Geen M of V, maar X: voor het eerst paspoort veranderd in genderneutraal

Aangepast
NOS

Voor het eerst is het geslacht van iemand in een paspoort gewijzigd in een X, van genderneutraal. Leonne Zeegers uit Breda was de eerste bij wie de V van Vrouw is aangepast naar een X.

Vandaag kon ze haar paspoort ophalen:

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

'Ik ging al op reis, maar nu kan ik neutraal op reis'

Het geslacht van Zeegers kon bij de geboorte in 1961 niet worden vastgesteld. Zeegers werd "ingegeven door de toenmalige tijdgeest" aangemerkt als man en kreeg de naam Leon.

In 2001 onderging Zeegers operaties om vrouw te worden, maar ook dat geslacht bleek niet passend.

Inbreuk op privéleven

Eerder dit jaar oordeelde de rechtbank in Limburg dat de geboorteakte moest worden aangepast. Bij sekse moest "het geslacht is niet kunnen worden vastgesteld" worden vermeld, omdat anders sprake was "van een inbreuk op het privéleven, het zelfbeschikkingsrecht en de persoonlijke autonomie van belanghebbende".

Zeegers begon tien jaar geleden met de strijd voor een genderneutraal paspoort: "De vermelding 'vrouw' voelde niet goed. Het is een juridisch verwrongen werkelijkheid die niet gekoppeld is aan de natuurlijke werkelijkheid. De natuur heeft mij neutraal op de wereld gezet."

Ze is blij dat er nu een X in haar paspoort staat. "In officiële stukken moet je vaak invullen of je man of vrouw bent. Dan moet je een keuze maken, terwijl je dat eigenlijk niet kunt of bent. Daarom is het belangrijk: dat het echt bekrachtigd wordt, juridisch gezien."

X-registratie kon al wel

Al sinds 1993 is het voor kersverse ouders van een kind met ambivalente geslachtskenmerken mogelijk om de keuze voor een geslacht uit te stellen. Na uiterlijk drie maanden kan in een definitieve akte worden vermeld of de kinderen man of vrouw zijn, maar als het geslacht nog steeds niet kan worden bepaald, kon het kind ook toen al met een X worden geregistreerd. In de praktijk gebeurt dit zelden.

In een WODC-rapport van vier jaar geleden stond dat 17 ambtenaren van burgerzaken bij een enquête hadden aangegeven weleens een geslacht als 'niet vast te stellen' hadden geregistreerd. Op twee gevallen na, was dat steeds binnen drie maanden veranderd in M of F.

Het rapport haalt een ander onderzoek aan uit 2013 waarin stond dat er in Nederland slechts één geboren persoon was ingeschreven met onbekend geslacht.

Voor iedereen

Dat Zeegers een X in het paspoort krijgt, betekent niet dat iedereen dat zonder meer kan krijgen. "Op dit moment is het nog niet wettelijk geregeld. De rechtbank heeft uitspraak gedaan, maar nu is de politiek aan zet als meer mensen dit willen." Op dit moment moet iedereen die geen M of V wil dat individueel via de rechtbank afdwingen.

Het COC, de belangenorganisatie voor intersekse-personen, is blij met de persoonlijke overwinning voor Leonne. "En het is een wake-upcall voor het kabinet: maak het voor iedereen mogelijk om de geslachtsaanduiding in het paspoort en andere officiële documenten te schrappen."

Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau leven er in Nederland "naar de best mogelijke schatting" ongeveer 80.000 intersekse mensen.

Historisch moment

Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken) noemt de uitgifte van het eerste genderneutrale paspoort een historisch moment. "Ik denk dat het ook wel past bij de tijdgeest." Twintig jaar geleden was dit onderwerp volgens hem nog onbespreekbaar. "Voor mensen die ermee te maken hebben is dit een erkenning."

Hij zegt dat het kabinet zich gaat beraden op de wijze waarop de wet kan worden aangepast, zodat er straks meer paspoorten met een X kunnen worden vertrekt. In het regeerakkoord van dit kabinet stond al dat "onnodige geslachtsregistratie" waar mogelijk beperkt moet worden. "Dus wat dat betreft loopt het parallel" met de uitspraak van de rechter, vindt de minister.

STER Reclame