Nieuwsuur
Coronareconstructie
Nieuwsuur

In maart 2020 liet vrijwel heel Europa zich verrassen door het oprukkende coronavirus. Een voor een besloot bijna elke regering tot stevige maatregelen. Deels deden ze dit op basis van de besmettingscijfers en verspreiding van het virus in eigen land, deels op basis van ontwikkelingen in buurlanden en deels vanuit de overtuiging dat ze niet langer konden wachten.

Nieuwsuur bracht voor de reconstructie van de Nederlandse coronastrategie in kaart wanneer welke regering welke maatregelen nam om het virus te beteugelen en hoeveel besmettingen, ziekenhuis- en IC-opnames er op dat moment waren.

Omdat er in de eerste fase van de epidemie het ene Europese land nog minder werd getest dan in het andere en achteraf gezien veel te beperkte testcriteria werden gehanteerd, geven de besmettingscijfers geen goed beeld van de situatie in de verschillende landen in maart. Zo kwam in Nederland pas op 27 februari het eerste coronageval aan het licht, terwijl er op dat moment achteraf al duizenden mensen besmet bleken te zijn.

Ziekenhuis- en IC-opnames zijn beter te vergelijken, al heeft ook dat haken en ogen. Niet overal werden even laagdrempelig patienten opgenomen in het ziekenhuis en de IC. Bovendien is in Nederland de intensive care alleen bedoeld voor extreem zieke patiënten, en ligt vrijwel iedere coronapatiënt op de IC aan de beademing. In veel andere Europese landen is de IC een breder begrip en valt ook wat wij 'medium care' noemen eronder.

Bovendien: een land dat op de ene dag nog maar weinig opnames had, kon een dag later ineens in een andere situatie zitten, door dat grote aantal buiten het zicht opgetreden besmettingen.

Vandaar dat je bij de vergelijking van de snelheid waarmee overheden ingrepen in het voorjaar van 2020 het beste hiervan uit kunt gaan: overal in Noordwest-Europa was het virus zich buiten het zicht van de autoriteiten aan het verspreiden, overal zouden plots ernstig zieken gaan opduiken en nog meer volgen. En overal zou iedere dag langer wachten tot een verdere exponentiële groei van de epidemie en navenante groei van het aantal (ernstig) zieken en doden leiden.

Nieuwsuur maakte een overzicht van welke regering wanneer in maart welke maatregelen nam om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Soms gingen deze maatregelen meteen in, soms een dag of enkele dagen later. Maar meestal had de aankondiging alleen al een groot effect.

Dit overzicht laat goed zien dat bepaalde maatregelen zoals het thuiswerkadvies en het verbieden van grote evenementen in bijna alle landen ongeveer tegelijk werden genomen, maar dat er bij andere zoals het sluiten van cafés en winkels grote verschillen optraden:

Aankondiging maatregelen

NL DUI BEL FRA DNK NO ZW VK
Thuiswerken 12 mrt 11 mrt 10 mrt 12 mrt 11 mrt 12 mrt 16 mrt 16 mrt
Basisscholen dicht 15 mrt 13 mrt 12 mrt 12 mrt 11 mrt 12 mrt -- 18 mrt
Middelbare scholen dicht 15 mrt 13 mrt 12 mrt 12 mrt 11 mrt 12 mrt 17 mrt 18 mrt
Cafés & restaurants dicht 15 mrt 16 mrt 12 mrt 14 mrt 11/17 mrt* -- -- 20 mrt
Niet essentiële winkels dicht -- 16 mrt 17 mrt 14 mrt 17 mrt -- -- 23 mrt
Contact-beroepen dicht 23 mrt 22 mrt 24 mrt 15 mrt 17 mrt 12 mrt -- 23 mrt
Sportscholen dicht 15 mrt 16 mrt 12 mrt 16 mrt 11 mrt 12 mrt -- 20 mrt
Evenementen >100 12 mrt 14 mrt 12 mrt 13 mrt 11 mrt 12 mrt 27 mrt 23 mrt
Alle evenementen 23 mrt 22 mrt 12 mrt 16 mrt 17 mrt 12 mrt -- 23 mrt
Verpleeghuizen dicht 19 mrt 13 mrt 13 mrt 11 mrt 18 mrt 6 mrt 31 mrt 23 mrt
Scholen dicht 15 (16) mrt 13 mrt 12 (16) mrt 12 (16) mrt 11 (13) mrt 12 (13) mrt 18 (20) mrt

