'Lichtlijn zorgt voor veiligere verkeerssituatie'

Dolf Roodenburg

Een lichtlijn bij een verkeerslicht die voetgangers helpt om veilig over te steken, zorgt voor een betere verkeersveiligheid. Dat blijkt uit een proef die sinds februari loopt in Bodegraven.

De lijn is vooral bedoeld voor mensen die 'vastgeplakt zitten' aan hun smartphone. Terwijl je nog even een appje stuurt, op Twitter kijkt of je route checkt, ga je je onveiliger gedragen in het verkeer: je kijkt naar beneden in plaats van op de weg. In 2015 en 2016 nam het aantal verkeersslachtoffers in Nederland na jarenlange daling weer toe.

Oversteken met je smartphone is levensgevaarlijk

Hoeveel verkeersslachtoffers er door hun 'smombiegedrag' elk jaar bij komen weten we niet precies, maar volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid leidt smartphonegebruik in elk geval af.

Bij 22 procent van de dodelijke ongevallen in de Europese Unie was een voetganger betrokken. De meeste ongevallen gebeuren bij het oversteken. Daarom zijn aanvullende maatregelen voor voetgangers bij kruispunten belangrijk voor de veiligheid. Denk aan rateltikkers of wachttijdvoorspellers. Een andere toevoeging is dus zo'n ledlijn.

De ledlijn heet officieel +Lichtlijn en ligt in het trottoir. De verlichting gaat branden zodra je op de knop drukt, waarmee je aangeeft dat je wilt oversteken.

Uit de proef blijkt dat niet alleen 'smombies' baat hebben bij zo'n lijn. Het kan ook andere verkeersdeelnemers helpen bij het oversteken. De blik van ouderen met een rollator is vaak ook wat meer naar beneden gericht.

Het psychologische effect van een lijn bewijst zijn nut, zegt Dolf Roodenburg, die de lichtlijn namens de gemeente Bodegraven-Reeuwijk onderzocht. "We zagen dat mensen meestal plaatsnamen achter de lijn, mensen gaan er onbewust liever niet overheen."

De rollatorbestuurders namen netjes plaats bij de lijn in plaats van wat verder op het trottoir, wat ook de oversteektijd verkort. Jongeren staan hierdoor juist niet te dicht op de rijbaan. Daarnaast zijn wachtende voetgangers door de +Lichtlijn beter zichtbaar, met name in het donker.

Om meer te kunnen zeggen over de werking van de lichtlijn, moet er nog meer onderzoek worden gedaan, zegt Roodenburg. "Zoals in grote steden, waar veel openbaar vervoer rijdt. Dat maakt het voor voetgangers complexer."

Met deze lichtlijn span je het paard achter de wagen.

Rob Stomphorst, Veilig Verkeer Nederland

Veilig Verkeer Nederland ziet helemaal niets in de lichtlijn. "Het is het paard achter de wagen spannen", zegt Rob Stomphorst. "Op deze manier beloon je slecht gedrag en maak je mensen nog meer verslaafd aan hun smartphone."

Tegenstanders zeggen ook dat je met de lichtlijn laat zien dat je smartphonegebruik in het verkeer accepteert. VVN ziet meer in het sturen van gedrag. "Het moet in je systeem komen dat de combinatie smartphone en verkeer gewoon niet kan."

De verkeersorganisatie ziet meer in andere technologische mogelijkheden om goed gedrag te stimuleren, zoals apps voor automobilisten en fietsers die je in een 'onderweg-modus' kunt zetten. Als jij achter het stuur zit en je wordt gebeld, dan krijgt de beller automatisch een berichtje dat je aan het rijden bent. Maar dat is nog geen oplossing voor de voetgangers.

Buitenlandse interesse

Er is ook internationaal interesse voor de lichtlijn. In Brussel is, in navolging van de proef in Bodegraven, ook een lichtlijn aangelegd. Het bedrijf dat de lichtlijn levert, heeft inmiddels bestellingen uit Brazili├ź, Polen en Litouwen.

De gemeente Amsterdam is ook geïnteresseerd. Volgens Roodenburg leent een stad met veel nieuwe verkeersdeelnemers, zoals toeristen, zich beter om een uitgebreidere proef te doen.