Wie heeft eigenlijk die badjassen bij de bekerfinale bedacht?

Aangepast
PSV'ers Mark van Bommel en Johann Vogel in 2005 ANP

Bij tientallen voetballers zullen ze nog in de kast hangen. Bij anderen ligt hij wellicht verfrommeld op de rommelzolder. Michael Mols bekende ooit in een interview dat zijn vrouw er nog bijna dagelijks in loopt. Dé badjas.

Het blijft een vreemde combinatie: bekerfinales op het voetbalveld en badjassen. Maar wie een beetje speurt op het internet, zal legio foto's aantreffen van bezwete voetballers in vormloze, badstoffen exemplaren. Het is dan ook al meer dan honderd jaar een gouden combinatie.

Zilveren bal

Sporthistoricus Jurryt van de Vooren spitte in de archieven en stuitte daar op de oervader van de voetbalbadjas. "Kees van Hasselt", zegt Van der Vooren zonder enige aarzeling. "Een oud-voetballer en de eerste officieuze bondscoach van het Nederlands elftal. Van Hasselt was in 1901 een van de bedenkers van het Zilveren Bal-toernooi. Dat zou je kunnen zien als een voorloper van het huidige bekertoernooi, maar dan een stuk kleiner. Het idee was dat speciaal uitgenodigde teams over drie speeldagen de degens met elkaar kruisten op de velden van Sparta in Rotterdam om de Cup. Het was een opwarmertje voor het voetbalseizoen."

Op 23 september 1912 kregen de voetballers van HFC en Haarlem een badjas na het spelen van hun duel om de Zilveren Bal Nationaal Archief/Jurryt van de Vooren

In 1912 kwam Van Hasselt op het idee om na afloop van de finale van de Zilveren Bal de voetballers van Haarlem en HFC een badjas te geven. Op sportgeschiedenis.nl citeert Van der Vooren uit tijdschrift 'Het Sportblad' van 26 september 1912. "Een nieuwe uitvinding. Kees van Hasselt had uit Scheveningen 'n stelletje badmantels meegenomen en elke speler kreeg er een. De scheidsrechter ook."

De bekerfinale tussen AZ en Feyenoord begint vanavond om 18.00 uur en is rechtstreeks te volgen in Langs de Lijn op NPO Radio 1 en een liveblog op NOS.nl. Een samenvatting is te zien in Studio Voetbal (22.18 uur op NPO 1 en NOS.nl).

Algemeen Handelsblad uit die tijd schreef ook over de noviteit. "Een uitstekend middel om kouvatten te voorkomen. Na afloop van een finale is iedereen tenslotte bezweet en tijdens het wachten op de feestelijke uitreiking van de bokaal loopt een speler zomaar een verkoudheid op."

Onderkoeld

"Het was gewoon praktisch", concludeert Van der Vooren. "In die tijd werd de winnaar toegesproken door de burgemeester. Tegen de tijd dat die man uitgesproken was, lagen de spelers al half in hun graf, onderkoeld en wel."

Tot 1954 bleef de badjas verbonden aan het toernooi om de Zilveren Bal. "Maar met de intrede van het betaald voetbal was het gedaan met het toernooi. En dus ook met de badjas."

1/2Arie Haan, Johan Cruyff en Wim Suurbier nemen - in badjas - op 28 september 1972 de wereldbeker in ontvangst van koningin Juliana ANP
2/2Feyenoord na de UEFA Cup-zege op Tottenham Hotspur in 1974 ANP

Hoewel, gedaan met de traditie van de badjas? Ook in de tussenliggende jaren doken geregeld foto's op van spelers in ochtendjas.

Denk aan het gouden Ajax van Johan Cruijff dat in 1972 de Europa Cup I (Internazionale) en de wereldbeker (Independiente) in wit badstof vierde. En wat droegen 'IJzeren Rinus' Israël, Wim Jansen en Lex Schoenmaker na de UEFA Cup-zege in 1974? Juist.

1/21978: AZ wint met Willem van Hanegem en Hugo Hovenkamp de KNVB-beker ANP
2/21966: Sparta (met badjassen) wint de KNVB-beker ANP

Ook in het toernooi om de KNVB-beker werden de badjassen nog geregeld van stal gehaald. In 1966 liepen Spartanen als judoka's rond, in vol ornaat met een bosje bloemen in de ene hand en de beker in de andere door De Kuip.

In1978 nam Willem van Hanegem namens AZ de 'dennenappel' in ontvangst met natte haren en een warme badjas. En in 1981 deden Kees Kist, John Metgod, Kristen Nygaard en John Metgod dat nog eens dunnetjes over.

Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

1981: badjasparade na bekerwinst AZ

De badjas is dus nooit echt weg geweest, al verwaterde de traditie wel. Tot sportmarketeer Frank van den Wall Bake de traditie in 1995 nieuw leven inblies.

"Het idee was natuurlijk gejat uit Engeland, daar waren de badjassen dertig, veertig jaar geleden al traditie bij bekerfinales", vertelt Van den Wall Bake 23 jaar later. "Destijds deed ik een opdracht voor Amstel Bier, dat in 1995 naamsponsor werd van het KNVB-bekertoernooi. Toen heb ik voorgesteld om de badjassen met logo van de sponsor in te voeren. De rode voor de winnaar, want rood was de kleur van Amstel. En de witte voor de verliezer."

Het schrikbeeld voor alle bekerfinalisten: de witte badjas. FC Utrecht overkwam het in 2002 ANP

Het logo zou uiteindelijk verdwijnen, toen reclame voor alcohol in de ban werd gedaan. Maar de badjassen bleven. En dat was niet tot ieders tevredenheid. "Natuurlijk waren de shirtsponsors van de finalisten daar niet blij mee, want die verdwenen op het belangrijkste fotomoment achter de badjas. Daar ben ik ook best wel eens op aangesproken. Maar mijn klant was Amstel, dus daar had ik maling aan."

De bierbrouwer is al lang niet meer verbonden aan het bekertoernooi. Toch zullen alle spelers zondag weer geduldig in de rij staan om een badjas in ontvangst te nemen. Is Van den Wall Bake eigenlijk trots op de traditie? "Trots. Nou nee. Ik heb wel andere dingen geïntroduceerd in de sport waar ik een stuk trotser op ben."

1/52017: Vitesse heeft de KNVB-beker te pakken ANP
2/52014: PEC Zwolle heeft de KNVB-beker veroverd ANP
3/5Roda JC in 1997 met de beker en de rode badjassen na de finale tegen sc Heerenveen ANP
4/5FC Twente viert feest in 2001 met de rode badjassen ANP
5/5Jean-Paul de Jong droeg met FC Utrecht in 2004 de rode badjas ANP

Sporthistoricus Jurryt van de Vooren deed ook onderzoek naar de eerste bekerwedstrijd in Nederland. "Die vond plaats op 11 februari 1894 tussen opnieuw HFC en Haarlem. Inzet was de Holdertbeker, vernoemd naar de oprichter van De Telegraaf, Hak Holdert. Maar toen bleek dat verschillende ploegen geen interesse hadden en niet kwamen opdagen voor hun wedstrijd, trok Holdert zich gepikeerd terug."

"In 1898 mocht Kick Schröder, de bikkelharde aanvoerder van het Amsterdamse RAP, als eerste de Holdertbeker in de lucht steken. De grap is dat diezelfde Schröder later de zweep zou zwaaien over de redactie van De Telegraaf en met zijn meedogenloze stijl uiteindelijk in conflict zou komen met zijn baas Holdert."

Lees meer over de eerste bekerfinale op sportgeschiedenis.nl.

STER Reclame