Journalistieke code

Nieuwsuur streeft ernaar het nieuws en de achtergronden van het nieuws te brengen met een zo grote mogelijke nauwkeurigheid en precisie. Daarbij staan onafhankelijkheid en onpartijdigheid voorop. Beide zijn cruciaal voor de geloofwaardigheid van en het vertrouwen in het programma. Voor de reputatie van Nieuwsuur is de overtuiging van het publiek dat het programma zich niet door druk van buitenaf heeft laten beïnvloeden, en zijn oren niet heeft laten hangen naar één kant van de zaak of één enkele visie op een onderwerp, essentieel.

Het hoort bij Nieuwsuur om gemaakte fouten en onzorgvuldigheden ruiterlijk te erkennen en ze op eigen initiatief naar buiten te brengen. Toetssteen daarbij zijn professionele journalistieke normen, zoals in deze code geformuleerd zijn.

De Nieuwsuur-code is de verzameling richtlijnen en afspraken waar de journalisten van Nieuwsuur zich aan moeten houden. De code is bedoeld om die, vaak onuitgesproken, regels en normen ook voor de buitenwereld zichtbaar te maken. Het biedt kijkers ook de mogelijkheid te beoordelen of de redactie van Nieuwsuur zich aan zijn eigen maatstaven houdt.

Toepassing en reikwijdte van de code

  1. Pas toe of leg uit

    Deze Nieuwsuur-code geeft richtlijnen en standaarden die moeten worden nageleefd. Afwijkingen daarvan zijn alleen toegestaan met toestemming van de hoofdredactie. Die afwijkingen moeten altijd aan het publiek kunnen worden uitgelegd.

  2. Reikwijdte

    Deze code geldt voor alle medewerkers van Nieuwsuur. De code geldt ook voor parttimers en freelancers – het publiek maakt geen onderscheid – maar met inachtneming van hun andere positie. Zij dienen zich er, ook bij het elders verrichten van werkzaamheden, van bewust te zijn dat zij door het publiek met Nieuwsuur geïdentificeerd kunnen worden.

    Voorzover vanuit de specifieke positie van freelancers fricties optreden met deze code, worden daarover aparte afspraken gemaakt met de hoofdredactie.

  3. Beperkingen

    De richtlijnen en regels dekken vanzelfsprekend niet alle situaties die bij het journalistieke handwerk kunnen optreden. Ze kunnen ook geen recht doen aan alle nuances en afwegingen die zich in de praktijk voordoen. Journalisten volgen ook hun eigen professionele intuïtie voor wat nog klopt en wat niet meer klopt. In uitzonderlijke situaties, grensgevallen of bij twijfel over de toepassing of toepasbaarheid van de overeengekomen codes is overleg met de hoofdredactie vanzelfsprekend.

    De hoofdredactie heeft, indien zij daar om vraagt, recht op alle informatie op de terreinen die door deze code bestreken worden (belangen, bronnen, connecties e.d.).

  4. Social media en blogs

    Voor het bijhouden van weblogs of blogs – of andere journalistieke uitingen - door redacteuren of verslaggevers gelden dezelfde maatstaven als beschreven in deze code. Nieuwsuurmedewerkers die contact onderhouden met het publiek door middel van social media, zoals twitter en facebook, doen dat in de geest van die code en nemen daarbij de richtlijnen in acht die door NTR en NOS zijn opgesteld.

Verificatie & feiten

De basis van journalistiek ligt in nieuwsgierigheid. Objectiviteit bestaat niet, maar dat is geen argument om er niet naar te streven. Te streven naar een beschrijving van de werkelijkheid met een zo groot mogelijk waarheidsgehalte, met een zo groot mogelijke nauwkeurigheid en precisie. Dat impliceert een strenge discipline bij het checken van de feiten en het hanteren van bronnen.

  1. Feiten zijn heilig

    Nieuwsuur “maakt” geen nieuws, rommelt niet in de werkelijkheid in de hoop dat er een (politiek) “feit” ontstaat. De journalistiek brengt soms feiten boven water die nieuws worden. Speculaties en geruchten zijn geen feiten. Ook niet als ze van anderen afkomstig zijn.

  2. Eigen agenda

    Nieuwsuur bepaalt z’n eigen journalistieke agenda, laat die niet bepalen door personen of instellingen met eigen – individuele, commerciële, maatschappelijke of politieke – belangen. Die eigen agenda is journalistiek van aard en niet bedoeld om een politieke of maatschappelijke zaak vooruit te helpen.

