Femke Halsema en Sharon Dijksma, die recent is voorgedragen als burgemeester in Utrecht, bij de opening van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam in 2018 Cleo Campert/HH

In 120 van de huidige 355 gemeenten is nog nooit een vrouwelijke burgemeester benoemd. Dat geldt onder meer voor vijf van de tien grootste steden van Nederland: Rotterdam, Eindhoven, Groningen, Tilburg en Breda.

Vier gemeenten van de 120 hadden ook nooit een vrouwelijke wethouder. Dat zijn Druten in Gelderland, Staphorst in Overijssel en de Brabantse gemeenten Woensdrecht en Mill en Sint Hubert. Druten heeft op dit moment wel een vrouwelijke burgemeester, maar Corry van Rhee-Oud Ammerveld is waarnemer.

Kennisplatform De Collegetafel heeft de cijfers verzameld voor het vakblad Binnenlands Bestuur. Volgens onderzoeker Henk Bouwmans zijn in de grootste gemeentelijke mannenbolwerken niet alleen protestants-christelijke partijen dominant. Ook gemeenten met grote lokale partijen vinden vrouwelijke bestuurders lang niet altijd iets om naar te streven.

Op dit moment zijn er 103 gemeenten met uitsluitend mannelijke wethouders.

Inhaalslag

Het aandeel vrouwelijke burgemeesters is wel gestegen in de loop van de jaren. Inmiddels zijn het er 85, zo'n 24 procent van het totaal. Maar die toename verloopt traag. "We zijn bezig met een inhaalslag", zegt Miranda de Vries, burgemeester van Etten-Leur en lid van de Raad voor het Openbaar Bestuur. In haar college is zij overigens de enige vrouw; de drie wethouders zijn mannen.

Volgens De Vries blijkt in de praktijk dat een diverser bestuur een krachtiger bestuur is. Daarbij doelt zij niet op de juiste mix tussen mannen en vrouwen, maar ook tussen mensen van bijvoorbeeld verschillende leeftijden en etnische achtergronden. "Om dat te bereiken is het soms nodig om extra inspanningen te doen. Bijvoorbeeld om niet alleen af te wachten welke mensen zich melden voor een functie, maar sommigen ook actief te benaderen en op het idee te brengen dat ze geschikt zijn."

Rolmodellen helpen daarbij, aldus De Vries. "Het is echt van belang dat Amsterdam in de persoon van Femke Halsema nu voor het eerst in de geschiedenis een vrouwelijke burgemeester heeft. En dat Sharon Dijksma is benoemd in Utrecht, als derde vrouw in de geschiedenis. Ik zeg het ook wel eens tijdens schoolbezoeken tegen meisjes: 'Als ik burgemeester kan worden, waarom jullie niet?'"

STER reclame