NOS
NOS NieuwsAangepast

'Mogelijk schadelijke pesticiden op fruit en groenten fors toegenomen'

  • Judith van de Hulsbeek

    redacteur Klimaat en Energie

  • Judith van de Hulsbeek

    redacteur Klimaat en Energie

Op steeds meer groente en fruit zijn sporen van mogelijk schadelijke bestrijdingsmiddelen te vinden. Dat is de conclusie van een onderzoek onder bijna 100.000 stuks Europees geproduceerd groente en fruit door het Pesticide Action Network (PAN).

De actiegroep vergeleek data die de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid EFSA tussen 2011 en 2019 verzamelde en zag een significante stijging van volgens hen omstreden pesticiden op alle soorten groente en fruit.

In totaal waren er in 2019 op 13 procent van alle groenten en 29 procent van al het fruit pesticiden aanwezig. In 2011 was dat nog respectievelijk 11 en 18 procent. Bij het fruit 'scoorden' blauwe bessen (51 procent), perziken (45 procent) en aardbeien (38 procent) het slechtst. Groenten met de meeste sporen van pesticiden zijn selderij (50 procent), knolselderij (45 procent) en bloemkool (31 procent).

Hans Muilerman van het PAN verklaart de toename door resistentie bij insecten, schimmels en onkruid. "Daardoor gaan boeren meer spuiten en dat zorgt alleen maar voor nog meer resistentie. Je krijgt een soort vicieuze cirkel", zegt Muilerman.

Hoe zorgwekkend is het dat deze stoffen op onze groenten en fruit gevonden zijn? Volgens de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) is er geen reden tot bezorgdheid. Het feit dat de stoffen worden aangetroffen is niet erg, als de hoeveelheid maar onder de wettelijke residulimiet blijft. Deze limiet ligt volgens de NVWA in de EU veel lager dan in landen daarbuiten.

"Voldoet een levensmiddel aan deze limieten, dan is het niet onveilig en is er geen reden voor ons om als toezichthouder op te treden", laat de NVWA aan de NOS weten.

De hoeveelheid pesticiden is in het onderzoek van het PAN niet meegenomen. In 2020 maakte het EFSA bekend dat in zo'n 5 procent van de gevallen de residulimiet werd overschreden.

Je moet wel heel veel groente en fruit eten om in de buurt van gevaarlijke hoeveelheden te komen

Emeritus hoogleraar toxicologie Martin van den Berg

Ook emeritus hoogleraar toxicologie Martin van den Berg van de Universiteit Utrecht zegt dat deze stoffen in kleine hoeveelheden vrijwel geen risico vormen voor gewone consumenten van groente en fruit. "Je moet wel heel veel groente en fruit eten om in de buurt van gevaarlijke hoeveelheden te komen", zegt Van den Berg. Anders is het voor boeren zelf en omwonenden van akkers. "Naar de effecten voor hen is wel meer onderzoek nodig."

Ook het gebruik van een mix van meerdere pesticiden tegelijkertijd komt vaker voor, blijkt uit het onderzoek. In 2011 kwam op 6,4 procent van het onderzochte fruit een 'pesticidencocktail' voor, in 2019 was dat 10,2 procent. Deze cocktails zijn een grote zorg van neuroloog Bas Bloem van het Radboudumc. "We kijken nu alleen naar losse middelen, maar weten niet wat de combinatie van deze stoffen doet met de risico's", zegt Bloem.

Bloem pleit in zijn boek voor nieuwe manieren om de veiligheid van pesticiden te toetsen. Hij onderzoekt al jaren welke rol pesticiden spelen in het ontstaan van de ziekte van Parkinson.

Cumulatieve effecten

Volgens Bloem is de manier waarop pesticiden worden getest ontoereikend. Dat gebeurt op muizen. Er wordt gekeken of ze de stof overleven, of de stof kankerverwekkend is en of er schade aan de neurologische systemen ontstaat. Volgens Bloem schiet de test vooral in de laatste categorie tekort. "Er wordt geen rekening gehouden met eventuele cumulatieve effecten."

Muilerman van het PAN roept de regering op om haast te maken met strengere wetgeving. "Er zijn wel alternatieven voor pesticiden, maar er wordt te weinig druk uitgeoefend. Voor boeren is er geen prikkel om het anders aan te gaan pakken."

Deel artikel:

Advertentie via Ster.nl