  3. Scheiding van feiten & meningen

    Respect voor de feiten betekent een zo helder mogelijke scheiding tussen feiten, analyses en meningen. Feiten bestaan niet zonder constatic, analyse voegt daar nog eens een dimensie aan toe, een mening confronteert het publiek met een gezichtspunt dat misschien het zijne niet is. De kijker is er in alle omstandigheden bij gediend te weten wat feit, wat analyse en wat mening is.

Bronvermelding, wederhoor & precisie

  1. Plagiaat en vervalsing van nieuws

    Het overnemen, al dan niet in bewerkte vorm, van grotere gedeeltes geluid of beeld zonder bronvermelding (plagiaat), evenals het verzinnen of vervalsen van feiten is te allen tijde uit den boze. Bij het monteren en het gebruik van beeld & geluidsmateriaal dient recht te worden gedaan aan de teneur van het oorspronkelijke materiaal. Geen enkele vorm van manipulatie – bijvoorbeeld door het weglaten of toevoegen van (suggestieve) beelden geluidseffecten – is toegestaan.

  2. Het gebruik van andermans feiten

    Belangrijk nieuws, feiten of onthullingen die door andere nieuwsorganisaties aan het licht zijn gebracht, worden alleen met bronvermelding overgenomen. Ook kleine, eigen toevoegingen maken dat nieuws nog geen “eigen nieuws”. Nieuwsuur is genereus in het noemen van namen van andere media als zijn nieuwsbronnen.

  3. Eigen verslaggeving en maatstaven

    Bij grotere nieuwsgebeurtenissen en onthullingen gaat de voorkeur, zo mogelijk, uit naar eigen nieuwsgaring boven het afgaan op andere nieuwsorganisaties. Het gebruikmaken van het materiaal van andere nieuwsorganisaties ontslaat niet van de plicht het nieuws naar Nieuwsuur’s eigen maatstaven van onafhankelijkheid, onpartijdigheid, nauwkeurigheid en juistheid te beoordelen. Een gerucht wordt geen feit omdat een ander nieuwsmedium er melding van gemaakt heeft.

  4. Een eerlijke kans te reageren

    Hoor & wederhoor is geen journalistieke wet of juridisch vereiste. Hoor & wederhoor verhoogt vaak de journalistieke kwaliteit van een onderwerp en is, als er sprake is van serieuze beschuldigingen aan het adres van organisaties of personen, geboden. Nieuwsuur geeft, in dergelijke situaties, betrokkenen een eerlijke kans – in tijd en in informatie - om te reageren.

  5. Precisie in inhoud, vorm en taal

    Nauwkeurigheid in feiten betekent ook nauwkeurigheid in vorm en aankleding. Beeld en geluid dienen volledig recht te doen aan “het verhaal”. Dat geldt ook voor leads, intro’s, presentatieteksten en wat dies meer zij.

  6. Beeldvervorming & in scène gezet

    Er wordt geen gebruik gemaakt van vervalsing of vervorming van beelden of van het in scène zetten van gebeurtenissen. Reconstructies mogen slechts als uiterste middel, met voorafgaande toestemming van de hoofdredactie, en alleen met uitdrukkelijke vermelding tijdens de uitzending. Ook het inzetten van stemacteurs gebeurt alleen met toestemming van de hoofdredactie en met uitdrukkelijke vermelding tijdens de uitzending. Van archiefbeelden of beelden die niet direct betrekking hebben op de beschreven gebeurtenissen, wordt in beeld nadrukkelijk de status vermeld.

Het gebruik van bronnen

Bescherming van bronnen

Bronnen die bij de nieuwsgaring zijn gebruikt en met wie daarover afspraken zijn gemaakt, hebben recht op vertrouwelijkheid. Die vertrouwelijkheid houdt in dat de identiteit van de bron te allen tijde beschermd zal blijven. Alleen de hoofdredactie heeft het recht de identiteit van de bron te kennen.

Duidelijke afspraken

Met bronnen worden duidelijke afspraken gemaakt over de status van het contact (off the record, background, on the record). Daarbij komt, indien van toepassing, het aanbrengen of suggereren van feitelijke correcties aan de orde en de mogelijkheid om citaten te verbeteren of terug te trekken.

