Wat zit er achter de 'meest racistische reclame ooit'?

time icon

Een reclame van een Chinees wasmiddel-merk is online bestempeld als 'de meest racistische ooit'. De video wordt al sinds een maand uitgezonden op de Chinese televisie en in bioscopen, maar is pas wereldwijd opgepikt nadat de Amerikaanse muzikant Christopher Powell erover schreef op Facebook.

In de reclame van het merk Qiaobi zie je hoe een Chinese vrouw de was doet op het moment dat er een donkere man binnenloopt. Hij heeft verf op zijn gezicht en een vuil T-shirt aan. Vervolgens stopt de vrouw de man in de wasmachine. Na een poosje komt er in plaats van de donkere man een Chinese man uit. 

De reclame is al meer dan tien miljoen keer bekeken op YouTube. Mensen geven op social media aan zich gekwetst te voelen door de racistische inslag. De Amerikaanse Jack zegt op zijn YouTube-kanaal: “Wat is dit?! Ik wilde net gaan slapen, maar dat lukt nu niet meer.”   

Op sociale media verdedigen veel Chinezen daarentegen de reclame: "Ik denk niet dat dit racistisch is ofzo. Het is gewoon een reclame." Anderen, die zich over één kam geschoren voelen zeggen: "We zeggen toch ook niet dat alle Amerikanen overspel plegen door de misstap van Bill Clinton?"

Racistisch of niet?

Is de reclame racistisch? Volgens de definitie is 'ie dat wel, want het ene ras wordt superieur gesteld aan het andere. Maar hoe komt het dat er in China geen haan naar lijkt te kraaien?

"Onwetendheid", zegt Hensley Oosterwolde. Hij woont al vijf jaar in China en is bezig aan het boek Een zwarte Nederlander in China. Het gaat over over zijn eigen ervaringen, die positief zijn ‘omdat hij de taal goed spreekt.’ Oosterwolde krijgt vaak opmerkingen als: 'goh, zijn er ook donkere mensen in Nederland?' Ter info: China telt 1,3 miljard inwoners, van wie 600.000 buitenlands.

De meerderheid van de Chinezen voelt zich gewoonweg niet door de reclame beledigd.

Toch is een ‘lichte huid’ in China wel een belangrijk schoonheidsideaal. Hoe lichter de huidstint, hoe hoger je op de sociale ladder komt, is het idee in veel Aziatische landen. Niet voor niets is China een belangrijke afzetmarkt voor producenten van crèmes die je gezicht bleken.

Chinezen zien zichzelf overigens niet als racistisch. Uit een al wat ouder onderzoek uit 2008 blijkt dat 90 procent van de Chinese ondervraagden vindt dat rassengelijkheid belangrijk is. Het land eindigde in een onderzoek onder zestien landen als nummer 2 op de ranglijst 'minst racistische land’.   

Niet de eerste keer

In Azië zijn de laatste jaren wel vaker controversiële video's verschenen. Zoals deze, waarin een Koreaanse vrouw pas schrikt van een gemaskerde man wanneer hij z’n masker afdoet en blijkt dat hij donker is:   

In Nederland hadden we jaren terug de discussie over de 'negerzoen', waarop de naam van het product veranderde. Er is in China een soortgelijk geval met een tandpastamerk. Vrij vertaald heet dat 'tandpasta voor de zwarten' en dat is al jaren zo.

Reclame voor tandpasta 'voor de donkere man' Darlie

En meneer Xia, de baas van het wasmiddelenmerk zelf? Hij had naar eigen zeggen geen idee dat de reclame racistisch was tot iemand hem erop wees: "Om eerlijk te zijn, ik heb er gewoon niet zo op gelet,” zei hij in een reactie tegen de BBC.

Maar inmiddels is hij door alle commotie toch op de knieën gegaan. “We bieden onze excuses aan voor de schade die de Afrikaanse mensen hierdoor lijden. Mede door de verspreiding van de reclame en de plotselinge media-aandacht”, zo laat Qiaobi weten in een statement.