Rechter: snel vonnis of Staat meer moet doen tegen luchtvervuiling

Aangepast
ANP

De kortgedingrechter in Den Haag maakt op 7 september bekend of de Nederlandse staat meer moet doen tegen de luchtvervuiling. Milieudefensie eiste vanochtend in kort geding dat de regering snel maatregelen neemt om de luchtvervuiling terug te dringen.

De milieu-organisatie is ook met een gewone rechtszaak bezig, maar omdat dit te lang duurt had ze ook een kort geding aangespannen.

Advocaat Phon van den Biesen zei namens Milieudefensie dat zonder meer vaststaat dat jaarlijks tienduizenden Nederlanders eerder overlijden door fijnstof en stikstofdioxide. Hij herinnerde eraan dat staatssecretaris Van Dam de luchtvervuiling een sluipmoordenaar heeft genoemd. Volgens hem is dat niet helemaal juist, "want de identiteit van de moordenaar is bekend en we kunnen berekenen hoe groot de kans is dat hij zal toeslaan; morgen, dit jaar, volgend jaar, in 2019 en 2020".

Milieudefensie stelt dat Nederland voor zowel fijnstof als stikstofdioxide niet voldoet aan de Europese normen. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag staan in de top 12 van de meest vervuilde stedelijke gebieden in Europa en de luchtkwaliteit is vorig jaar zelfs nog verslechterd.

Fijnstof is een verzamelnaam van stofjes die zo klein zijn dat ze met het blote oog niet te zien zijn. Ze komen vrij bij de verbranding van fossiele brandstoffen, en worden uitgestoten door het autoverkeer (met name voertuigen die rijden op diesel), de industrie en veebedrijven. Ook stikstofdioxide NO2 komt vrij bij de verbranding van fossiele brandstoffen. Samen met twee andere stoffen vormen fijnstof en NO2 smog.

Volgens Milieudefensie doet de overheid al jaren niets om de lucht schoner te maken, hoewel steeds duidelijker wordt hoe schadelijk vooral fijnstof is voor de gezondheid. De wereldgezondheidsorganisatie WHO noemt de uitlaatgassen van diesels, die veel fijnstof en stikstofdioxide uitstoten, sinds enkele jaren kankerverwekkend.

Milieudefensie voelt zich gesteund door de Europese Commissie, die de luchtkwaliteit in Nederland zorgwekkend vindt.

130 kilometer

De landsadvocaat stelde hier vanochtend namens de staat tegenover dat de luchtkwaliteit de afgelopen veertig jaar aanzienlijk is verbeterd. Hij probeerde onder meer met foto's aan te tonen dat de lucht in Rotterdam de laatste jaren veel schoner is geworden.

De landsadvocaat erkende dat niet aan alle internationale normen wordt voldaan, maar het gaat wel veel beter dan Milieudefensie zegt. Van onwil is volgens hem geen sprake, er wordt continu gewerkt aan het oplossen van knelpunten, maar wegen en bedrijven kunnen nu eenmaal niet in een dag gesloten worden.

De landsadvocaat sprak tegen dat de verhoging van de maximumsnelheid tot 130 kilometer per uur ten koste is gegaan van de luchtkwaliteit, zoals Milieudefensie zegt. Op plekken waar dat wel het geval is, wordt de snelheid weer verminderd.

Urgenda

Eerder dwong de milieubeweging in Groot-Brittanniƫ en Duitsland via de rechter een actiever beleid tegen de luchtvervuiling af. In Nederland dwong Urgenda in 2015 bij de rechter meer maatregelen tegen de uitstoot van broeikasgas af.

Deskundigen menen dat Milieudefensie een sterkere zaak heeft dan Urgenda. Die organisatie baseerde zich namelijk op streefwaarden uit internationale verdragen, terwijl Milieudefensie zich baseert op harde EU-normen voor de uitstoot waar Nederland zich aan moet houden.

Milieudefensie kan overigens geen concrete maatregelen afdwingen, zoals de verlaging van de maximumsnelheid of het verbieden van (oude) dieselauto's. Diverse grote Europese steden, waaronder Parijs, Madrid en Athene, gaan diesels binnen enkele jaren verbannen.