Geen bewijs belastingdeal Oranjes gevonden, wel nieuw onderzoek

De koninklijke familie poseert in de sneeuw, februari 2016 ANP

Premier Rutte heeft in een eerste archiefonderzoek geen bewijzen gevonden van een geheime belastingdeal met de Oranjes. Ook is niet gebleken dat het Koninklijk Huis ieder jaar de betaalde vermogensbelasting over privévermogen weer terugkrijgt, zo schrijft hij aan de Tweede Kamer.

Twee weken geleden berichtte RTL Nieuws over een geheime deal uit de jaren 70 over financiële compensatie voor de Oranjes. RTL baseerde zich op documenten uit de jaren 1969-1973 uit het Nationaal Archief.

Rutte neemt de conclusie van RTL niet over, maar laat wel een "historisch onderzoek doen in de hiervoor in aanmerking komende archieven". Dat onderzoek richt zich op de afspraken achter een grondwetswijziging van 1 januari 1973 over het inkomen van het staatshoofd.

Rutte: ik heb geen bewijzen van belastingdeal Oranjes gevonden

Fragment notitie ministerie van Financiën 18 maart 1970 

"Naar te verwachten viel bleek de vaststelling van het zogenaamde inkomensbestanddeel een hele hete aardappel te zijn. (...) De Minister-President noemde een aantal bedragen met voor de Koningin fl. 750.000,- en totaal fl. 1.200.000,- (dit is niet toevallig ongeveer hetzelfde bedrag als men gaat verliezen door de gedeeltelijke opheffing van de belastingvrijdom)."

(Belastingvrijdom betekent geen belasting hoeven betalen.)

Het kabinet-De Jong bereidde vanaf 1969 een stelselverandering voor, voor de financiering van het koningschap. De politiek vond het niet de bedoeling dat koningin Juliana 'staatshoofdkosten' uit eigen zak moest betalen omdat alles duurder werd. 

In de nieuwe regeling zou zij een inkomen en een vergoeding van de zakelijke kosten krijgen, maar moest zij in ruil wel belasting gaan betalen over het rendement over haar privé-vermogen. 

Binnen het toenmalige kabinet ontstond een discussie over hoe hoog dat nieuwe inkomen van het staatshoofd moest zijn. Minister-president De Jong van de KVP, een voorloper van het CDA, noemde een bedrag van 750.000 gulden. Minister van Financiën Witteveen van de VVD vond 500.000 gulden voldoende. 

Fragment notitie ministerie van Financiën 23 maart 1970

De minister (van Financiën Witteveen red.) vond dit een toch niet aanvaardbare benadering en begon zich zo langzamerhand af te vragen of wij deze gehele belastingvrijdom niet moesten laten schieten omdat naar zijn indruk de ontwerp-regeling in zijn totaliteit gezien toch wel bijzonder genereus was ten aanzien van het Koninklijk Huis.

(Belastingvrijdom betekent geen belasting hoeven betalen.) 

Witteveen kreeg uiteindelijk zijn zin, maar het is volgens Rutte onduidelijk of in de inkomensregeling van 1973 niet toch een soort belastingcompensatie zit verrekend. Daarom laat hij dat verder onderzoeken. De regeling uit 1973 geldt nu overigens nog.

Verder benadrukt Rutte dat uit stukken blijkt "dat prins Bernhard in 1969 er bij het kabinet op aandrong de Staten-Generaal volledig te informeren". Hij reageert daarmee op de suggestie van RTL Nieuws dat prins Bernhard een belastingcompensatie geheim wilde houden. 

RTL Nieuws zegt dat wel degelijk uit stukken blijkt dat het kabinet-De Jong afspraken heeft gemaakt over een compensatie. Minister-president De Jong en minister Witteveen zouden het eens zijn geworden over 150.000 gulden belastingcompensatie per jaar vanaf 1973.

Morgen debatteert Rutte met de Tweede Kamer over de kwestie. De PvdA, SP en D66 zijn kritisch over belastingvoordelen voor de Oranjes.