Een hiv-test kun je voortaan gewoon zelf thuis doen

time icon Aangepast
AFP
Geschreven door
Bas de Vries
Research-redacteur

Bij gespecialiseerde apotheken in grote steden is vanaf komende week voor het eerst een hiv-thuistest te koop. Tot nu toe konden mensen zich alleen buiten de deur laten testen, meestal bij de huisarts of een soa-poli van de GGD.

Het Aidsfonds en de GGD vinden de introductie van de doe-het-zelf-test een goed idee, mits de voorlichting rond de zelftest op orde is.

De tests zijn bedoeld voor mensen die opzien tegen een bezoek aan een arts of die een test thuis gewoon makkelijker of prettiger vinden. Op dit moment kopen zij volgens Anna Nijsters van het Aidsfonds vaak tests op internet. Maar die zijn in Nederland illegaal en vaak onbetrouwbaar, zegt Nijsters.

Infecteren

Er is ook een groep mensen die nu nog helemaal niet test. Naar schatting weten zo'n 2800 mensen in Nederland niet dat ze hiv hebben. Zij kunnen niet alleen anderen infecteren, maar lopen ook het risico te laat bij de dokter terecht te komen om nog goed behandeld te worden. Mede daardoor sterven er ieder jaar nog meer dan honderd mensen aan de gevolgen van hiv en aids, volgens een schatting van het Aidsfonds. Terwijl er medicatie is die het kan voorkomen.

De vingerpriktest is in zekere zin vergelijkbaar met de zwangerschapstest: binnen 5 minuten lees je het resultaat af. In andere Europese landen, zoals Belgiƫ en Groot-Brittanniƫ, is hij al langere tijd verkrijgbaar. Om het testen te stimuleren, deed de Britse prins Harry er vorig jaar ook een voor de camera's.

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

Prins Harry doet live op Facebook een hiv-test

Betrouwbare zelftesten kunnen eraan bijdragen dat meer mensen zichzelf controleren, blijkt uit onderzoek dat de GGD Amsterdam later dit jaar publiceert. In een proef met een thuistest deden meer dan duizend mensen mee. Ruim 40 procent van de deelnemers die na afloop een vragenlijst invulden, had zich nooit eerder laten testen of had dat langer dan drie jaar geleden gedaan.

Professionele steun

Belangrijke voorwaarde is uiteraard wel dat de test in orde is, benadrukt zowel de GGD als het Aidsfonds. Dat is bij de vingerpriktest die nu in de apotheken komt het geval, stelt het Aidsfonds.

Verder vinden beide organisaties het belangrijk dat de voorlichting rond de thuistest goed is geregeld. Inclusief verwijzing naar professionele steun voor mensen die slecht nieuws krijgen, al dan niet via het internet. Kopers van de test moeten bijvoorbeeld op het hart gedrukt krijgen dat zij meteen naar een arts moeten voor een bevestigingstest als zij volgens de uitslag seropositief zijn.

Volgens de Amsterdamse apotheker Taco van Witsen van de groep apotheken die de thuistest gaat aanbieden, wordt dit soort gevoelige gesprekken uiteraard niet midden in de apotheek gevoerd. "Dat doen we in een ruimte apart met die mensen die daar behoefte aan hebben."

"Het is bijvoorbeeld ook belangrijk om duidelijk te maken dat deze test pas zo'n drie maanden na de infectie duidelijkheid geeft", zegt Van Witsen. "Heb je kort geleden risico op hiv gelopen, dan is deze test niet geschikt."

900 nieuwe hiv-diagnoses per jaar

In Nederland zijn er ongeveer 23.000 mensen met hiv. Jaarlijks komen er daar zo'n 900 nieuwe diagnoses bij. Bijna twee derde daarvan zijn mannen die het virus hebben opgelopen via seks met andere mannen.

Dankzij de beschikbare hiv-remmers is de levensverwachting van deze groep inmiddels even hoog als die van de rest van de bevolking. De medicijnen onderdrukken het virus dusdanig, dat het ook niet meer overdraagbaar is op anderen. Voorwaarde is wel dat mensen met hiv zich op tijd bij de dokter melden en niet pas als zij ernstig ziek zijn en serieuze klachten hebben.

Van die laatste groep zijn de meesten overigens met goede zorg alsnog te redden. Maar in 2015 overleden toch nog 42 mensen aan aids en nog iets meer aan hiv-gerelateerde ziektes zoals lever- en longaandoeningen. Bij elkaar meer dan honderd Nederlanders.

STER Reclame