NOS Nieuws Binnenland Aangepast

Verdediging spreekt in MH17-proces: 'Hij had er niets mee te maken'

  • Vandaag is het strafproces over MH17 begonnen in het Justitieel Complex Schiphol. Bekijk hier onze livestream. Dit kun je verwachten.
  • Op 17 juli 2014 kwamen alle 298 inzittenden van Malaysia Airlines-vlucht 17 om het leven, onder wie 196 Nederlanders.
  • Drie Russen en één Oekraïner staan terecht. Ze zijn niet aanwezig in de rechtszaal, wel heeft één van hen Nederlandse advocaten naar de zitting gestuurd.
  • De vier worden verdacht van betrokkenheid bij het vervoeren van de Buk-raket die de vlucht neerhaalde.
  • De eerste week van de rechtszaak is vooral procedureel en niet inhoudelijk. Het proces gaat waarschijnlijk jaren duren.
  • De eerste zittingsdag is afgerond. Morgen om 10.00 uur gaat het proces verder.
Liveblog gesloten
  • Samenvatting van dag één van het MH17-proces

    Onder grote internationale belangstelling is vandaag het strafproces begonnen tegen vier mannen die worden verdacht van betrokkenheid bij het neerhalen van vlucht MH17 in juli 2014. De verdachten waren zoals verwacht niet aanwezig bij het strafproces. Wel laat een van hen zich vertegenwoordigen door Nederlandse advocaten. Het Openbaar Ministerie verwacht op korte termijn in deze complexe zaak, waarvan het dossier 36.000 pagina's telt, geen nieuwe verdachten te vervolgen.

    Van een inhoudelijke behandeling is het vandaag nog niet gekomen. Een samenvattend artikel over de dag vindt u hier.

    Hierbij sluiten wij liveblog voor vandaag.

  • Zitting beëindigd, morgen verder

    In de zaal zitten ook negen advocaten namens bijna vierhonderd nabestaanden. Advocaat Peter Langstraat legt uit dat de raadslieden zich eerder gezamenlijk hebben beziggehouden met het indienen van een schadeclaim bij Malaysia Airlines. Ook staan zij nabestaanden bij in een procedure bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

    De rechtbank beëindigt de zitting voor vandaag. Morgen om 10.00 uur gaat het proces verder. Dan zal het Openbaar Ministerie toelichting geven op de de stand van zaken van het opsporingsonderzoek.

  • Advocaat verdediging: veel onderwerpen behoeven nader onderzoek

    Advocaat Boudewijn van Eijck kondigt aan dat hij in het 36.000 pagina's tellend dossier veel onderwerpen ziet die nader onderzoek behoeven.

    Bijvoorbeeld: waarom was het luchtruim boven Oekraïne destijds maar beperkt gesloten? Het Joint Investigation Team heeft dat volgens hem niet nader onderzocht.

    Het gevolg van "deze opzienbarende keuze" is volgens Van Eijck dat niet vastgesteld kan worden of de verantwoordelijken uit Oekraïne strafrechtelijk vervolgd kunnen worden in Nederland.

    Hij stelde dat Oekraïne te weinig rekening heeft gehouden met het gevaar voor passagiersvliegtuigen. De advocaat zegt dat hij hier in juni nog uitgebreid op terug zal komen.

    De rechtbank schorst de zitting tot 15.45 uur.

  • Advocaat verdachte Poelatov: 'Ramp was dramatisch, maar hij had er niets mee te maken'

    De verdediging van verdachte Oleg Poelatov komt aan het woord. Zijn advocaat, Sabine ten Doesschate, zegt geschokt te zijn door de ramp. "Wij staan er volledig achter dat vandaag wordt stilgestaan bij het onmetelijke verdriet van de nabestaanden."

    Ze benadrukt ook dat het belangrijk is de waarheid te achterhalen. Ten Doesschate zegt dat haar vaak is gevraagd waarom haar cliënt Poelatov zich wil verdedigen. Het antwoord is simpel volgens haar: "Hij zegt dat hij op geen enkele manier te maken heeft gehad met het neerhalen van MH17. Daarom wil hij zich verdedigen."

    Daarbij zullen ze de "dramatische gevolgen" van de ramp niet ontkennen. "De aankomst van de slachtoffers en het vervoer van de kisten staat ook op ons netvlies gebrand."

