McDonald's neemt maatregelen tegen antibiotica in burgers

ANP

McDonald's werkt aan een plan om het gebruik van antibiotica in zijn eigen rundvleesketen te verminderen. In 2022 moeten de gevolgen van de maatregelen zichtbaar zijn.

McDonald's is een van 's werelds grootste rundvleeskopers. Het fastfoodbedrijf stelt dat het daarmee een verantwoordelijkheid heeft om overmatig gebruik van antibiotica aan te pakken. Door dat gebruik kunnen bacteriƫn resistent worden en dat kan de effectiviteit van het geneesmiddel bij mensen verminderen.

Nog deze maand begint in de tien grootste afzetmarkten van de fastfoodketen een proef. Die tien markten, waaronder de Verenigde Staten, Braziliƫ, Polen, Duitsland en Ierland, zijn samen goed voor de consumptie van ruim 85 procent van al het rundvlees dat bij McDonald's wordt geserveerd. Nederland hoort niet bij de tien grootste markten, maar het vlees voor de Nederlandse markt komt wel uit die landen. Het Nederlandse vlees dat wordt gebruikt, valt al onder strengere Nederlandse regels (zie kader).

Voor elk van die tien markten wordt vastgelegd welke voor de mens zeer belangrijke antibiotica bij rundvee worden gebruikt. Op basis daarvan wordt bepaald wat er moet gebeuren om die hoeveelheid terug te brengen. Daarbij wordt volgens de keten tegelijkertijd gekeken naar de effecten daarvan op de gezondheid van de dieren.

Strenge eisen

Het gebruik van antibiotica bij dieren kan niet helemaal worden uitgesloten, maar moet wel voldoen aan strenge Europese regels, zegt Hetty Schreurs, directeur van de Autoriteit Diergeneesmiddelen (SDa). "Het streven is nul als het gaat om toedienen van voor de mens zeer belangrijke antibiotica met een verhoogd risico op resistentievorming. Maar als een koe een hardnekkige infectie heeft die alleen met deze middelen te bestrijden is, dan gebeurt het wel. Een koe laten doodgaan levert economisch niets op."

Ook landen buiten Europa kennen strenge regelgeving. "Maar het werkt eigenlijk andersom", zegt Schreurs. "McDonald's wil dit nu, dus gaat het erom wie van de leveranciers aan deze eisen kan voldoen. Er zijn altijd bedrijven die dat kunnen omdat ze heel weinig infecties hebben. Of ze sluiten runderen die eerder wel met antibiotica zijn behandeld uit voor verkoop aan de fastfoodketen."

"Het is een marktmechanisme", zegt Schreurs. "Dat kan op zich werken, als je je maar bewust bent van wat je met je dieren doet. We kunnen het niet controleren, maar het zou kunnen gebeuren dat zieke dieren niet worden behandeld, omdat veehouders eerst willen kijken of iets vanzelf overgaat. Dat kan goed uitpakken, maar wacht je te lang, dan gaat het weer ten koste van het dierenwelzijn."

Positief teken

Jaap Wagenaar is hoogleraar aan de faculteit diergeneeskunde aan de Universiteit Utrecht. Hij noemt het initiatief van de fastfoodketen "een positief teken". "Het geeft ook de kracht van de retailer aan. Een machtige organisatie die iets wil en die kan zeggen: je doet het maar, anders ga ik naar een ander. Dat geeft mooi weer waar de kracht zit, wie eigenlijk uitmaakt wat we doen."

De haalbaarheid van het terugdringen van antibiotica-gebruik zal per land verschillen, denkt Wagenaar. "In de Verenigde Staten heb je het feed lot-systeem, waar runderen vanuit verschillende bedrijven op een bepaalde leeftijd naartoe gaan. Dat systeem ligt onder vuur, omdat het geen heel gezonde manier is om veel dieren te houden."

Leverabcessen

"In Amerika mag het officieel niet, maar worden nog steeds groeibevorderaars gebruikt. Ook wordt er preventief heel veel antibiotica gegeven. Met name in dat feed lot-systeem. De koeien krijgen daar bijvoorbeeld vaak leverabcessen. Hebben ze die nog niet, dan krijgen ze toch alvast antibiotica", zegt Wagenaar. "In Nederland mag dat niet meer en via een verordening zullen de andere Europese landen dit beleid gaan volgen."

"De verwachting is wel dat McDonald's een reductie in gebruik gaat waarmaken", denkt Wagenaar. "Dat bedrijf heeft natuurlijk de haalbaarheid onderzocht en gaat niet iets beloven als het niet kan worden waargemaakt. Positief is dat op z'n minst een deel van de veehouders minder antibiotica gaat gebruiken. In hoeverre dit voor een heel land gaat gelden, zal de toekomst leren."

Het gebruik van antibiotica in de Nederlandse vleessector is aan strenge regels gebonden, blijkt uit gegevens van het RIVM. Zo mogen antibiotica alleen worden voorgeschreven door een dierenarts en het gebruik ervan moet door de veehouders worden geregistreerd. De NVWA controleert die registraties en het gebruik van de antibiotica steekproefsgewijs.

Antibiotica die als laatste redmiddel voor mensen worden gebruikt, mogen niet of alleen onder strikte voorwaarden worden gebruikt bij dieren. Dieren met resten van antibiotica in hun vlees, mogen niet worden aangeboden voor de slacht. Vaak duurt het een paar weken voor alle sporen antibiotica uit een dier zijn verdwenen. Daarna kan het alsnog naar de slacht.

STER Reclame