Rus die Derde Wereldoorlog voorkwam overleden

Aangepast
Stanislav Petrov EPA

De Russische militair die mogelijk de Derde Wereldoorlog heeft afgewend, is overleden in Moskou. Stanislav Petrov gebruikte in 1983 zijn gezonde verstand om een vergissingsoorlog te voorkomen.

Op 26 september 1983 had Petrov de leiding in een luchtverdedigingsbunker bij Moskou. Kort na middernacht meldde zijn radarscherm dat er een Amerikaanse kernraket naar de Sovjet-Unie onderweg was. Even later meldde de apparatuur nog vier lanceringen.

"Toen ik de waarschuwingen zag, stond ik op uit mijn stoel. Al mijn ondergeschikten waren verward, dus riep ik hun bevelen toe om paniek te voorkomen. Ik wist dat mijn beslissing veel gevolgen kon hebben."

Mijn gemakkelijke stoel voelde als een kokend hete pan, mijn benen werden pap.

Stanislav Petrov

Petrov moest namelijk zo'n waarschuwing direct doorgeven aan zijn superieuren. Doordat de raketten er nog geen half uur over zouden doen om Rusland te bereiken, moest er snel een besluit komen over een tegenaanval.

"Mijn gemakkelijke stoel voelde als een kokend hete pan. Mijn benen werden pap, ik kon niet eens opstaan. Ik was zo nerveus over het besluit dat ik moest nemen", herinnerde hij in een interview.

Koude Oorlog

Een kernaanval was een reƫle mogelijkheid in 1983. Het was het hoogtepunt van de Koude Oorlog en kort daarvoor was een Koreaans passagiersvliegtuig uit de lucht geschoten door Sovjet-straaljagers. Bovendien was er een grote NAVO-oefening gepland waar het Kremlin nerveus over was.

Petrov redeneerde echter dat de VS bij een aanval een overdaad aan kernwapens zou inzetten en niet slechts vijf. Het moest dus wel vals alarm zijn. Petrov gaf daarom niks door aan zijn superieuren.

De radarmelding bleek uiteindelijk te zijn veroorzaakt door de weerspiegeling van zonlicht op wolken. Hoewel Petrov de wereld van een catastrofe gered had, werd hij door het leger berispt dat hij zijn logboek niet goed had ingevuld.

Petrov met de Dresden-prijs EPA

Het incident werd verder topgeheim verklaard en doodgezwegen. Zelfs Petrovs vrouw heeft nooit geweten wat hij had gedaan. Ze overleed een jaar voordat het verhaal in 1998 wereldkundig werd gemaakt.

Jarenlang moest Petrov sappelen met zijn pensioen als luitenant-kolonel, maar in 2013 kreeg hij de Dresden-prijs voor zijn bijdrage aan de wereldvrede, samen met een bedrag van 25.000 euro. Zelf zag hij zichzelf niet als held. "Ik deed slechts mijn werk."

Petrov blijkt al op 19 mei te zijn overleden op 77-jarige leeftijd, ontdekte een Duitse journalist die hem eerder deze maand belde voor zijn verjaardag.