Bevingsschade aan een boerderij in Wirdum ANP

De Raad van State doet vandaag een belangrijke uitspraak over het tempo waarin de gaswinning in Groningen wordt afgebouwd. Het draait allemaal om de vraag: worden Groningse huizen snel genoeg veilig? Groningers vinden dat het nog lang niet zo veilig is als minister Wiebes beweert. Bovendien hebben ze weinig vertrouwen dat daar op korte termijn verandering in komt.

De minister van Economische Zaken bepaalt ieder jaar hoeveel gas er maximaal in Groningen mag worden gewonnen. Dat heet het gasbesluit. Negentien gemeenten, de provincie, de Veiligheidsregio en twee waterschappen vochten het gasbesluit van de minister aan bij de Raad van State. Eerder gebeurde dat al met succes en werd de minister gedwongen de gaswinning te beperken, of, zoals in Loppersum, zelfs helemaal te stoppen.

De uitspraak van de Raad van State gaat over het lopende gasjaar, van 1 oktober 2018 tot 1 oktober 2019. Daarin is bepaald dat er maximaal 19,6 miljard kuub gas in Groningen mag worden gewonnen. Aan dat productieplafond zal deze uitspraak weinig meer veranderen. Het gasjaar is immers al bijna voorbij.

Maar het kan wel consequenties hebben voor het komende gasjaar. De rechter zou kunnen oordelen dat, zolang de versterking van Groningse huizen niet op gang komt, Groningers niet veilig zijn. En dat daarom de gaskraan toch nog verder dicht moet dan de minister van plan is.

Aardbeving Westerwijtwerd

De zaak diende inhoudelijk al in april. Maar een nieuwe stevige aardbeving een maand geleden, in Westerwijtwerd, zette de hele boel weer op scherp. De toezichthouder op de mijnbouw, het SodM, sprak zelfs van een crisissituatie.

De inspecteur-generaal Theodor Kockelkoren van het SodM adviseerde dan ook de maatschappelijke ontwrichting in Groningen mee te nemen in het gasbesluit van de minister. Wiebes beloofde daarop zijn best te doen om de gaskraan al eerder dicht te draaien naar 12 miljard kuub. Dat is volgens het SodM waarschijnlijk het veiligste niveau, zolang er nog gas gewonnen wordt.

Versterking 'onvoldoende op gang gekomen'

Een belangrijk ander kritiekpunt van het SodM is de versterking van huizen in het gaswinningsgebied. Die versterking is nodig vanwege de kans op zwaardere aardbevingen in het gebied. De operatie om duizenden huizen te versterken is het afgelopen jaar "onvoldoende op gang gekomen", oordeelde de toezichthouder.

De veiligheid en de versterkingsoperatie zijn kwesties die de Raad van State in zijn afweging mee moet nemen. Besluit de Raad van State dat de gaswinning onmiddellijk naar 12 miljard moet, dan kan er een tekort aan gas komen. Dat kan gevolgen hebben voor een aantal fabrieken. Die krijgen dan geen gas meer in periodes van langdurige kou.

Het hoeft niet zo ver te komen. De minister kan ook afspraken maken met Shell en Exxon over het opslaan van een reservevoorraad gas in hun gasopslag in Norg. Die opslag dient als buffer voor koude periodes. In het verleden werd die opslag in de zomer, bij een lage vraag, opgevuld met gas uit het Groningenveld. Nu zou er ook ander gas dan alleen het uit Groningen afkomstige gas in opgeslagen moeten worden.

In een recente brief aan de Tweede Kamer zinspeelde Wiebes daarop. Hij waarschuwde wel dat de afspraken lastig te maken zijn, omdat hij daar niet alleen over gaat. Gashandelsbedrijf Gasterra gaat daarover. En de aandeelhouders van Gasterra zijn naast de Staat ook Shell en Exxon. Zij moeten dus mee willen werken.

De uitspraak van de Raad van State vandaag kan de minister extra munitie geven voor die onderhandelingen.

STER reclame