Dit beeld van een Chinees die op het Plein van de Hemelse Vrede de doorgang van een colonne tanks blokkeerde werd iconisch Hollandse Hoogte / Associated Press

Bij het neerslaan van het protest op het Plein van de Hemelse Vrede in de Chinese hoofdstad Peking zijn zeker 10.000 doden gevallen, staat in een pas vrijgegeven Brits document.

Het document is van de hand van de toenmalige Britse ambassadeur in Peking, Alan Donald, meldt de BBC. Donald baseerde zich op informatie van een Chinese vriend, die toen deel uitmaakte van het Chinese kabinet.

Eind juni 1989 maakte de Chinese regering bekend dat 200 burgers en tientallen leden van de veiligheidstroepen bij de beëindiging van het protest om het leven waren gekomen. Particuliere organisaties houden het op 3000 doden.

Tanks bewaken in 1989 een straat die leidt naar het Plein van de Hemelse Vrede AFP

Donald verstuurde het telegram met het aantal slachtoffers op 5 juni 1989, een dag nadat militairen een eind hadden gemaakt aan het protest in het centrum van Peking. Het telegram werd bewaard in het nationaal archief van het Verenigd Koninkrijk. In oktober werd het voor het eerst ingezien door de nieuwssite HK01 in Hongkong.

Ambassadeur Donald beschouwde de informatie van de bevriende Chinese functionaris als zeer betrouwbaar. Hij schreef dat de Chinees altijd zorgvuldig was gebleken, en steeds feiten van geruchten wist te onderscheiden.

Pantservoertuigen

De Chinese studenten die al zeven weken demonstreerden voor meer democratische vrijheden, kregen op 4 juni te horen dat ze binnen een uur het plein moesten verlaten, schrijft Donald in zijn bericht aan de regering in Londen. Maar binnen vijf minuten verschenen al pantservoertuigen op het plein die op de demonstranten inreden. De voertuigen reden verschillende malen over al dode lichamen, die vervolgens met bulldozers werden opgeruimd.

Niet eerder werd de Chinese communistische partij geconfronteerd met zo'n massaal protest als in het voorjaar van 1989. Volgens ambassadeur Donald waren enkele Chinese ministers van mening dat China op de rand stond van een burgeroorlog. Het optreden van het leger was volgens China noodzakelijk om "contra-revolutionaire rellen neer te slaan".

STER reclame