ProDemos NOS

Misbruikschandaal bij Haags 'Huis voor de democratie' ProDemos

time icon
Geschreven door
Bas de Vries en Bernice Willemsen
Research-redacteur

ProDemos, het Haagse instituut dat achter de Stemwijzer zit en rondleidingen over het Binnenhof geeft voor scholieren en toeristen, kampt met een misbruikaffaire. Een leidinggevende heeft misbruik gemaakt van zijn positie om seks af te dwingen bij begeleiders en rondleiders, zo blijkt uit gesprekken van de NOS met acht medewerkers en oud-medewerkers.

Zijn slachtoffers zijn allemaal mannen. Enkelen zochten contact met de NOS uit onvrede over de afwikkeling van de affaire door de ProDemos-directie. Zij willen uit angst voor represailles anoniem blijven. Er zou geen sprake zijn van misbruik van scholieren.

Het misbruik gebeurde de afgelopen jaren veelal na werktijd op kantoor, in zijn werkkamer, op de zolder van het ProDemos-gebouw tegenover de Tweede Kamer of in cafés rondom het Binnenhof, zo blijkt uit de gesprekken. Ook heeft hij zijn ondergeschikten, voornamelijk jonge studenten of net afgestudeerden, met enige regelmaat cocaïne aangeboden. De jongsten waren rond de 20 jaar oud.

De NOS heeft de 37-jarige leidinggevende in kwestie telefonisch gesproken. "Ik wil er niets over zeggen", was zijn enige commentaar.

Ontslagen

ProDemos zegt in een reactie "geschokt kennis te hebben genomen" van de meldingen over de "grensoverschrijdende gedragingen". Maar de directie meent wel degelijk "voortvarend" te hebben gehandeld door na ontdekking de man onmiddellijk te schorsen en onderzoek te doen naar zijn gedrag. Inmiddels is hij ontslagen. De raad van toezicht onder leiding van VVD'er Ed Nijpels is op de hoogte gesteld. Nijpels verwijst voor verder commentaar naar de directie. (Een uitgebreide reactie van ProDemos staat onderaan dit artikel)

Een groep van ten minste zes medewerkers legde medio februari belastende verklaringen af over seksueel grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik van de leidinggevende. Hij was eindverantwoordelijk voor een groep van zo'n zestig begeleiders van scholieren, maar ook voor rondleiders van toeristen die een parlementsgebouw willen bezoeken. Twee getuigen van misstanden hebben in deze '#MeToo-zaak' eveneens verklaringen afgelegd.

In de verklaringen staat nauwkeurig beschreven hoe het diensthoofd omging met een aantal van de begeleiders, jonge mensen voor wie ProDemos vaak hun eerste werkgever was. Zij werkten vaak met een nulurenarbeidscontract of een andere tijdelijke aanstelling.

Miljoenen subsidie

Het afgelopen jaar maakten 99.000 leerlingen via ProDemos voor het eerst kennis met de Haagse politiek. Daarnaast brachten vorig jaar 44.000 scholieren een bezoek aan een gemeentehuis, provinciehuis of een rechtbank via ProDemos. 45.000 toeristen en dagjesmensen kregen een Binnenhof-toer.

De organisatie krijgt onder meer 4,4 miljoen subsidie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en bijna 2 miljoen van de Tweede Kamer. ProDemos verwacht de komende jaren fors door te groeien, omdat het kabinet Rutte-III in zijn regeerakkoord heeft staan dat iedere Nederlandse scholier het Rijksmuseum én het parlement zou moeten bezoeken.

Het diensthoofd was betrokken bij het aannemen van begeleiders en rondleiders, het opstellen en verlengen van contracten en het toekennen van extra werk of een vervolgbaan. De begeleiders voelden zich niet vrij om de seksuele toenaderingspogingen van de man te weigeren, zeggen betrokkenen. Wie de seks toestond, hoefde niet of minder te vrezen voor zijn contract of kon hopen op extra werk bij ProDemos.

Bij de betrokkenen bestaat onvrede en zorgen over de manier waarop ProDemos, dat zichzelf het 'Huis van democratie en rechtstaat' noemt, met het misbruikschandaal omgaat. Er is geen extern onderzoek ingesteld. Uit notulen, in handen van de NOS, blijkt dat de ondernemingsraad (OR) daar eind februari naar vroeg. Maar tot nu toe heeft directeur Habben Jansen daar niet toe besloten. Naar zijn mening handelt hij "in lijn met de interne regelingen en de wetgeving op dit punt".

De vrees bij deze personeelsleden is dat de man elders aan de slag kan, in de buurt van kwetsbare jongeren.

Arbodienst

De NOS-bronnen spreken van een "doofpot" en zeggen dat de kwestie "onder het tapijt wordt geveegd". "Als je echt het Huis van de Democratie wilt zijn, moet je transparant zijn." Er zijn verschillende informatiebijeenkomsten voor het personeel geweest, maar veel duidelijkheid leverde dit niet op.

