Wc-rollen tegen het associatieverdrag, en weblogs voor het associatieverdrag. De campagne rond het referendum over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne komt langzaam op gang.
Naast de voor- en tegencampagne wordt er ook campagne gevoerd om woensdag 6 april niet naar de stembus te gaan. Het referendum is pas geldig bij een opkomst van minimaal dertig procent.
![](https://cdn.nos.nl/image/2016/03/31/270014/xxl.jpg)
Ik ga niet stemmen, en ik mag hopen dat de Tweede Kamer een eventueel 'nee' naast zich neerlegt.
Voormalig EU-commissaris Frits Bolkestein roept op om niet te gaan stemmen. "Ik ga niet stemmen, en ik mag hopen dat de Tweede Kamer een eventueel nee naast zich neerlegt."
Bolkestein vindt dat de organisatoren van het referendum leugens verkopen. "Ik vind het een schaamteloze verdraaiing van de situatie door te beweren dat Oekraïne hierdoor dichterbij een lidmaatschap van de Europese Unie komt. Dat is niet zo en de mensen die dat beweren weten niet hoe het in zijn werk gaat."
Bolkestein stelt dat de bevoegdheid om handelsverdragen af te sluiten, al lang in handen van de Europese Unie ligt. Een referendum over zaken waarover de hele EU gaat, en niet alleen Nederland, vindt Bolkestein onzinnig.
Het irriteert hem dat een meerderheid van de Tweede kamer al heeft gezegd dat ze de uitspraak van het referendum overnemen. "Dat is buitengewoon onverstandig van de Kamer en zij verzaakt op die manier haar plicht."
Als je duidelijke antwoorden wilt, moet je een duidelijke vraag stellen.
Ook onderzoeksbureau Tertium uit Amsterdam roept op niet te gaan stemmen. Het bureau is juist opgericht om de bevolking te betrekken bij complexe vraagstukken. Maar bij dit referendum is het volgens Michiel Hulshof, een van de oprichters van Tertium, niet duidelijk wat er met je stem gebeurt.
"Als je tegen stemt, ben je dan voor of tegen Poetin? Dat wordt bij deze vraagstelling absoluut niet duidelijk. Als je duidelijke antwoorden wilt, moet je een duidelijke vraag stellen." Tertium is een online petitie begonnen, waarin mensen worden opgeroepen om vooral thuis te blijven op 6 april.
Uitgelezen kans
Hoogleraar politieke communicatie Claes de Vreese is het daar niet mee eens. Hij vindt een referendum juist een uitgelezen kans om het debat over Europese zaken in Nederland inhoudelijker te maken.
"Het is heel goed om referenda te houden over Europese onderwerpen. Je ziet dat in landen die een aantal keer een referendum hebben gehouden, het niveau van het debat daar beter is."
Retecool
Ondertussen wordt het debat in Nederland gevoerd door organisaties die subsidie hebben gekregen van het referendumcomité.
Alex Ringeling van de ja-campagne geeft toe dat het lastig is om een inhoudelijk debat te voeren. "Dat komt omdat we een natie zijn van toetsenbordschreeuwers." De website Retecool.com, waar Ringeling voor schrijft, kreeg 40.000 euro subsidie en probeert het verdrag onder de aandacht te brengen.
De nee-campagne kreeg onder meer geld voor het bedrukken van toiletpapier met argumenten tegen het associatieakkoord. Op de toiletrollen staan teksten als 'wist u dat er wel hele mooie vrouwen uit Oekraïne komen?' Of 'wist u dat een uitkering in Oekraïne 45 euro per maand bedraagt?'
Meerderheid
Premier Mark Rutte riep gisteren in een interview met Nieuwsuur iedereen op te gaan stemmen. "Mensen zeggen dat ze vanuit principe niet gaan stemmen, maar dat lijkt me heel onverstandig. Anders gaan de tegenstemmers het winnen. Maak gebruik van je stem." Hij gaat zelf ook stemmen op 6 april, ook al is hij tegen referenda.
Rutte denkt dat een meerderheid volgende week voor het verdrag met Oekraïne stemt. "Dat is in het belang van werkgelegenheid in Nederland, handel en stabiliteit in Europa. Ik heb groot vertrouwen in de wijsheid van Nederland "