  • OM: omgaan met misleidende informatie een van de grootste opgaven in deze zaak

    Een terugkerende beschuldiging uit Rusland is dat bewijsmateriaal van het internationale onderzoeksteam is vervalst. Tapgesprekken zouden zijn gemanipuleerd, foto's en video's zouden nep zijn.

    Het Openbaar Ministerie denkt deze beschuldigingen na uitvoerig onderzoek te kunnen weerleggen. Zo zijn er deskundigen ingeschakeld die beeldmateriaal op echtheid hebben onderzocht.

    Rookgordijnen

    Het omgaan met misleiding noemt het OM "een van de grootste opgaven" in deze zaak. "Ook de komende tijd moeten we verwachten dat de aandacht zal worden afgeleid van de feiten. Het is dus zaak goed onderscheid te maken tussen de rookgordijnen die worden opgeworpen en waar het in dit proces werkelijk om gaat."

    Het OM meldt nog dat de identiteit van tientallen getuigen in het dossier geheim blijft, omdat zij anders als verraders zouden worden gezien. Het OM besluit ermee dat het van groot belang is de waarheid te achterhalen en de verantwoordelijken te straffen, om herhaling van de ramp te voorkomen.

    In deze video vertelt correspondent David Jan Godfroid hoe Rusland verwarring probeert te zaaien:

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    'Veel mensen in Rusland hebben geen idee dat MH17-proces morgen begint'
  • 'Daders hoopten mogelijk Oekraïens toestel te raken'

    Het zou goed kunnen dat het neerschieten van de MH17 een vergissing was, schetst het OM. Mogelijk hoopten de betrokkenen een Oekraïens gevechtstoestel te raken.

    Maar ook het uit de lucht schieten van een militair vliegtuig is strafbaar, zei officier van justitie Ferdinandusse. "Een vergissing in het doel maakt geen verschil voor het misdrijf dat is gepleegd."

    Dat er oorlog woedde in het gebied, maakt ook niet uit. Alleen voor reguliere militairen die optreden namens staten die het oorlogsrecht respecteren gelden soms andere regels. Voor alle anderen gelden de gewone, strafrechtelijke regels. "Oorlog is geen vrijbrief van geweld door iedereen tegen iedereen."

  • Justitie verwacht op korte termijn geen nieuwe verdachten te vervolgen

    Tientallen mensen hebben volgens het OM een rol gespeeld bij het vervoeren of bewaken van de Buk-installatie. Niet iedereen kon geïdentificeerd worden. Sommigen zijn overleden. En tegen andere verdachten is er te weinig bewijs.

    Zo is er Vladimir Tsemach, die volgens het OM tot dezelfde groep behoorde als de verdachten. Eerder heeft Nederland om zijn uitlevering gevraagd, maar Rusland wist dit te voorkomen. Op dit moment is er nog te weinig bewijs tegen hem om hem te vervolgen, zei de officier van justitie.

    Een andere medestrijder van de verdachten, Igor Bezler, tipte in een telefoontje dat er "een vogel" aan kwam. Dat was vlak voor het neerhalen van MH17. Maar het OM is er niet van overtuigd dat dit gesprek heeft bijgedragen aan het daadwerkelijk neerschieten van het vliegtuig.

    Ook tegen anderen, zoals mogelijk hoge Russische militairen, heeft het OM niet genoeg bewijs. Justitie verwacht op korte termijn niet meer verdachten te kunnen vervolgen.

    De vier verdachten die nu terechtstaan, waren volgens het OM "hoofdrolspelers". Twee van hen vormden de militaire top in Oost-Oekraïne, de twee anderen vielen rechtstreeks onder hun gezag. Zij zouden nadrukkelijk van plan zijn geweest een vliegtuig neer te schieten.

  • 'Wie vandaag ongrijpbaar lijkt, kan morgen alsnog moeten voorkomen'

    Naast deze strafzaak, lopen er nog andere procedures. Zo is Rusland door de Nederlandse overheid aansprakelijk gesteld voor het uit de lucht schieten van vlucht MH17.

    Dat staat de vervolging van de huidige vier verdachten niet in de weg, zegt het OM. Dat verwacht overigens niet dat zij ooit zelf in de rechtszaal zullen verschijnen.

