De rijkaards in de Panama Papers: om wie gaat het?

(v.l.n.r.) De minister-president van IJsland Sigmundur David Gunnlaugsson, Formule 1-coureur Felipe Massa, Juan Pedro Damiani (FIFA), stuntman Jackie Chan, oud-voorzitter UEFA Michel Platini, de Argentijnse voetballer Lionel Messi, de Oekrainse president Petro Porosjenko en de Indiase staalmagnaat Lakshmi Mittal Reuters | beeldbewerking: NOS

In de Panama Papers worden heel veel namen en bedrijven genoemd, met een uiteenlopende betrokkenheid. 

Soms gaat het om 'gewone' klanten, met een bankrekening, een brievenbusfirma of offshorebedrijf, waarmee bijvoorbeeld inkomsten of verdiensten fiscaal voordelig maar doorgaans legaal werden weggezet (belastingontwijking). 

Anderen gebruikten buitenlandse bedrijfjes en een complex netwerk van brievenbusfirma's om geld weg te sluizen (belastingontduiking), of om fraude en smeergeldstromen te verbergen. 

Het betreft doorgaans een of meerdere brievenbusfirma's, vaak ook in netwerken, in exotische belastingoorden, zoals de Britse Maagdeneilanden, de Kaaimaneilanden, de Seychellen, Panama, de Bermuda's of de Bahama's.

Brievenbusfirma / offshorebedrijf

Een afdeling of onderdeel van een bedrijf dat is gevestigd in een land, puur om fiscale redenen. De firma heeft meestal geen personeel, kantoor of activiteiten. 

Een brievenbusfirma wordt bestuurd door een trustkantoor. Die doet de administratie in opdracht van bedrijven en particulieren.

Het trustkantoor is in feite een tussenpersoon, die (in dit geval) Mossack Fonseca inschakelt om een bedrijf voor hun klant op te zetten. 

(Voormalige) staatshoofden

Petro Porosjenko sluisde geld weg naar de Maagden-eilanden AFP

Petro Porosjenko (president Oekraïne) De Oekraïense president zou via de brievenbusfirma Linquist Service Limited op de Maagdeneilanden zijn eigen bedrijf (het snoep- en chocoladeconcern Roshen) financieren. Dat gebeurde via de Oostenrijkse Raiffeisen Bank.  Naast Linquist heeft hij nog een tweede brievenbusfirma (PAP) op de Maagdeneilanden. 

Vladimir Poetin (president Rusland) Vertrouwelingen rond de Russische president zouden grote belangen en geldstromen via een netwerk van brievenbusfirma's naar belastingparadijzen gesluisd hebben. Minstens twee miljard dollar zou op naam staan van Poetin-getrouwen.

Er worden ook Arabische leiders genoemd. Bijvoorbeeld Hosni Mubarak (oud-president van Egypte), een neef van Bashar al-Assad (president van Syrië), Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed (koning van Saudi-Arabië), en de secretaris van Marokkaanse koning Mohammed VI.

De naam van de Chinese president Xi Jinping valt ook, naast die van bijna 150 andere politieke functionarissen uit de communistische partij. Een schoonbroer van Xi zou in 2009 twee offshorebedrijven op de Maagdeneilanden hebben opgezet. De familie van Xi wordt beschouwd als vermogend. Xi Jinping voert sinds hij in 2012 president overigens een stevige campagne tegen corruptie. 

Net als Mauricio Macri (president van Argentinië). Hij ontkent ooit persoonlijk aandelen gehad te hebben in een brievenbusfirma via Mossack Fonseca.  

Belastingontwijking

Bij belastingontwijking wordt geprobeerd minder of geen belasting te betalen door gebruik te maken van gunstige buitenlandse juridische constructies. Bijvoorbeeld door te verhuizen naar een land waar belastingen gunstiger zijn, of door geld te sparen in Zwitserland en dit vermogen opgeven aan de Nederlandse fiscus. Dit is niet strafbaar. 

Belastingontduiking

In geval van belastingontduiking worden activiteiten niet gemeld. Dus als je geld spaart in Zwitserland, maar dit vermogen niet meldt bij de fiscus. Het gaat dan om het opzettelijk overtreden van de wet. Door dingen te verzwijgen voor de fiscus, of het onterecht opvoeren van aftrekposten, wordt er minder belasting geheven. Dit komt neer op fraude en is strafbaar. 

Politici

De IJslandse premier Gunnlaugsson EPA

In de Panama Papers duiken meer dan 100 namen op van grote en kleine, bekende en minder bekende politici.

Sigmundur David Gunnlaugsson (minister-president van IJsland). Hij bezit via een offshorebedrijf (Wintris Inc.) obligaties van de drie grootste banken van IJsland. In 2008 vielen die banken om. Met zijn macht als premier zorgde hij ervoor dat buitenlandse schuldeisers toch afgelost werden. Hij was immers zelf een van die schuldeisers en ving 4 miljoen dollar. 

