Directeur Pieter Hasekamp van het Centraal Planbureau ANP

Tien partijen kiezen voor flinke lastenverzwaring voor bedrijven. De mate waarin loopt wel sterk uiteen, blijkt uit de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma's door het Centraal Planbureau. VVD en SGP laten de lasten voor het bedrijfsleven stijgen met 3,5 miljard euro in 2025, de PvdA met bijna 42 miljard euro.

Het CPB heeft de programma's van tien partijen doorgerekend: VVD, CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA, ChristenUnie, SGP, Denk en 50Plus. In totaal zijn het 2000 maatregelen. Partijen als PVV, Partij voor de Dieren en Forum voor Democratie hebben hun programma's om uiteenlopende redenen niet laten doorrekenen.

De meeste partijen willen de komende periode meer geld uitgeven. Ook daarbij zijn grote verschillen te zien. Het verschil tussen de partij die de overheidsuitgaven het minst laat stijgen in 2025, de SGP, en de partij die ze het meest laat stijgen, de SP, is 35 miljard euro.

Met de stijging van de overheidsuitgaven geven de partijen een impuls aan de economie", zegt CPB-directeur Pieter Hasekamp in een toelichting. Bij de VVD en het CDA leidt het er ook toe dat de schuld stijgt tot boven de EU-grens van 60 procent van het bruto binnenlands product. De andere partijen blijven daar allemaal onder.

De meeste partijen verschuiven de lasten naar toekomstige generaties, zegt Hasekamp:

De meeste partijen willen komende tijd meer geld uitgeven

Het planbureau kijkt bij de doorrekeningen naar financieel-economische keuzes en de effecten tot 2025, het beoogde einde van de volgende Kamerperiode. Doordat alles langs dezelfde meetlat wordt gelegd, kunnen de plannen goed worden vergeleken.

De koopkracht van burgers gaat erop vooruit, als we de programma's mogen geloven. De plannen van de SP zorgen voor een koopkrachtstijging van 2 procent. De PvdA, D66 volgen met respectievelijk 1,8 en 1,2 procent. Bij GroenLinks, Denk en 50Plus stijgt de koopkracht met 0,9 procent. Bij de VVD en de ChristenUnie (0,6 procent) en bij het CDA (0,4 procent) vallen de toenames nog kleiner uit. Alleen bij de SGP gaat de koopkracht niet vooruit.

Kinderopvangtoeslagaffaire

De meeste programma's leiden tot een hogere economische groei. Die van VVD, D66 en PvdA scoren het hoogst, met een gemiddelde groei van 1,9 procent in de komende vier jaar. De plannen van CDA en SP resulteren volgens het CPB in een groei van 1,7 procent. Die van de SGP en de ChristenUnie zorgen voor een groei van 1,5 procent, evenveel als bij voortzetting van het huidige beleid.

Een ander opvallend punt is dat een aantal partijen kiest voor een "ingrijpende" stelselwijziging, gericht op het toeslagenstelsel. Dat stelsel is door de kinderopvangtoeslagaffaire bij veel partijen impopulair geworden.

STER reclame