    Toch heeft justitie geen moment getwijfeld over het nut van een proces. "Het gaat erom vast te stellen wat er is gebeurd", zei de justitie.

    Volgens hem is het ook niet gezegd dat verdachten na een veroordeling aan hun straf ontkomen. Rusland zal hen niet uitleveren, maar andere landen mogelijk wel. "Wie vandaag nog ongrijpbaar lijkt, kan morgen alsnog zijn rechtbank in de ogen kijken."

  • Officier: Buk-installatie had nooit in Oekraïne mogen zijn

    Volgens het Openbaar Ministerie is de MH17-zaak anders dan andere zaken waarbij een vliegtuig is neergeschoten. Het toestel is niet neergehaald door strijdkrachten die hun eigen territorium verdedigden, benadrukte de officier. "De Buk-installatie had nooit in Oekraïne mogen zijn. Het neerhalen had op geen enkele manier georganiseerd en uitgevoerd mogen worden."

    Bovendien is er volgens het OM geen enkele verantwoording afgelegd voor de ramp.

    Het OM prijst de getuigen die een verklaring hebben afgelegd in het onderzoek naar het neerschieten van de MH17, en de journalisten die diepgravend onderzoek hebben gedaan naar de gebeurtenissen in 2014. "Ook al wordt in deze tijd veel gelogen, dit onderzoek bevestigt dat de waarheid zich niet laat toedekken", stelde officier van justitie Ferdinandusse.

    Het internationale onderzoeksteam heeft ook alle informatie onderzocht die is aangedragen door Rusland. De resultaten zullen later op zitting besproken worden.

  • 'Voor sommigen is het proces een opluchting, voor anderen een extra belasting'

    "Het oudste slachtoffer kwam uit Indonesië en was 82 jaar oud. Het jongste slachtoffer kwam uit Maleisië en is niet ouder geworden dan 1 jaar."

    Officier van justitie Ward Ferdinandusse zegt dat niet alleen 298 mensen zijn omgekomen, maar dat de levens van nog veel meer nabestaanden ingrijpend zijn veranderd.

    "Het echtpaar dat hun enige kind verloor zei: 'De dood is anders geworden. Je dient je dagen uit. Na je dood ben je misschien weer bij haar.' Een andere nabestaande zei: 'Ik vind alles zinloos en heb geen energie meer. Ik ben het contact kwijt met de goedheid van het leven.' Voor sommigen is dit proces een opluchting, voor anderen een extra belasting."

  • Zitting heropend

    De rechtbank heeft de zitting heropend. Zowel het Openbaar Ministerie, de advocaten van verdachte Poelatov, als het rechtsbijstandsteam van de nabestaanden komen nog aan het woord.

  • Advocaat nabestaanden: blij met voortzetting proces

    "Wat we zojuist gehoord hebben is indrukwekkend. Het laat de impact zien op de Nederlandse samenleving en de families", zei Peter Langstraat, die namens negen advocaten van 398 nabestaanden het woord voert.

    Langstraat is tevreden dat het proces ordelijk verloopt en door kan gaan. "De verdediging had ook om een aanhouding kunnen verzoeken, in verband met het grote aantal pagina's in het dossier en het feit dat het voor hun cliënt niet allemaal vertaald is. Dan had het misschien vandaag of morgen kunnen eindigen. Dat is gelukkig voor de nabestaanden niet gebeurd."

  • Zo werden de namen opgelezen

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Namen MH17-slachtoffers voorgelezen in de rechtszaal
  • Nabestaanden wilden het liefst applaudisseren na voorlezen namen

    Het voorlezen van de namen duurde zo'n 20 minuten. Voor nabestaanden in de zaal een emotioneel moment. Indrukwekkend, vond ook de rechtbank. "De grote stilte in deze zaal bij het noemen van de namen maakt dat duidelijk", zei voorzitter Steenhuis.

    Nabestaanden staken na afloop hun duim op naar de officieren van justitie en zeiden het liefst te hebben willen applaudisseren.

  • Rechter: moment van stilte en bezinning gepast, zitting geschorst

    Volgens de voorzitter van de rechtbank is na het voorlezen van de namen een moment van "stilte en bezinning" gepast.

    Hij schorst de zitting voor de lunch tot 13.30 uur.

  • Meer berichten tonen