Aardbevingsschade aan een woning in Groningen (archief) NOS

Niet alleen NAM, ook staat indirect aansprakelijk voor schade Groningen

tijd van publicatie
Geschreven door
Heleen Ekker
redacteur Binnenland

Niet alleen de NAM, ook de Nederlandse staat is (indirect) aansprakelijk voor schade die ontstaat door gaswinning in Groningen. Dat stelt de Hoge Raad in antwoorden op vragen die daarover door een lagere rechtbank waren gesteld.

De rechtbank Noord-Nederland wilde van de Hoge Raad weten hoe bepaalde rechtsregels moeten worden toegepast. Bij deze rechtbank is een zaak aangespannen door een echtpaar met aardbevingsschade aan hun huis. Niet alleen de NAM is in deze zaak de gedaagde partij, maar ook de staat, Energie Beheer Nederland (EBN) en de Maatschap Groningen.

Desgevraagd zegt de Hoge Raad dat de antwoorden van vandaag een versnelling van procedures kan opleveren voor de zaken die nu bij rechtbanken liggen. Gedupeerden kunnen daardoor eerder zekerheid krijgen.

De rechtbank zal nu de vraag moeten beantwoorden of de staat na 2005 voldoende heeft gedaan om ernstige schade te voorkomen.

2005 cruciaal jaartal

De Hoge Raad oordeelt dat niet alleen de NAM, maar ook EBN aansprakelijk is voor schade door gaswinning. Bovendien had de staat al vanaf 2005 "op de hoogte moeten zijn van de reële kans op ernstige of wijdverbreide schade door aardbevingen als gevolg van gaswinning". In 2003 deed zich namelijk al een piek voor in het aantal aardbevingen, die bovendien ook sterker werden. Het ging ook toen al om meerdere bevingen met een kracht van boven de 3.

Daar kwam bij dat het KNMI in 2004 een rapport publiceerde, waarin stond dat de situatie in de Groningse ondergrond niet langer "stationair" was. "De formule die tot die tijd was gebruikt om de maximaal te verwachten magnitude van een aardbeving te berekenen, was daardoor niet goed bruikbaar."

Ide Jan Woltman is de advocaat van het Groningse echtpaar. Zijn cliënten hadden naast de NAM ook de staat gedaagd, omdat die volgens hen mede-veroorzaker is van de aardbevingsschade. "Terwijl de overheid, zeiden ze, juist de plicht heeft om haar burgers te beschermen."

Het oordeel van de Hoge Raad is volgens Woltman van belang voor alle zaken over aardbevingsschade. Want niet alleen is nu bepaald dat de staat indirect verantwoordelijkheid draagt, ook spreekt de Hoge Raad zich uit over waardedaling van huizen en immateriële schade, oftewel smartegeld.

Woltman: "De Hoge Raad geeft nu een duidelijk spoorboekje hoe rechters en gerechtshoven kunnen handelen. Je kunt daarmee wel spreken van een kleine aardverschuiving binnen de rechtsorde."

Parlementaire enquête

De Groninger Bodem Beweging kan nog niet goed inschatten wat de antwoorden van de Hoge Raad zullen betekenen voor individuele gevallen. Wel is de GBB verheugd over de strekking ervan. "Wij hebben altijd al gezegd dat niet alleen de NAM verantwoordelijk is, maar ook de staat. Het is heel mooi dat de Hoge Raad dat nu bevestigt", zegt Derwin Schorren.

Omdat de Rijksoverheid bepaalt hoeveel gas er in Groningen wordt opgepompt, draagt de staat ook verantwoordelijkheid voor de gevolgen, was de gedachte. In ieder geval onderstreept het oordeel van de Hoge Raad wat hem betreft de noodzaak dat de eerder aangekondigde parlementaire enquête ook daadwerkelijk snel van start gaat. "Het zal heel goed moeten worden uitgezocht hoe die innige verstrengeling van de staat en de multinationals Shell en Exxon er precies uitziet."

STER Reclame