De Italianen willen verandering

Aangepast op

Door correspondent Andrea Vreede in Rome

Dat de nieuwe burgemeester van Milaan ooit een radicale communist was en dat die van Napels geen bestuurlijke ervaring heeft, maakte voor de kiezers niet uit. Veel Italianen smachten naar een nieuwe generatie politici. Ze willen af van de oude, of dat nu de eeuwig ruziƫnde Partito Democratico is of de zittende premier.

Premier Berlusconi en zijn coalitiepartner Lega Nord leden gisteren een verpletterende nederlaag. Weliswaar betrof het lokale verkiezingen, maar ze werden wel gehouden in een groot aantal gemeentes en provincies verspreid over het hele land.

Weggevaagd

De klap was het hevigst in Noord-Italiƫ, het traditionele machtsbolwerk van Berlusconi en Bossi, de leider van de Lega. In het zuiden hielden de regeringspartijen nog redelijk stand, maar in het noorden werden ze vrijwel weggevaagd door links.

De grote overwinnaar is, wonderlijk genoeg, niet de grootste oppositiepartij, de Partito Democratico. In de belangrijkste steden Milaan en Napels zijn het outsiders van links die de burgemeestersverkiezingen hebben gewonnen. Want de eigen kandidaten van de Partito Democratico werden al in een eerder stadium door de kiezers opzij geschoven voor nieuwe gezichten. Nieuwe mensen die een helder, persoonlijk verhaal brachten.

Want Berlusconi is zijn glans volledig kwijt. Zijn imago als apolitieke zakenman die het land wel even op poten zal zetten is totaal verbleekt. Veel kiezers zien hem als een door zijn eigen processen en feesten geobsedeerde leider die geen enkele van de beloofde hervormingen waarmaakt. Berlusconi is niet meer de "nieuwe man", hij is gewoon "meer van hetzelfde" en heeft volgens velen zijn tijd gehad.

Wrevel

Ook de manier van politiek bedrijven die Berlusconi en de zijnen hanteren werkt niet meer. De vulgaire beschimpingen en beledigingen aan het adres van de kandidaten van links wekten eerder wrevel dan bijval.

In Milaan won het verlegen fatsoen het van de agressieve haatzaaierij. Vooral jonge kiezers en mensens met een vrij beroep bleken geen boodschap meer te hebben aan Berlusconi. Een groot deel van zijn traditionele electorale basis, huisvrouwen op leeftijd en zelfstandige ondernemers, hebben zich door alle commotie rond de processen en seksschandalen van hem afgewend.

Toekomst

De hoofdstad van het noorden en die van het zuiden hebben een krachtig signaal afgegeven. Nu is Rome aan de beurt. De volgende parlementsverkiezingen zijn officieel pas in 2013, maar gisteren is het tijdperk na Berlusconi ingeluid.

De Lega Nord zal zich van de premier willen losmaken, want voor het eerst heeft de hechte band met Berlusconi stemmen gekost in plaats van opgeleverd. De oppositie zal een concreet programma moeten bedenken en, belangrijker nog, een onbetwiste leider moeten kiezen.

Voor dit alles is veel tijd nodig en ondertussen regeert Berlusconi voort. Maar wel in de wetenschap dat de Italianen zich aan het voorbereiden zijn op een toekomst zonder hem.