Gebruik van anonieme bronnen

Het direct verwijzen naar anonieme bronnen in nieuwsitems dient zo veel mogelijk te worden beperkt. Verwijzingen naar anonieme bronnen zijn voor het publiek oncontroleerbaar en verlagen de betrouwbaarheid van de berichtgeving.

Als een anonieme bron wel expliciet gebruikt wordt, moet zo duidelijk mogelijk vermeld worden waarom de bron anoniem blijft, en waarom hij kennis kan dragen van de vermelde feiten (“welingelichte kringen”, of “ingewijden” zijn geen voldoende omschrijvingen).

Open & eerlijk

  1. Open vizier

    Journalisten treden op met open vizier, maken hun identiteit bekend, werken niet undercover, niet met verborgen camera’s of verborgen microfoons. Afwijking hiervan kan alleen met uitdrukkelijke, voorafgaande toestemming van de hoofdredactie. Het maatschappelijk belang van de berichtgeving en de aan- of afwezigheid van andere mogelijkheden om hetzelfde boven water te halen, zullen daarbij o.a. worden meegewogen.

  2. Geen betaling voor informatie

    Voor journalistieke informatie wordt aan bronnen, zegslieden of geïnterviewden niet betaald. Noodzakelijk te maken onkosten kunnen vanzelfsprekend vergoed worden. Deskundigen, mensen die op basis van kennis van zaken en zonder partij te zijn hun licht laten schijnen over een onderwerp, kunnen vanzelfsprekend een vergoeding krijgen voor hun diensten.

Maatschappelijke verantwoordelijkheid

  1. Bescherming kwetsbare personen

    Nieuwsuur is zich bewust van de consequenties van media-aandacht voor in het bijzonder kinderen en slachtoffers van misdrijven of ongelukken – en hun verwanten. Per gebeurtenis moet het belang van openbaarmaking zorgvuldig te worden afgewogen tegen de mogelijke nadelen daarvan voor betrokkenen.

  2. Sekse, seksuele voorkeur, uiterlijke kenmerken, etnische afkomst

    Details over ethnische afkomst, sexe, uiterlijke kenmerken of sexuele voorkeur van mensen die in het nieuws voorkomen, worden alleen vermeld als deze voor de strekking van het onderwerp relevant zijn.

  3. Identiteit van verdachten

    De identiteit van verdachten van misdrijven wordt zo veel mogelijk beschermd. De volledige naam van verdachten wordt alleen vermeld als de verdachte dat zelf wil, of als de naam van de verdachte algemeen bekend is. Er is geen reden aan die algemene bekendheid bij te dragen. Dezelfde regels gelden ook als “verdachten” zijn vrijgesproken of veroordeeld.

  4. Respect voor privacy

    Nieuwsuur heeft respect voor de privacy. Mensen zonder publieke functie wordt toestemming gevraagd voor herkenbaar optreden in beeld tenzij de constatic zodanig massaal en/of openbaar is – popconcert, voetbalwedstrijd, partijcongres, drukke winkelstraat e.d. – dat het vragen van toestemming aan individuele personen ondoenlijk is, terwijl aan de andere kant belangstelling van de media vaak te 6 verwachten is. Voor mensen met publieke en min of meer openbare functies is een zekere mate van blootstelling aan ongewilde publiciteit onvermijdelijk. Hun privégedrag en gedrag in besloten en privé-omgeving heeft recht op bescherming tegen ongewilde inbreuken tenzij dat gedrag aantoonbaar van invloed is op hun publiek functioneren.

  5. Nieuwsuur houdt zich aan de wet

    Nieuwsuur houdt zich bij het vergaren van informatie aan de wet. De juridische grenzen van de journalistiek – “onaannemelijke beschuldigingen”, “beledigende bewoordingen”, “aantasting van de privacy” – worden geacht onderdeel van deze Code te zijn.

  6. Het opnemen van gesprekken

    Het opnemen en letterlijk reproduceren van (telefoon)gesprekken mag alleen met toestemming van alle betrokkenen. Het opnemen van gesprekken als “geheugensteun” is zonder toestemming geoorloofd.

Onafhankelijkheid & onpartijdigheid

  1. Afstand t.o.v. onderwerp

    Nieuwsuur is onafhankelijk en onpartijdig. Verslaggevers worden geacht een beroepsmatige distantie ten opzichte van hun onderwerp te houden. Directe, ook schijnbare, banden met partijen of directe emotionele betrokkenheid bij het onderwerp kunnen het streven naar waarheidsvinding in de weg staan.

