Navalny in de rechtszaal in Moskou (in februari 2021) EPA

Amnesty International beschouwt de Russische oppositieleider Aleksej Navalny toch weer als een gewetensgevangene. Een besluit van enkele maanden geleden om die status in te trekken wordt teruggedraaid en de mensenrechtenorganisatie biedt excuses aan.

"Aleksej Navalny zit niet vast voor enig erkend misdrijf, maar voor het eisen van het recht op gelijke deelname aan het openbare leven voor hemzelf en zijn aanhangers, en voor de eis dat de regering vrij is van corruptie. Dit zijn gewetenszaken en moeten als zodanig worden erkend.

Amnesty wekte internationaal verbazing toen de erkenning van Navalny in februari werd geschrapt. Hij was een maand eerder bij terugkeer in Rusland weer door de autoriteiten opgepakt, na in het buitenland te zijn behandeld na vergiftiging. Enkele dagen voor het bericht van Amnesty bekendgemaakt werd, veroordeelde de rechter hem tot 3,5 jaar cel voor fraude.

Reden voor de aanpassing waren uitspraken uit Navalny's verleden, toen hij nog een meer nationalistische politiek voorstond. Zo deed hij 15 jaar geleden discriminerende uitspraken over mensen uit Centraal-Azië en liep hij mee in een nationalistische mars. Amnesty's besluit werd breed uitgemeten in de Russische staatmedia.

Na een evaluatie spreekt Amnesty nu van een verkeerde beslissing, "waardoor bedoelingen en motieven op een kritiek moment in twijfel werden getrokken". De organisatie zegt dat het ging om een intern besluit, "waarvan we niet van plan waren het openbaar te maken".

Amnesty zal voortaan gedrag uit het verleden niet meer meewegen in het gebruik van de term. "We erkennen dat de meningen en het gedrag van iemand in de loop van de tijd kunnen veranderen."

Toppunt van hypocrisie.

Amnesty over het Kremlin

Bovendien onderstreept Amnesty dat een omschrijving als gewetensgevangene niet betekent dat de opvattingen van die persoon worden gesteund. In het geval van Navalny legt de organisatie uit dat niet zijn politieke programma is gewogen, maar "de dringende noodzaak dat zijn rechten, inclusief toegang tot onafhankelijke medische zorg, worden erkend".

De nadruk die het Kremlin in februari legde op het besluit is volgens Amnesty het toppunt van hypocrisie voor een staat die jarenlang betrokken was bij marteling, verdwijningen, onderdrukking van politieke vrijheid en oorlogsmisdaden in Syrië. Er zal daarom voor de oppositieleider blijven worden gevochten. "De Russische staat veroordeelt Aleksej Navalny tot een langzame dood. Dat moet onmiddellijk worden gestopt."

STER reclame