NOS Nieuws Politiek Aangepast

Kamer teleurgesteld in boerenplan minister Staghouwer • 'dikke onvoldoende'

  • De Tweede Kamer heeft de hele dag gepraat over het stikstofplan
  • Staghouwer kreeg kritiek om de afwezigheid van een boerenplan
  • Van der Wal toonde begrip voor de ophef van het stikstofkaartje
  • Maar zet haar plan voort en dat vindt een meerderheid goed
Liveblog gesloten
  • Debat is afgelopen

    Na ruim 12 uur debatteren is de Tweede Kamer klaar met het debat over de stikstofplannen. Minister Van der Wal verdedigde haar aanpak met de stikstofkaartjes en benadrukte dat Nederland "geen andere keuze" heeft. De natuur staat er slecht voor en dat moet verbeterd worden door minder stikstof uit te stoten.

    Minister Staghouwer van Landbouw kreeg stevige kritiek, omdat hij nog geen concrete plannen heeft voor de toekomst van de boerensector.

  • Gele kaart zat er aan te komen

  • Schorsing tot 23.50 uur

    De ministers moeten zich even voorbereiden op de voorstellen, de moties uit de Kamer.

  • Meerderheid Kamer eist uitgewerkt boerenplan voor Prinsjesdag

    Het debat nadert zijn einde en een behoorlijk aantal partijen zijn zeer kritisch over CU-minister Staghouwer. De landbouwminister heeft nog geen concrete plannen om de getroffen boeren een toekomstperspectief te bieden. Ook weten boeren voorlopig nog niet welke maatregelen ze kunnen nemen om hun bedrijf op een effectieve wijze te verduurzamen of in de toekomst voldoende geld te kunnen verdienen.

    CDA-Kamerlid Boswijk zegt dat hij "een beetje wanhopig is". Hij moet vrijdag boeren toespreken over hun nieuwe verdienmodel. "Ik heb een knoop in mijn maag. Ik weet niet wat ik moet zeggen." D66-Kamerlid Groot uit zijn teleurstelling. "De boeren worden het bos in gestuurd." GroenLinks-leider Klaver spreekt over een "gele kaart" en geeft Staghouwer een "dikke onvoldoende."
    De partijen GroenLinks, de Partij voor de Dieren, BBB, de PvdA, SP het Kamerlid Omtzigt, maar ook de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie eisen dat Staghouwer ruim voor Prinsjesdag met een perspectief komt voor de boeren, met daarin uitgewerkte voorbeelden van "toekomstvaste agrarische bedrijfsplannen". Het moet van de partijen een richtinggevend plan te zijn.

  • Een paar boeren na het melken op bezoek in de Tweede Kamer

    Een paar boeren zijn na het werk naar de Tweede Kamer gereden, zo blijkt uit een filmpje van BBB-partijleider Van der Plas. De boeren zitten nu op de publieke tribune om het laatste deel van het debat bij te wonen.

  • De Kamer is weer aan het beurt, oppositie kritisch

    Na de antwoorden van de twee ministers zijn de Kamerfracties weer aan het woord. In deze zogenoemde tweede termijn kunnen Kamerleden moties indienen. Het ziet er niet uit dat er een motie komt van een meerderheid van de Tweede Kamer die het kabinetsplan ingrijpend zal veranderen. De coalitie is wel kritisch, maar zal het kabinet niet dwingen tot een grote aanpassing.

    De oppositie is teleurgesteld. De PVV zegt in een motie het vertrouwen in het kabinet in, maar daar is geen voldoende steun voor. "Het is een toneelstukje. Het was een beetje pruttelen en een beetje keffen, maar er is niets veranderd."

  • Lees hier over het debat

  • Kijk: Arjan Noorlander over belangrijkste punten in het debat

  • Minister van Landbouw wil 'tijd nemen' voor toekomstplannen boeren

    Het wachten was op minister Staghouwer van Landbouw, die meer duidelijkheid zou gaan geven over het toekomstperspectief voor boeren. In de Tweede Kamer en bij de boeren leven veel vragen over op welke manieren boeren minder stikstof kunnen uitstoten en welke (financiële) hulp zij daarbij krijgen.

    Maar Staghouwer blijkt nog te werken aan "een instrumentenpakket", inclusief de financiering. In november wil de Landbouwminister onder meer een brief over kringlooplandbouw naar de Kamer sturen. "Ik wil het zorgvuldig opschrijven", verklaart Staghouwer zijn aanpak. "Ik wil er even de tijd voor nemen."

    GroenLinks, Partij voor de Dieren, SP, SGP en ook coalitiepartij D66 reageren ongeduldig op Staghouwer's gekozen aanpak. Er ligt al een nota over de kringlooplandbouw van zijn voorganger Carola Schouten. "Dit is vaagheid ten top", stelt GroenLinks-leider Klaver. De Kamerleden vinden het belangrijk dat de boeren snel weten waar ze mee aan de slag kunnen.

  • Een korte pauze, daarna is minister Staghouwer van Landbouw

    Om 21.15 uur komt minister Staghouwer aan het woord. Hij moet vertellen over het toekomstsperspectief voor de boeren, want daar zijn veel vragen over in de Tweede Kamer.

  • We hebben geen keuze, benadrukt Van der Wal keer op keer

    De minister voor Natuur en Stikstof is al tweeënhalf uur aan het woord en haar boodschap is duidelijk: het kabinet kan niet anders dan ingrijpende stikstofmaatregelen nemen. "We hebben geen keuze", zegt Van der Wal bij herhaling.