  2. Media-adviezen

    Nieuwsuur-medewerkers geven geen adviezen aan organisaties of personen over hoe om te gaan met de media. Zij geven geen media-trainingen en geen pr-cursussen. Zij participeren niet in adviescommissies voor overheid of bedrijfsleven.

  3. Nieuwsuur betaalt zijn eigen kosten

    Nieuwsuur betaalt zo veel mogelijk de noodzakelijke, eigen kosten. Reisjes, etentjes, vervoer e.d. worden, tenzij dat tot onwerkbare situaties leidt, door Nieuwsuur zelf betaald. Het maakt daarbij niet uit of de aanbieder een profit of een nonprofit organisatie is.

  4. Geen gunsten of giften

    Medewerkers van Nieuwsuur nemen geen giften, cadeau’s of gunsten aan - van welke aard dan ook - die terug te voeren zijn op hun journalistieke positie. Zij maken 7 evenmin gebruik van die positie voor privé-doeleinden, en maken geen gebruik van niet-openbare informatie die in het werk verworven is, ten behoeve van privé- doeleinden.

  5. Werkzaamheden voor derden

    Nieuwsuur-medewerkers vervullen geen werkzaamheden voor niet-journalistieke organisaties (profit, nonprofit, overheid, niet-overheid) die onderwerp zijn of kunnen zijn van hun journalistieke werk. Zij doen voor die organisaties of instellingen geen pr-werk, zitten niet in besturen, zijn geen dagvoorzitter of spreekstalmeester. Voor eventuele nevenactiviteiten wordt altijd vooraf toestemming gevraagd aan de hoofdredactie.

  6. Journalisten en financiële belangen

    Nieuwsuur-medewerkers hebben geen substantiële, directe belangen via aandelen, obligaties of andere financiële producten in bedrijven die journalistiek onderwerp zijn of kunnen zijn (dit laat indirecte belangen zoals via deelname aan een pensioenfonds onverlet). Vanzelfsprekend geldt het Besluit marktmisbruik Wft (wet op het financieel toezicht).

  7. Politieke of publieke functies

    Medewerkers van Nieuwsuur bekleden geen politieke of publieke functies. Zij onthouden zich van uiterlijke tekenen van politieke keuze of voorkeuren bij maatschappelijke kwesties die journalistiek van belang zijn.

  8. Professionaliteit & optreden elders

    Journalisten zijn in veel situaties een uithangbord voor het medium waar ze voor werken. De geloofwaardigheid van Nieuwsuur – met moeite opgebouwd en in een vloek en een zucht afgebroken – hangt mede af van de professionaliteit waarmee de medewerkers optreden. Medewerkers dienen dan ook te waken over hun onpartijdigheid en onafhankelijkheid in publieke optredens.

Platform voor meningen & opinies

  1. Forum

    Nieuwsuur is ook een forum voor publieke meningsvorming. Zo’n discussieplatform functioneert het beste als het programma daarbij inhoudelijk zo onpartijdig en onafhankelijk te werk gaat, en streeft naar een zo breed mogelijk spectrum van meningen.

  2. Grenzen

    Vrijheid van meningsuiting is geen vrijheid om anderen te beledigen. Bovendien ontslaan meningen van derden het medium dat ze naar buiten brengt niet per definitie van zijn eigen verantwoordelijkheid tegenover het publiek of tegenover de wet.

Publieke verantwoording

  1. Actieve openbaarmaking

    Deze code staat op de website van Nieuwsuur. Aan het bestaan van de code zal bekendheid worden gegeven. Ook in gedrukte uitvoering is de code voor het publiek beschikbaar.

  2. Correcties & aanvullingen

    Nieuwsuur publiceert op eigen initiatief correcties en aanvullingen op uitzendingen. De website is daarvoor de centrale plek. Belangrijke correcties worden als onderwerp aan een volgende uitzending toegevoegd.

  3. Openheid en uitleg

    Nieuwsuur is altijd bereid tekst en uitleg te geven over journalistieke werkwijzes en gemaakte afwegingen.

Hoofdredactie Nieuwsuur

Nieuwsuur kijkt verder. Met nieuws, achtergronden en analyse. Hier en in de wereld om ons heen.