NOS Nieuws Buitenland Aangepast

Zelensky wil einde blokkade van havens • 'EU-toetreding Oekraïne duurt mogelijk decennia'

  • Dit is het liveblog van maandag 9 mei over de oorlog in Oekraïne.
  • In Polen werd een Russische ambassadeur tijdens een kranslegging met rode verf besmeurd.
  • In Oekraïne is een Nederlandse strijder omgekomen, meldt De Telegraaf. Buitenlandse Zaken kan dit niet bevestigen.
  • Rusland viert vandaag de overwinning op nazi-Duitsland. Poetin noemde in zijn toespraak een clash met Oekraïne "onvermijdelijk".
Liveblog gesloten
  • Eervolle vermelding voor Oekraïense journalisten bij Pulitzerprijzen

    De Oekraïense journalisten die verslag doen van de oorlog in hun land krijgen een speciale vermelding bij de uitreiking van de Pulitzerprijzen, de belangrijkste journalistieke prijzen in de Verenigde Staten. "Ondanks de bombardementen, ontvoeringen, bezettingen en zelfs doden zijn deze journalisten vasthoudend doorgegaan met het schetsen van een nauwkeurig beeld van hun verschrikkelijke realiteit. Ze bewijzen eer aan Oekraïne en journalisten over de hele wereld", vindt de jury.

    Een speciale vermelding bij de Amerikaanse prijzen voor literatuur, nieuws, kunst en letteren is zeer eervol. In tegenstelling tot de Pulitzerprijzen worden de speciale vermeldingen niet ieder jaar toegekend. Eerdere vermeldingen gingen naar onder anderen de burgerrechtenactivst Ida B. Wells, Maus-illustrator Art Spiegelman, Aretha Franklin en Bob Dylan. Een van de kenmerken van de Pulitzerprijzen is dat ze doorgaans alleen gaan naar Amerikaanse publicaties, theaterstukken en boeken, wat de vermelding voor de Oekraïense journalisten extra opvallend maakt.

  • Biden tekent wet die wapenleveranties aan Oekraïne versnelt

    De Amerikaanse president Biden heeft de Ukraine Democracy Defense Lend-Lease Act of 2022 ondertekend. Die wet neemt enkele juridische hindernissen weg waardoor er sneller wapens aan Oekraïne geleverd kunnen worden.

    Er zijn overeenkomsten met de historische Lend-Lease Act uit de Tweede Wereldoorlog. Die stelde de Verenigde Staten in 1941 in staat wapens te leveren aan landen die vochten tegen nazi-Duitsland op een moment dat de VS officieel nog neutraal was. Onder de Lend-Lease Act ontving ook de Sovjet-Unie Amerikaanse wapens.

    Inmiddels heeft de VS Oekraïne gesteund met zo'n 4 miljard dollar aan wapentuig. Als het aan Biden ligt, wordt die steun nog sterk uitgebreid. Hij heeft het Amerikaanse Congres gevraagd om een investering van 33 miljard dollar.

    Opvallend genoeg is de wet ondertekend op de dag dat Rusland juist de overwinning op nazi-Duitsland vierde. Witte Huis-woordvoerder Jen Psaki verwees daarnaar in een persconferentie: "Het zou vandaag moeten gaan om het vieren van vrede en eenheid in Europa en het verslaan van de nazi's in de Tweede Wereldoorlog. In plaats daarvan verdraait Poetin de geschiedenis en probeert hem te veranderen om zijn onrechtvaardigde en niet-uitgelokte oorlog goed te praten."

    Poetin gaf vandaag in zijn toespraak de NAVO de schuld van de oorlog in Oekraïne. Hij zou geen andere keuze hebben gehad dan Oekraïne binnenvallen omdat de NAVO Rusland zou bedreigen.

  • Op Overwinningsdag zijn deze Moskovieten trots op hun land

    Moskovieten vertellen tegen NOS-correspondent Geert Groot Koerkamp wat de overwinning op nazi-Duitsland voor hen betekent, ook in het licht van de huidige oorlog met Oekraïne. Maar die laatste vraag werd niet altijd beantwoord.

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Op de Dag van de Overwinning zijn Russen vooral trots op hun land
  • Hoekstra: meer militaire slagkracht nodig in de EU

    Europa moet meer militaire slagkracht krijgen en in staat zijn om zichzelf te kunnen verdedigen, wat nu niet het geval is. Dat zei buitenlandminister Hoekstra in een toespraak in Maastricht ter gelegenheid van Europadag. Volgens Hoekstra moet de snelle interventiemacht van de Europese Unie die in de maak is, worden versterkt.

