Nieuwsuur

'De verdeling van wetenschapsgeld moet anders'

Nieuwsuur
Geschreven door
Jane van Laar
verslaggever zorg

De concurrentie in de wetenschap is moordend. Vanuit de gedachte dat competitie de meest excellente onderzoekers beloont, wordt er een groot gedeelte van het onderzoeksgeld via competities verdeeld. Maar dit systeem schiet door, vinden wetenschappers. 

Ze zijn steeds meer tijd kwijt aan het doen van onderzoeksvoorstellen in plaats van aan het doen van onderzoek. De meeste voorstellen die worden ingediend bij de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) worden niet gehonoreerd. Slechts een à twee van de tien voorstellen krijgt geld.

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

'De verdeling van wetenschapsgeld moet anders'

Concurreren

Inmiddels moeten wetenschappers om driekwart van het geld wat ze voor onderzoek nodig hebben, concurreren. Tot wel een derde van hun tijd gaat zitten in het binnenhalen van geld, bleek eerder uit een enquête van de Volkskrant.

Hoogleraar Remco Tuinier van de Technische Universiteit Eindhoven schat in Nieuwsuur dat de tijd die het Nederlandse wetenschappers kost om onderzoeksvoorstellen te schrijven, gelijk staat aan zo’n 100 miljoen euro. Als daar nog de kosten van de NWO zelf bij worden opgeteld, zou alleen het verdelen van het onderzoeksgeld zo'n 150 miljoen euro kosten. 

Hoe zit het systeem nu in elkaar?

Wetenschappelijk onderzoek wordt in Nederland gefinancierd uit drie belangrijke geldstromen: vast geld van de overheid voor de universiteiten, geld van de overheid dat in competitie verdeeld wordt, en geld uit Europa en het bedrijfsleven.

Het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen heeft 3,5 miljard euro bestemd voor wetenschappelijk onderzoek. Daarvan gaat 2,4 miljard direct naar de universiteiten. 767 miljoen gaat naar de NWO. Die verdeelt het onder wetenschappers voor specifieke onderzoeksprojecten.

Onderzoekers schrijven een onderzoeksvoorstel, wat ze indienen bij NWO. Naast advies van deskundigen over de kwaliteit van het voorstel, oordeelt er uiteindelijk een onafhankelijke commissie met wetenschappers welk voorstel geld moet krijgen en uitgevoerd kan worden. Om via NWO geld te krijgen, moeten wetenschappers dus tijd besteden aan zowel het schrijven van voorstellen als het beoordelen van voorstellen.

De NWO, de organisatie die in Nederland verantwoordelijk is voor de projectfinanciering van wetenschappelijk onderzoek, zegt dat de druk inderdaad hoger is geworden, maar kan zich niet vinden in alle kritiek. "Het schrijven van een onderzoeksvoorstel is ook nuttig en inhoudelijk, wetenschappelijk werk", zegt NWO-voorzitter Jos Engelen. 

"Het enige probleem is dat het te veel is geworden", zegt Marten Scheffer, hoogleraar aan de Wageningen Universiteit. "Het is disproportioneel veel tijd." 

Kan het ook anders?

Veel wetenschappers vinden dat het ook anders kan. Er wordt bijvoorbeeld gediscussieerd op digitaal platform de Omslag over alternatieven. Een van de ideeën is van hoogleraar Scheffer. Hij wil dat wetenschappers onderling het geld gaan verdelen.

Het onderzoeksgeld moet dan naar personen en niet naar projecten, zoals nu vaak gebeurt. "Dat scheelt al een hoop, want dan hoeft niemand meer die onderzoeksvoorstellen te schrijven", zegt Scheffer. 

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

Alternatief idee voor verdeling wetenschapgeld

Reactie staatssecretaris Sander Dekker

"Het overgrote deel van investeringen in onderzoek (bijna 70 procent) gaat rechtstreeks naar universiteiten en wordt dus niet verdeeld via competitie. Maar competitie is goed om de allerbeste onderzoekers aan te moedigen. Uiteraard kost het aanvragen en beoordelen tijd en geld. NWO probeert het daarom zo efficiënt mogelijk te doen.

Of onderzoekers aan de competitie willen meedoen en er tijd en energie in steken is uiteraard aan henzelf, maar het is de investering meer dan waard. Door scherp te toetsen op kwaliteit en impact, draaien Nederlandse onderzoekers mee in de wereldtop. Dat is niet onopgemerkt gebleven. Europa heeft daarom het Nederlandse systeem juist gekopieerd omdat het de beste wetenschappers naar boven laat komen.

Nieuwsuur

Nieuwsuur is een programma van

STER Reclame