    De Raad van State heeft in 2019 duidelijk gemaakt dat Nederland te weinig doet om de natuur te herstellen en dat dit anders moet. De minister staat hier volledig achter. "We moeten ook de natuur willen herstellen om het door te geven aan onze kinderen en misschien ook kleinkinderen."

    Ze houdt de Kamer voor dat de Nederlandse natuur er slecht voorstaat. "Er is geen andere keuze dan de stikstofkraan dicht te draaien. Dan kan de natuur zich herstellen."

  • 'We zijn het slechtste jongetje van de klas en moeten ons huiswerk doen'

    Oppositiepartijen BBB en PVV vinden dat minister Van der Wal veel te weinig doet om bij de Europese Unie versoepeling van de stikstofregels te regelen. "Nederland laat zich als een bang kind wegzetten", vindt Van der Plas van BBB. De kritiek is tegen het zere been van de minister. "Ik ben geen bang muisje."

    Ze heeft versoepelingen geprobeerd in Brussel, maar kreeg nul op het rekest. "We zijn het slechtste jongetje van de klas als het gaat om de bescherming van natuurgebieden. Ik krijg te horen dat we ons huiswerk moeten doen. Ik vind het heel frustrerend, maar Europa gunt het ons niet. Want we hebben ons niet aan de afspraken gehouden."

    Ook voorgangers van Van der Wal, zoals toenmalig staatssecretaris Bleker, hebben geprobeerd de eisen voor Nederland te versoepelen. Maar dat bleek juridisch niet haalbaar omdat Nederland zich net als andere landen aan de gemaakte afspraken over natuurgebieden moet houden.

    Kunnen Natura 2000-gebieden geschrapt worden?

    BBB en JA21 kwamen gisteren met een tienpuntenplan om het stikstofprobleem op te lossen. Een van de ideeën is het schrappen van Natura 2000-gebieden. Dat maakt de stikstofeisen onmiddellijk minder streng, is de gedachte.

    Voormalig Landbouwminister Schouten heeft dit in 2020 laten uitzoeken door twee onderzoeksbureaus. Die kwamen tot de conclusie dat dit juridisch gezien niet mogelijk is. Volgens Europese afspraken is Nederland verplicht om de natuur in 162 Natura 2000-gebieden (die Nederland zelf heeft aangedragen) te beschermen.

    De enige uitzonderingen daarop zijn dat er bij de aanwijzing van een Natura 2000-gebied fouten zijn gemaakt of dat een Natura 2000-gebied toch niet meer te redden is. Van geen van beide is sprake in Nederland. Eerder probeerde Schouten al in gesprekken met de Europese Commissie bepaalde gebieden te schrappen of de Nederlandse afspraken te versoepelen. Dat lukte toen om dezelfde redenen niet.

  • Minister blijft achter het bekritiseerde kaartje staan

    De minister heeft geen spijt van haar presentatie van de gedetailleerde stikstofkaart van Nederland (zie eerdere berichten in dit liveblog). In die kaart is het land verdeeld is gebieden waar in percentages is aangegeven wat boeren te wachten staat.

    Het kaartje heeft voor veel kritiek bij ongeruste boeren en Kamerleden gezorgd. Van der Wal benadrukt opnieuw dat de percentages "indicatief" en "richtinggevend" zijn en dat de cijfers dus nog kunnen veranderen. Regeringspartij CU vindt dat de minister veel ruis heeft veroorzaakt. "Ja en er gaat nog veel meer ruis ontstaan. Dat is het eerlijke verhaal", aldus Van der Wal.

    Van der Wal wil de provincies een jaar, tot juli 2023, de tijd te geven om het plan uit te werken. "Ik heb hier bewust voor gekozen, in het besef dat het suboptimaal is. We hebben het kaartje nodig om aan de slag te gaan. We moeten door deze hoepel. "

  • Van der Wal begrijpt ophef, 'kaartje is een indicatie'

    Minister Van der Wal voor Natuur en Stikstof zegt aan het begin van haar antwoord de kritiek op haar plannen "ontzettend goed" te begrijpen. Er is veel onduidelijkheid over haar voorstel, zo bleek tijdens het debat. En ook bij boeren leven veel vragen. "Ontzettend veel mensen zijn geraakt en dat raakt mij ook."

    Ze benadrukt dat het fel bekritiseerde stikstofkaartje een "indicatie" is . "De kaart is een vertrekpunt en dat gaan we dit jaar verfijnen."
    Maar de minister zegt dat ze boeren nu niet meer duidelijkheid kan geven over wat hun bedrijf te wachten staat. De provincies moeten aan de slag met de uitwerking ervan en dat zal wel even duren.

    Stikstofminister: 'Nu geen duidelijkheid, eerst met provincies in gesprek'
  • De avondpauze is gestart, om 18.30 uur komt het kabinet aan het woord

    Zestien partijen in de Tweede Kamer zijn aan het woord geweest en hebben hun mening over de stikstofplannen gegeven. De oppositie is zeer kritisch, maar ook de coalitiepartijen maken elkaar onderling verwijten, vooral over allerlei uitspraken zoals "pruttelende provincies" en "burgeroorlog".

    Kijk hier naar de video:

    Confrontatie coalitiegenoten over 'polariserende' uitspraken