Krijgen arbeidsgehandicapten straks minder dan het minimumloon?

Arbeidsgehandicapten aan het werk bij Tata Steel ANP

De Tweede Kamer praat vandaag met staatssecretaris Van Ark over haar plan om arbeidsgehandicapten minder dan het wettelijk minimumloon te betalen. Volgens de bewindsvrouw is dat gemakkelijker voor werkgevers en zijn die daardoor bereid om meer mensen met een beperking aan te nemen.

De vraag is of Van Ark haar voorstel er ongeschonden doorheen krijgt, want er is veel kritiek. Wat zeggen de tegenstanders? En wat is eigenlijk 'loondispensatie'?

Hoe is het nu geregeld?

Werkgevers betalen arbeidsgehandicapten nu nog een volledig minimumloon voor de gewerkte uren. Er wordt niet gekeken naar productiviteit, terwijl deze mensen door hun beperking soms minder snel zijn of minder kunnen dan anderen. Om het 'verlies' te compenseren, kunnen werkgevers loonkostensubsidie krijgen van de gemeente.

Wettelijk minimumloon

Voor een werknemer van 22 jaar of ouder is het wettelijk minimumloon 1.578,00 euro bruto per maand bij een voltijdbaan. De meeste arbeidsgehandicapten werken in een kleine deeltijdbaan en verdienen dus maar een deel van dat bedrag (zie ook deze rekenhulp van de Rijksoverheid).

Een bijstandsuitkering is 70 procent van het wettelijk minimumloon.

Wat gaat er veranderen? (En wat is loondispensatie?)

In het voorstel van staatssecretaris Van Ark verdwijnt de loonkostensubsidie. Werkgevers gaan arbeidsgehandicapten minder dan het minimumloon betalen. Ze kijken wat iemand kan en betalen alleen voor de daadwerkelijke productiviteit van de werknemer.

De werknemers kunnen een bijstandsuitkering aanvragen bij de gemeente (70 procent van het minimumloon) en mogen daarbovenop hun salaris behouden tot ze op het volledige wettelijk minimumloon voor het aantal gewerkte uren zitten. Dat heet 'loondispensatie'.

Dispensatie betekent dat je toestemming krijgt om van de regels af te wijken. In dit geval houdt het in dat mensen met een bijstandsuitkering iets mogen verdienen. Dat mag normaal gesproken niet.

Wat is daarvoor te zeggen?

Voor werkgevers wordt het eenvoudiger. Zij hoeven minder te regelen. Dat maakt het voor hen aantrekkelijker om een werknemer met een beperking in dienst te nemen. En daardoor komen er meer banen voor mensen die nu nog aan de kant staan, is het idee.

Daar komt bij dat jonggehandicapten met een Wajong-uitkering al loondispensatie krijgen. Zij krijgen een salaris dat past bij hun arbeidsproductiviteit en mogen hun inkomen daarmee aanvullen tot het niveau van het minimumloon.

Staatssecretaris Van Ark wil dat dit voor alle werknemers met een beperking gaat gelden. Ze denkt dat het simpeler is als er één regeling is.

Wie zijn er tegen?

Bij een hoorzitting in de Tweede Kamer, vorige week, bleek dat ongeveer iedereen die ermee te maken krijgt bezwaren heeft tegen loondispensatie: van de arbeidsgehandicapten zelf tot de gemeenten die de regels moeten uitvoeren.

Arbeidsgehandicapten zijn bang dat de administratieve regeldruk nu bij hen komt te liggen. Ook wijzen zij erop dat ze door een lager salaris minder aanvullend pensioen opbouwen en dat ze door hun bijstandsuitkering geen recht meer hebben op een WW-uitkering.

Volgens het College voor de Rechten van de Mens worden werknemers met een arbeidsbeperking door het plan van Van Ark straks anders behandeld dan hun collega's, omdat ze minder dan het wettelijk minimumloon kunnen gaan verdienen, en is er dus sprake van discriminatie.

Ook de werkgevers zijn niet 100 procent voor het voorstel van Van Ark. Zij willen een regeling die minder ingewikkeld is, maar dat hoeft niet per se loondispensatie te zijn. Ze zijn gevoelig voor de kritiek die daarop is.

Cijfers

In september 2017 waren er zeker 200.000 mensen met een arbeidshandicap. Het gaat om mensen met een verstandelijke, lichamelijke of psychische beperking, die het lastig maakt om volledig mee te komen op de arbeidsmarkt.

Een groot deel van deze groep wil graag aan de slag. Eind 2016 waren bijna 35.000 jonggehandicapten aan het werk bij een reguliere werkgever. Deze Wajongers kunnen loondispensatie krijgen. Dat wil het kabinet nu dus ook voor andere arbeidsgehandicapten.

De nieuwe regels gaan overigens niet gelden voor mensen die al een baan hebben, maar alleen voor arbeidsgehandicapten die nieuw zijn op de arbeidsmarkt.

Wordt het plan aangepast?

Dat is niet zeker. De regeringspartijen D66 en ChristenUnie zijn gevoelig voor de kritiek op het voorstel. VVD en CDA blijven het plan in grote lijnen steunen.

Mogelijk verandert Van Ark één onderdeel van het plan, waardoor bijvoorbeeld de opbouw van het aanvullende pensioen verbetert.