Nieuwsuur

Moet de PvdA opschuiven naar links?

Aangepast op
ANP

Er heerst binnen de PvdA veel onrust. Kiezers lopen weg en er is kritiek op partijleider Diederik Samsom. Wat moet de partij doen om het tij te keren?

In Nieuwsuur vanavond aandacht voor de visie van minister Lodewijk Asscher en de analyse van Dominique van der Heyde.

Bedreiging

Minister van Sociale Zaken en vice-premier Lodewijk Asscher hield vandaag de Willem Drees-lezing. Asscher pleitte voor meer aandacht voor de middenklasse. Volgens hem staat die nu onder druk. Volgens Asscher zijn er nu meer mensen die vanuit de middenklasse afzakken dan mensen die vanuit de lage inkomens doorgroeien. Hij vindt dat een bedreiging voor de hele samenleving.

Asscher wil een evenwichtiger verdeling van de inkomens en zei dat de "wilde hengst van de vrije markteconomie de goede kant op moet worden gestuurd".

Moet de PvdA opschuiven naar links?

Uitdaging

Na het vertrek van Felix Rottenberg als voorzitter van de kandidaatscommissie van de PvdA, is deze week de commissie samengesteld die het nieuwe verkiezingsprogramma moet gaan schrijven voor de partij. 

Marinka Mulder, fractievoorzitter in Culemborg en met 26 jaar jongste lid van de commissie: "Het huidige verkiezingsprogramma gaat vooral over de economie, maar ik denk dat de grootste uitdaging voor de komende tijd is de kloof tussen hoog en laag opgeleid verkleinen." 

Mulder is docente op een VMBO-school. "Mijn leerlingen zien dat hun vak niet gewaardeerd wordt. Ze vragen zich af waarom ze zouden gaan stemmen. Ze denken dat hun mening er niet toe doet. Ik ben bang dat er een generatie opgroeit die geen invloed heeft op de toekomst."

Een linkse partij die zich wil profileren zal dus op zoek moeten gaan naar thema’s als sociale rechtvaardigheid en verbetering van onderwijs om weer herkenbaar te zijn voor de kiezer.

Matthijs Rooduijn, Universiteit van Amsterdam

Het lijkt erop dat de PvdA in de peilingen afgestraft wordt voor de samenwerking met de VVD. De PvdA is niet de enige linkse partij die geregeerd heeft in de geschiedenis. Ook de PPR deed dat, van 1974 tot 1977.

Dichtgetimmerde indruk

Bas de Gaay Fortman, in de jaren ’70 fractievoorzitter van de PPR: "Het enige verschil is dat onze coalitie 97 zetels had, dus er was geen strikte fractiediscipline en geen ruzie als iemand ergens anders over dacht. Nu kan er niemand uit de boot vallen. Dat maakt een veel te strakke, dichtgetimmerde indruk, het is te weinig open."

Politicoloog Matthijs Rooduijn van de Universiteit van Amsterdam heeft een advies voor de partij. "Thema’s als euthanasie, abortus en homorechten waren vroeger typisch linkse thema’s, tegenwoordig is dat mainstream geworden. Een linkse partij die zich wil profileren zal dus op zoek moeten gaan naar thema’s als sociale rechtvaardigheid en verbetering van onderwijs om weer herkenbaar te zijn voor de kiezer."

Linkse kiezers

Van de kiezers die de PvdA verliest, gaat 10 procent naar de SP en 10 procent naar D66. Tussen 1994 - toen de SP voor het eerst in de Tweede Kamer kwam - en 2014, de laatste verkiezingen, is de trend dat de SP groter wordt en de PvdA kleiner. Uitzonderingen waren de jaren 2006 en 2012, toen de PvdA onder leiding van respectievelijk Wouder Bos en Diederik Samsom uitzonderlijk goed scoorden.

SP, alternatief voor kwakkelende PvdA?