Akkoord in Gaza: 'Dit zal ons leven makkelijker maken'

AFP

"Gisteren en afgelopen week was iedereen in Gaza aan het wachten en wachten of er een akkoord zou komen", zegt Ameera Ahmad, vertaalster en producer in Gaza-stad tegen de NOS.

"Al elf jaar hebben we enorme problemen, omdat de grens gesloten is. Een deel van de grens staat onder controle van Egypte en de rest van Israël. Als de grensovergang bij Rafah naar Egypte open gaat en mensen echt kunnen reizen, zal dat het belangrijkste onderdeel zijn van de verzoening. Het zal het leven van de mensen makkelijker maken."

Jarenlang is het geprobeerd, maar het lukte nooit: een verzoening tussen de twee Palestijnse bewegingen Fatah en Hamas. Na maandenlange bemiddeling van Egypte lijkt het akkoord nu toch dichter bij dan ooit.

Families

Ahmad: "Studenten kunnen gaan studeren, families kunnen elkaar bezoeken. Het is nu heel moeilijk om de Gazastrook te verlaten en weer terug te komen."

In Gaza wordt nu feest gevierd. Ik verwacht dat ze overal de straat op zullen gaan", zegt Ahmad. "Mensen in auto's met Palestijnse vlaggen, ballonnen, nationale liederen over de verzoeningen. Bij winkels zullen ze snoepjes uitdelen. Iedereen keek echt uit naar deze overeenkomst. Maar ze zullen het pas echt geloven als de grens open gaat. Dat is het belangrijkste punt."

Onderhandelaars van Hamas (links) en Fatah (rechts) in Caïro EPA

"Hamas heeft het akkoord hard nodig. Gaza is uitgeput", vertelt correspondent Monique van Hoogstraten. "Er zijn enorme financiële en economische problemen. En Abbas heeft de Gazastrook de laatste maanden zwaar onder druk gezet. Als Hamas het dagelijks bestuur kan overdragen aan de Palestijnse Autoriteit, zouden ze daar niet tegen zijn."

Maar daarmee is nog lang niet zeker of het akkoord ook echt uitgevoerd wordt. "Zo ver als nu zijn ze nog nooit eerder geweest, dus dat biedt enige hoop," zegt Monique van Hoogstraten. Maar de moeilijkste punten moeten nog worden besproken. Er zullen nog weken van onderhandelingen volgen.

Hoe zat het ook alweer met Fatah en Hamas en waarom stonden zij al die tijd lijnrecht tegenover elkaar?

In 2006 won Hamas de verkiezingen. Maar omdat ze onder meer door de Verenigde Staten en de EU worden beschouwd als een terroristische organisatie, werd hun regering internationaal niet erkend en geboycot.

Fatah had nog de controle over de Palestijnse veiligheidsdiensten, wat tot grote spanningen leidde met Hamas. Dat leidde uiteindelijk tot een bloedige burgeroorlog, die gewonnen werd door Hamas. Zij namen in 2007 de macht over in de Gazastrook. Fatah bleef aan de macht op de Westelijke Jordaanoever. Op dat moment waren er twee verschillende Palestijnse regeringen.

Sindsdien hebben Hamas en Fatah vaker onderhandeld, maar keer op keer mislukten de gesprekken. Dit jaar besloot president Abbas van de Palestijnse autoriteit de druk verder op te voeren. Dat deed hij onder meer door de levering van brandstof en elektriciteit aan de Gazastrook af te knijpen.

Dat had grote gevolgen voor de humanitaire situatie. Met maar twee tot vier uur elektriciteit per dag zijn ziekenhuizen afhankelijk van noodgeneratoren en werken waterzuiveringsinstallaties slecht. Meer dan de helft van de bevolking van de Gazastrook is werkloos en leeft beneden de armoedegrens.

Een belangrijke kwestie: is Hamas ook bereid om zijn wapens in te leveren? De beweging heeft een strijdmacht van zo'n 25.000 man. "Op dat punt is het vaak stukgelopen", zegt Monique van Hoogstraten.

"Wat wordt de lijn tegenover Israël? Praten of strijden? En als Hamas al besluit om samen met Fatah te gaan onderhandelen met Israël, en dat lijkt echt nog heel ver weg, dan zal er wel weer een nieuwe groep opstaan die de gewapende strijd oppakt."

Erkenning

In een eerste officiële reactie is Israël afwachtend over het akkoord. Het moet voldoen aan internationale overeenkomsten, klinkt het. Premier Netanyahu zei eerder deze maand al dat zijn regering de Palestijnse verzoening alleen kan accepteren als Hamas bereid is om Israël te erkennen, zijn gewapende vleugel zal opgeven en de banden met Iran zal doorsnijden.