zijn twee weeskinderen van een Nederlandse moeder die begin dit jaar overleed. Familie van de kinderen in ons land zou graag zien dat ze naar Nederland worden gehaald.

Weeskinderen

Het kabinet heeft als uitgangspunt dat de vrouwen die naar Nederland willen zich zelf moeten melden bij een Nederlandse ambassade of consulaat in Turkije of Irak. Omdat de vrouwen vast worden gehouden in Noord-Syrië, kunnen ze dat niet.

Maar de rechtbank Rotterdam wil dat tien vrouwen in de kampen in Nederland voor de rechter verschijnen, en heeft het Openbaar Ministerie daarom opdracht gegeven het kabinet te vragen al het mogelijk te doen om dit mogelijk te maken. In februari schreef minister Grapperhaus aan de Kamer onderzoek te doen naar "de mogelijkheid om aan de beschikking van de rechtbank gevolg te geven".

Voor de weeskinderen van Nederlandse ouders lijkt het kabinet een uitzondering te willen maken. In dezelfde brief schreef Grapperhaus dat het uitzoekt of en hoe kinderen van overleden jihadisten naar Nederland zouden kunnen terugkeren.

Het Rode Kruis wijst erop dat het alleen kan helpen met goedkeuring van de Koerden en andere lokale autoriteiten. De Koerden zouden de vrouwen en kinderen moeten laten gaan, waarna het Rode Kruis ze naar de grens met bijvoorbeeld Irak zou kunnen brengen. "Omdat we hierin afhankelijk zijn, kan het Rode Kruis niet van tevoren de garantie geven dat de repatriëring ook succesvol zal zijn." Wel stelt het Rode Kruis dat het bij een verzoek van het kabinet zijn uiterste best zal doen om de vrouwen en kinderen terug te brengen naar Nederland.

Aanbod van de Koerden

Eerder gaven de Koerden aan dat ze de vrouwen en kinderen zelf naar de grens met Irak willen brengen. "We zijn bereid de Nederlandse overheid te helpen met elk verzoek betreffende het samenwerken om de situatie van de Nederlandse burgers in Noord-Syrië, vooral de onschuldige kinderen, op te lossen", schreven de Koerden aan Grapperhaus in april vorig jaar.

Het kabinet heeft tot dusver niet van dat aanbod gebruikgemaakt. Wel hebben ambtenaren van Buitenlandse Zaken tweemaal met de Koerdische vertegenwoordigers in Nederland gesproken. De laatste keer was in november. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken is er bij die ontmoetingen geen verzoek om hulp gedaan en is er sinds november niet meer met de Koerden gesproken.

Doodstraf

In dat licht is het opmerkelijk dat Grapperhaus in februari nog meldde dat er wel concrete gesprekken gaande zijn. "Wij hebben met de organisaties die de kampen beheren gesproken. We hebben vastgesteld dat als zij ze daadwerkelijk overbrengen naar veilig gebied en dan naar een Nederlands consulaat, we ze dan kunnen opnemen" meldde de minister aan de NOS. Volgens zijn woordvoerder berustte die opmerking op een misverstand, en doelde de minister op gesprekken met Iraakse autoriteiten.

Het kabinet wil namelijk een harde garantie van de Iraakse autoriteiten dat de vrouwen bij aankomst in Irak daar niet worden vervolgd, omdat ze dan de doodstraf zouden kunnen krijgen. Alleen als ze in Baghdad instemmen met een uitlevering aan Nederland, zou het kabinet bereid zijn na te denken over het repatriëren van de vrouwen. Of die garanties er inmiddels zijn is niet duidelijk.

NOS op 3 legde in onderstaande video bloot wat het dilemma is voor Nederland: moeten we IS'ers terughalen of niet?

Grote druk op het kabinet

Het afgelopen jaar is er van alle kanten druk op het kabinet uitgeoefend om iets te doen aan de situatie van de vrouwen en kinderen. Zo heeft de Kinderombudsman tweemaal het kabinet opgeroepen om in te grijpen.

Uit documenten van het ministerie van Justitie en Veiligheid die de NOS heeft verkregen met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur blijkt dat achter de schermen ook de Raad voor de Kinderbescherming, die valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid, daarvoor pleit. Meerdere keren hebben ze vorig jaar hun zorgen geuit over de leefomstandigheden van de kinderen. In een uitgebreid advies stelt de raad in mei voor de kinderen op "korte termijn terug te laten keren naar Nederland", desnoods zonder de ouders.

Het kabinet wijst er regelmatig op dat Nederland op basis van internationale verdragen niet verplicht is de vrouwen en kinderen te helpen. Maar ambtenaren zijn er niet zo zeker van dat dat standpunt juridisch houdbaar is, zo blijkt uit de documenten. Er bestaat een kans dat "een inspanning van Buitenlandse Zaken juridisch afgedwongen kan worden, in het bijzonder wanneer het om minderjarige kinderen gaat en het weinig en risicoloze inspanning vereist", staat in een interne memo van april vorig jaar.

STER Reclame