* verzoek te sluiten op 11 maart, officiële sluiting afgekondigd op 17 maart

** Veel maatregelen al eerder op regionaal niveau

(daadwerkelijke ingang maatregel) - in deze tabel alleen voor schoolsluiting weergegeven.

Na de eerste golf gingen de meeste landen meer testen, waardoor het aantal positieve tests een beter beeld gaf van de virusverspreiding. En er waren natuurlijk de ziekenhuisopnames, die geleidelijker opliepen dan tijdens de eerste golf. Om een beeld te krijgen van welke regering wanneer ingreep, brachten we daarom zowel de maatregelen als de besmettingen en IC-opnames in kaart.

Hierbij namen we uiteraard niet alleen de besmettingen en IC-bezetting op elk van die ingrijpmomenten, maar ook de gehele trend door de maanden heen.

Een kleine greep uit de dataset:

Nederland

Datum Besmettingen (gemiddeld aantal per 100.000, laatste twee weken)* IC-bezetting Maatregelen
29-9-2020 180 152/1150 Horeca 22:00 uur dicht, thuis max 3 gasten
14-10-2020 412 345 Restaurants cafés dicht, meeste evenementen verboden, mondkapjes,
4-11-2020 759 603 Ook theaters, dierentuinen en musea dicht
16-12-2020 546 526 Scholen dicht, max 2 bezoekers thuis, niet essentiële winkels en theaters, sportscholen, contactberoepen
21-1-2021 677 Avondklok

Denemarken

Datum Besmettingen (gemiddeld aantal per 100.000, laatste twee weken)* IC-bezetting Maatregelen
18-9-2020 69 3 / 950 Horeca 22:00 uur dicht, bijeenkomsten max 50 personen
23-10-2020 113 18 Mondkapjes, max 10 personen samen
26-10-2020 136 17 Alle evenementen verboden
7-12-2020 346 43 Kroegen, sportscholen en theaters dicht in onder a Kopenhagen
16-12-2020 523 68 Winkels, sportscholen en andere publieke gelegenheden dicht, middelbare scholen
21-12-2020 87 Basisscholen dicht

Noorwegen

Datum Besmettingen (gemiddeld aantal per 100.000, laatste twee weken)* IC-bezetting Maatregelen
29-9-2020 29 3 / 289 Maatregelen in onder andere Oslo, maximaal 50 personen bij bijeenkomsten tenzij zittend, reizigers uit land met veel besmettingen: 2 weken quarantaine
5-11-2020 97 14 Thuisblijfadvies, zo min mogelijk contacten, max 5 bezoekers thuis, max 20 in bijeenkomsten. Regionaal meer maatregelen
4-1-2021 27 Hoger onderwijs dicht, middelbare scholen deels, sportscholen dicht
23-1-2021 36 Oslo: niet-essentiële winkels dicht, scholen deels. Geen bijeenkomsten thuis. Evenementen verboden, publieke ruimtes dicht.

België

Datum Besmettingen (gemiddeld aantal per 100.000, laatste twee weken)* IC-bezetting Maatregelen
1-8-2020 48 56 / 2000 Avondklok Antwerpen
19-10-2020 940 446 Restaurants, cafés dicht, nachtklok. Nauwe contacten max 1, privé max 4 personen. pretparken en binnenruimtes dierentuinen dicht. Brussel en Wallonië avondklok 22 uur
2-11-2020 1802 1302 Bijeenkomsten max 50, niet-essentiële winkels dicht, entertainment dicht, sportscholen dicht, avondklok 0.00 uur, 1 knuffelcontact. Thuiswerkplicht, contactberoepen dicht.

Cijfers: ECDC/Helsedirektoratet Noorwegen
* beschikbaar tot 14 dec 2020

STER reclame