De betrokkenen vinden de aangeboden hulp ook te summier. Er is hun geadviseerd voor hulp contact op te nemen met de arbodienst en er is doorverwezen naar Slachtofferhulp. Directeur Habben Jansen drong er in een mail aan het personeel op aan de kwestie niet in de openbaarheid te brengen: "Dit is iets tussen X en ProDemos." Een betrokkene reageert: "Er wordt gedaan alsof de zaak is afgedaan en alsof er niets is gebeurd, maar dat is niet zo."

Kijk hier het complete interview waarin de directeur zijn reactie geeft.

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

ProDemos-directeur Habben Jansen: voor de slachtoffers stil gehouden

'Dit is standaardvoorbeeld van seksueel misbruik'

Liesbeth Stam is mediator en seksuoloog, gespecialiseerd in grensoverschrijdend seksueel gedrag op het werk. Zo begeleidde zij veel gesprekken tussen daders en vertegenwoordigers van de katholieke kerk en misbruikslachtoffers. De kwestie bij ProDemos noemt zij een standaardvoorbeeld van seksueel misbruik. "Er is hier duidelijk sprake van jonge jongens die afhankelijk zijn van iemand die de baantjes kan verdelen. Waarbij hij ook de macht heeft om gewenste taken die ook meer betalen wel of niet toe te wijzen. Dat hangt af van gewillig gedrag, terwijl bij protest sancties mogelijk zijn."

Stam wijst erop dat er gespecialiseerde bureaus zijn die in dit soort gevallen kunnen bijspringen bij zowel de hulp aan slachtoffers als het borgen van een veilig klimaat op de werkvloer. ProDemos zegt al langere tijd contact te hebben met een dergelijk bureau, al hebben de slachtoffers daar nog geen contact mee gehad.

De directie ondernam tot zover bekend ook geen actie toen een reeks medewerkers in een werkbelevingsonderzoek in 2015 klaagde over de manier waarop het diensthoofd omging met zijn ondergeschikten. Dat ging toen overigens over het voortrekken van favorieten onder het personeel en (ernstig) pestgedrag en nog niet over seksuele intimidatie: "Mijn leidinggevende zorgt voor een cultuur op de afdeling waar het normaal is dat iedereen elkaar belachelijk mag maken wat betreft seksuele voorkeur, politieke gezindheid en geloof."

Sommige betrokkenen hebben oriënterend al contact gehad met de politie, maar tot zover bekend is er nog door niemand aangifte gedaan bij de politie. Angst voor de consequenties voor de loopbaan bij ProDemos en gevoelens van schaamte en schuld spelen hierbij een grote rol, vertellen de NOS-bronnen. Het gaat om jonge werknemers die bang zijn dat het hun toekomst en verdere werkende leven negatief zal beïnvloeden als hun namen naar buiten komen.

Reactie ProDemos

"Wij hebben kennis genomen van het artikel met betrekking tot kort gezegd grensoverschrijdende gedragingen van een van onze werknemers ten opzichte van collega's. De directie nam in februari geschokt kennis van meldingen hierover, ontzegde de medewerker in kwestie direct de toegang tot het gebouw en schorste hem nog dezelfde dag. De Raad van Toezicht en de Ondernemingsraad van ProDemos zijn na schorsing van de medewerker ingelicht. Ook stelde de directie onmiddellijk een onderzoek in. De uitkomst van dit onderzoek leidde inmiddels tot beëindiging van de arbeidsovereenkomst met de medewerker.

Aan betrokken collega's is nazorg aangeboden. ProDemos hecht zeer aan een veilige werkomgeving voor alle medewerkers. Klachten, al dan niet over grensoverschrijdend gedrag, neemt de directie steeds uiterst serieus. Behandeling van klachten is voortvarend, zorgvuldig en, ook gelet op de privacy van betrokkenen, vertrouwelijk.

Na de genoemde meldingen van grensoverschrijdend gedrag organiseerde de directie vier bijeenkomsten voor medewerkers van ProDemos over en naar aanleiding van de zaak. Op deze bijeenkomsten gaven medewerkers de directie ook suggesties mee voor versterking van een veilige werkomgeving. De directie heeft mede op basis hiervan een pakket maatregelen in voorbereiding, waaronder aanvulling van het introductieprogramma en de inzet van extra vertrouwenspersonen voor de betrokken groep begeleiders en rondleiders van ProDemos.

De Raad van Toezicht en de Ondernemingsraad van ProDemos staan achter het beleid van de directie en de in deze zaak genomen maatregelen."

Heeft u meer informatie over dit onderwerp of over seksuele intimidatie op het werk in het algemeen? Stuurt u dan een e-mail naar Bas.de.Vries@NOS.nl of Bernice.Willemsen@NOS.nl.

STER Reclame