Nieuwsuur

Het taboe van de Griekse pensioenen

Nieuwsuur
Geschreven door
Renee van Hest
redacteur
Saskia Dekkers
correspondent Europa

Europa en de Grieken steggelen al maanden over hervormingen die Griekenland moet doorvoeren. Zonder die hervormingen wordt de resterende 7,2 miljard euro uit het Europese hulpprogramma niet vrijgemaakt. Het grootste punt van geschil is het pensioenstelsel. 

De Europese geldschieter wil dat de Grieken het stelsel hervormen, maar voor premier Tsipras is dit onbespreekbaar: het is zelfs 'een rode lijn'.

Europacorrespondent Saskia Dekkers ging naar Athene om te kijken waarom het onderwerp pensioenen zo gevoelig ligt in Griekenland.

Het taboe van de Griekse pensioenen

"Voor onze familie is het geld dat mijn moeder krijgt heel belangrijk. Het is misschien het laagste pensioen op dit moment, maar het geeft ons grote steun. Met z’n tienen leven we namelijk van dit pensioen en slechts een salaris", vertelt Rania, de oudste dochter van het gezin Kalocheris. 

Ze leven met vader, moeder, drie dochters en vijf kleinkinderen in een groot appartement in Athene. Hun totale inkomen bedraagt maandelijks zo’n 1200 euro.

Zelfs werkende mensen krijgen niet op tijd betaald, pensioenen daarentegen zijn een stabiel inkomen.

Rania Kalocheris

Voor de familie Kalocheris is het pensioen op dit moment het enige stabiele inkomen. De Griekse arbeidsmarkt heeft het zwaar te verduren, veel banen staan op de tocht. Bijna dertig procent van de Griekse bevolking is werkeloos en diegene die werken, kunnen er niet elke maand op rekenen dat hun salaris is gestort. 

Zo zijn de pensioenen op dit moment een cruciaal sociaal vangnet geworden voor de Grieken. '"Zelfs werkende mensen krijgen niet op tijd betaald, pensioenen daarentegen zijn een stabiel inkomen voor families die geen enkel ander inkomen binnenkrijgen", vertelt Rania. 

Wij zijn ervan overtuigd dat we een akkoord moeten sluiten, maar we tekenen niet zomaar bij het kruisje.

George Romanias, de Griekse staatssecretaris van pensioenen

Ondertussen is premier Tsipras al zo’n vier maanden in gesprek met Europese geldschieters om zo meer geld te krijgen. Tegelijkertijd belooft hij het thuisfront dat er zo weinig mogelijk wordt bezuinigd in Griekenland. 

Wat de crediteuren betreft zijn er juist grote ingrepen nodig, die de vorige Griekse regeringen veel te lang hebben uitgesteld. De Griekse staatssecretaris van Sociale Zaken, George Romanias, denkt daar heel anders over. "Griekenland had nooit die vier jaar lang voortdurend bezuinigingen op de pensioenen moeten toestaan. Onze geldschieters denken nu dat alles wat ze eisen wordt ingewilligd."

Toch vindt hij dat deze confrontatie met Europa opgelost moet worden. "Beide kanten moeten wat inleveren. Wij zijn ervan overtuigd dat we een akkoord moeten sluiten, maar we tekenen niet zomaar bij het kruisje. Dit akkoord moet ook door het Griekse parlement worden goedgekeurd. Daarom proberen we Europa te overtuigen om in te leveren op een paar punten zodat we een akkoord kunnen sluiten."

Doordat al jaren duidelijk is dat het Griekse pensioenstelsel versoberd moet worden, hebben veel mensen nog op de valreep gebruikgemaakt van bestaande regelingen, zoals vervroegd pensioen. Maar de pensioenfondsen kunnen door dalende inkomsten de uitgaven steeds minder dekken.  

Tussen twee vuren

Premier Tsipras staat nu tussen twee vuren in. Enerzijds Europa, die eist dat hij het pensioenstelsel hervormt. En anderzijds de kiezers, die hij heeft beloofd dat er niet aan de pensioenen wordt getornd.

Kalocheris vertrouwt er op dat Tsipras er alles aan doet om dat te voorkomen. "Ik denk dat Syriza hard hun best doet om de pensioenen te redden. Veel mensen zoals ik hopen dat ze daar niet aankomen. Maar als ze er aankomen, hoop ik dat het gelijkwaardig gebeurt. Er zijn namelijk nog steeds pensioenen die behoorlijk hoog zijn."

Volgens de Griekse financieel expert Stavros Karvounis kan Syriza beter ophouden te bestaan als ze aan de pensioenen komt. "Het is niet te verkopen aan de harde kern van Syriza en niet aan de kiezers. Ook al weet iedereen dat het dit systeem onhoudbaar is."

De punten waarop Brussel moet inleveren volgens de Griekse staatssecretaris Romanias als het gaat om pensioenen:

"We bezuinigen niet op pensioenen die al zijn gekort, die blijven zo. Ons tweede punt gaat over de leeftijdsgrens van pensioengerechtigden. Daar moet Brussel ook op inleveren. We willen niet de leeftijdsgrens al veranderen vanaf 2016, maar later pas. Derde punt, Europa wil dat het laagste pensioen niet automatisch 460 euro is. Het pensioen moet overeenkomen met het aantal jaar dat Grieken hebben afgedragen. Als dat 300 euro is, dan krijgen pensioengerechtigden alleen dat bedrag. Dat kunnen we niet accepteren. En punt vier, Brussel vertelt ons nu dat we van 15 jaar op 20 jaar moeten overstappen. Dan zou iemand pas een pensioen krijgen als hij twintig jaar heeft gewerkt. Dat accepteren we niet."