Ook oud-premiers van Oekraïne, Pavlo Lazarenko en Joelia Timosjenko, worden genoemd. Lazarenko was in de jaren 90 premier en werd in 2006 in de VS veroordeeld voor onder meer witwassen. Joelia Timosjenko werd meerdere keren veroordeeld, onder meer voor corruptie en deals met Lazarenko. 

Sergiy Taruta (Oekraïens parlementslid) en Gennady Trukhanov (burgemeester Odessa). Hun offshore bedrijven zijn niet meer actief.

Sportwereld

Lionel Messi tijdens het FIFA Ballon d'Or Gala Getty

Lionel Messi(spits FC Barcelona) De Argentijnse voetballer zou op 23 juni 2013 samen met zijn vader eigenaar zijn geworden van Mega Star Enterprises, een offshorefirma in Panama. Sinds december 2015 is het alleen van zijn vader. 

Michel Platini (oud-voorzitter UEFA) Platini heeft ook boter op zijn hoofd. Hij zou in 2007 een beroep hebben gedaan op Mossack Fonseca om een brievenbusfirma in Panama op te richten. En ook Jerome Valcke, de voormalige rechterhand van de gewezen FIFA-baas Sepp Blatter wordt genoemd. Hij gebruikte een firma op de Britse Maagdeneilanden om een jacht te kopen.  

Juan Pedro Damiani (lid ethische commissie FIFA) Een andere grote naam binnen de FIFA is de Uruguayaan Damiani. Hij zou gewerkt hebben voor zeker zeven offshorebedrijven die weer gelinkt zijn aan zijn landgenoot Eugenio Figueredo. Deze was voorheen vice-president van de FIFA. De FIFA is een verkennend onderzoek gestart naar Damiani.

De Formule 1-coureurs Nico RosbergJarno TrulliRubens Barrichello en Felipe Massa.

Een andere opmerkelijke naam is die van Eufemiano Fuentes. De Spaanse sportarts werd tien jaar geleden wereldwijd bekend na het dopingschandaal bij de Kazachstaanse wielerploeg Liberty Seguros (nu Astana). Hij wordt er van verdacht beroemde wielrenners als Jan Ullrich, Ivan Basso en Alejandro Valverde aan doping te hebben geholpen. 

Overig

Jackie Chan EPA

Jackie Chan. De 61-jarige, zanger, stuntman en kungfu-expert uit Hongkong heeft via Mossack Fonseca zes offshorebedrijven.

De Indiase staalmagnaat Lakshmi Mittal. De miljardair is eigenaar van het grootste staalconcern ter wereld, Mittal Steel. Mittal stond in 2008 op nummer 4 op de Forbeslijst met rijkste mensen ter wereld. 

Ian Cameron (de vader van Britse premier David Cameron). Zou tot zijn dood in 2010 klant zijn geweest van Mossack Fonseca. David Cameron probeert zelf al jaren het voortouw te nemen in de strijd tegen fiscale fraude. 

Cellist en dirigent Sergej Roldoegin, jeugdvriend van Poetin en peetvader van Poetins dochter. Hij speelt een centrale rol als bestuurder en eigenaar van diverse brievenbusfirma's in Panama en de Maagdeneilanden, waarlangs allerlei geldstromen liepen.

De Braziliaanse zakenmannen Jorge Paulo Lemann, Marcel Herrmann Telles en Carlos Alberto Sicupira. Via het investeringsfonds 3G Capital hebben ze niet alleen een vinger in de pap bij Burger King, Heinz en Kraft, maar bezitten ze ook bijna een kwart van de aandelen van bierreus AB InBev. 

Verder duiken de namen op van rijke en machtige Russische en Oekraiense zakenmannen. Zoals Victor Pinchuk, een Oekraïense zakenman en filantroop en bevriend met Bill Clinton en Igor Kolomoisky, een staal- en energietycoon, En Alisher Usmanov, de op twee na rijkste Rus, actief in de staal- en telecomsector, en met een belang in de Engelse voetbalclub Arsenal. 

Nederlandse bedrijven

Tot dusver bekend zijn er in elk geval twee Nederlandse brievenbusfirma's betrokken in deze constructie. Het zijn Torneos & Traffic Sports Marketing (T&TSM), met oudbestuurders Frank Sonsma en Maarten van Genuchten. De echtgenoot van Van Genuchten is Marina Kantarovsky. Zij is eigenaar van het Cypriotische moederbedrijf van T&TSM.

Verder TyC International, een Amsterdamse brievenbusfirma, met uitzendrechten voor de Zuid-Amerikaanse voetbalcompetities. 

Er loopt ook een lijntje naar ING Bank, waar T&TSM een rekening heeft en naar accountant KPMG, die tot 2014 de boeken van TyC controleerde.

STER Reclame