    Hoekstra wil onder meer "de capaciteit vergroten", wat ervoor moet zorgen dat Europa onder meer zelf evacuaties uit vijandig gebied kan regelen.

    Ook wil Hoekstra zo nodig meer geld uittrekken voor het fonds waaruit de EU militaire hulp aan Oekraïne en andere buitenlanden betaalt. Hoekstra is van mening dat Oekraïne militair zo sterk mogelijk gemaakt moet worden, want "wie wil dat Oekraïne sterk staat aan de onderhandelingstafel, zal ervoor moeten zorgen dat het sterk staat op het slagveld."

  • Vormen van protest op Overwinningsdag in Rusland

    Op de dag dat Rusland de overwinning op nazi-Duitsland viert, vinden er nieuwe protesten plaats van Russen die tegen de oorlog in Oekraïne zijn.

    Twee Russische journalisten werkten tot vandaag voor de regeringsgezinde nieuwssite Lenta.ru. Vanochtend verschenen op die site zo'n twintig artikelen die Poetin en de oorlog in Oekraïne sterk veroordelen. Teksten zoals "Vladimir Poetin is een sneue, paranoïde dictator geworden" waren te lezen. Kort na publicatie verdwenen de artikelen, maar de teksten zijn wel gearchiveerd.

    Ook verscheen vandaag in menu's van Russische smart-tv's een bericht tegen de oorlog: "Het bloed van duizenden Oekraïners en honderden vermoorde kinderen kleeft aan jullie handen. De televisie en de autoriteiten liegen. Zeg nee tegen oorlog."

  • Zelensky wil einde aan Russische blokkade van Oekraïense havens

    President Zelensky wil dat er een einde komt aan de blokkades van havens in Oekraïne, om zo tarwe te kunnen exporteren naar het buitenland. Volgens de Oekraïense president kan dit helpen om een internationale voedselcrisis af te wenden. Rusland en Oekraïne zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 30 procent van de wereldwijde export van tarwe.

    De Oekraïense premier Shmyhal zegt dat Oekraïne dagelijks 170 miljoen dollar misloopt doordat het land is afgesneden van toegang tot hun havens. "Negentig miljoen ton aan landbouwproducten die geëxporteerd zouden worden naar landen in Azië, Afrika en Europa is nu geblokkeerd." Slechts een deel van die producten kan via land geëxporteerd worden.

    Voorzitter Michel van de Europese Raad waarschuwde tijdens een bezoek aan havenstad Odessa dat er nu niks gebeurt met de silo's vol met graan, tarwe en mais. "Dit heeft dramatische gevolgen voor kwetsbare landen en vraagt om een wereldwijde reactie."

  • Herdenkingsmars in straten Moskou met portretten van oorlogsslachtoffers

    In Moskou liepen honderdduizenden mensen mee in een herdenkingsmars. Ze droegen foto's van familieleden die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Ook zwaaiden ze met Russische vlaggen.

    Ook president Poetin liep mee in de herdenkingsmars met een foto van zijn grootvader. Elk jaar wordt deze mars gehouden op 9 mei.

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Straten van Moskou gekleurd met vlaggen en portretten van oorlogsslachtoffers
  • Macron: toetreding Oekraïne tot EU duurt mogelijk decennia

    Het zal mogelijk tientallen jaren duren voordat Oekraïne kan toetreden tot de Europese Unie. De Franse president Macron heeft dat gezegd in een toespraak in het Europees Parlement.

    Een paar dagen nadat Rusland het land was binnengevallen, begon Oekraïne met de start van de toetredingsprocedure. "We weten allemaal dat het proces om lid te worden meerdere jaren duurt, mogelijk decennia", zei Macron. Dit kan alleen veranderd worden als de EU besluit om de eisen voor toetreding te versoepelen, zei hij. Landen moeten bijvoorbeeld een stabiele rechtsstaat hebben en wetten en regels van de EU invoeren. Voorzitter van de Europese Commissie Ursula van der Leyen wil dat Oekraïne versneld kan toetreden.

    Wel kan Oekraïne zich bij een Europese 'politieke gemeenschap' voegen tot die tijd, stelde de Franse president voor. Op deze manier kunnen landen als Oekraïne, Moldavië en Georgië meer betrokken raken bij Europa.

  • Rusland: 'Polen moet veiligheid van ambassadeur waarborgen'

    Rusland heeft gereageerd op het incident waarbij de Russische ambassadeur in Polen met verf werd besmeurd. Dit gebeurde toen hij bloemen neer wilde leggen bij een monument ter nagedachtenis aan tijdens de Tweede Wereldoorlog gesneuvelde Sovjetsoldaten.

    Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigt de Poolse regering van "toegeeflijkheid aan neonazistische misdadigers". Het ministerie zegt dat Polen de veiligheid van een kranslegger moet kunnen waarborgen. De Poolse binnenlandminister zegt over het incident dat de Poolse regering de ambassadeur had aanbevolen de bloemen niet te leggen vandaag.

    Tijdens de kranslegging stonden ook demonstranten met Oekraïense vlaggen. De ambassadeur kon vervolgens het terrein wel veilig verlaten.

    Hier is te zien hoe de ambassadeur besmeurd wordt:

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Russische ambassadeur Polen besmeurd met rode vloeistof
  • De militaire verliezen waar Poetin het niet over heeft

    Rusland viert vandaag de zogenoemde Dag van de Overwinning, waarop de Sovjet-Unie 77 jaar geleden samen met de geallieerden nazi-Duitsland versloegen. En ook een dag waarop de militaire slagkracht en successen van het Russische leger tijdens een grote militaire parade in Moskou werden getoond en geclaimd.

    Waar het niet over ging zijn de grote verliezen die het Russische leger momenteel lijdt in Oekraïne. En die verliezen zijn aanzienlijk, vertelt kolonel Han Bouwmeester in podcast De Dag. Hij maakt de balans op aan Russische zijde: wat hebben de Russen verloren aan manschappen, aan materieel en welke strategische doelen moeten ze laten varen?

    Deze aflevering van De Dag kun je hier beluisteren.

  • Vraag naar slaapplekken Oekraïners voor het eerst gedaald

    Voor het eerst sinds de uitbraak van de oorlog in Oekraïne is het aantal vluchtelingen dat gebruikmaakt van opvangplekken gedaald. Ruim 200 Oekraïense vluchtelingen verlieten afgelopen weekend een gemeentelijke opvanglocatie. Dat blijkt uit cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

    Voor het weekend maakten nog 35.450 vluchtelingen gebruik van de gemeentelijke opvang, na het weekend waren dat er 234 minder.

    Het aantal Oekraïners dat is geregistreerd bij gemeenten is toegenomen van 52.930 naar 53.400. Ruim 18.000 vluchtelingen hebben dus onderdak gevonden buiten de officiële opvangplekken, zoals bij een gastgezin.

  • Oekraïne meldt nieuwe bestorming Azovstal-fabriek

    Het Oekraïense ministerie van Defensie meldt dat Russische troepen opnieuw proberen om de Azovstal-fabriek in Marioepol in te nemen. De Russen zouden bezig zijn met een 'bestormingsoperatie' met tanks en artillerievuur.

    Het complex in de zwaargetroffen stad ligt al weken onder vuur. Afgelopen weekend werden de laatste burgers uit de staalfabriek geëvacueerd. In de bunkers van de fabriek zouden zich nog honderden Oekraïense soldaten schuilhouden. Zij zeggen zich niet over te geven. Rusland heeft eerdere beweringen dat het de fabriek bestormt steeds ontkend.

  • Rutte spreekt donderdag Oekraïens parlement toe

    Premier Rutte spreekt donderdag het Oekraïense parlement, de Verkhovna Rada, toe via een videoverbinding. Hij doet dat op verzoek van president Zelensky, schrijft Rutte in een tweet.

    In maart richtte Rutte zich al in een videoverbinding tot de Oekraïense bevolking. Zelensky sprak later die maand de Tweede Kamer toe.

  • Europese Commissie komt met advies over toetreding Oekraïne tot EU

    De Europese Commissie wil volgende maand met een antwoord komen op het Oekraïense verzoek om toe te treden tot de Europese Unie. Dat zei voorzitter van de commissie, Ursula von der Leyen, in het Europees Parlement. Via een videoverbinding heeft ze hier contact over gehad met president Zelensky.

    Vorige maand heeft Von der Leyen persoonlijk aan Zelensky een snellere start van de toetredingsprocedure beloofd. Het zou volgens haar niet, zoals gewoonlijk, gaan om een kwestie van jaren, maar om weken. Uiteindelijk is het aan de EU-lidstaten om zich te buigen over het toetredingsverzoek.

    Ook zei Von der Leyen in het parlement dat de toekomst van Europa ook de toekomst van Oekraïne is. "De toekomst van onze democratie is de toekomst van jullie democratie."

  • Buitenlandse Zaken kan overlijden Nederlandse strijder niet bevestigen

    Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt de dood van de Nederlandse strijder in Oekraïne, die vanmiddag werd gemeld, niet te kunnen bevestigen. Een woordvoerder laat weten dat een formele verklaring van het overlijden nodig is, inclusief het tijdstip van overlijden. "In een oorlogssituatie is het moeilijk te zeggen of die er ooit komt."

    De familie van de 55-jarige man wil desgevraagd geen reactie geven op het bericht.