NOS Nieuws Politiek Aangepast

Campagneblog: Harde botsing Rutte-Wilders • Baudet loopt weg bij Jinek

  • Het is de laatste week voor de verkiezingen. In dit liveblog praten we je bij over het laatste verkiezingsnieuws.
  • Marijnissen stoort zich aan aandacht voor vrouwelijke lijsttrekkers.
  • PVV-leider Wilders en VVD-leider Rutte debatteren stevig bij Op1.
  • Baudet van Forum voor Democratie loopt weg bij Jinek.
  • Hoekstra: WW-plan in 2025.
  • Lees hier wat de NOS tot nu toe heeft gemaakt/geschreven over de verkiezingen.
Liveblog gesloten
  • Baudet loopt weg bij Jinek

    Forum voor Democratie-lijsttrekker Baudet heeft kort voor het einde van de uitzending van Jinek voortijdig de studio verlaten. Op dat moment richtte komiek Martijn de Koning zich tot hem. Na enige tijd stond Baudet op en liep hij weg uit de uitzending:

    Eerder kwamen Baudet en Azarkan hard in botsing aan tafel bij Jinek. De Denk-lijsttrekker riep Baudet onder meer op om weg te blijven van "racistisch gedoe". De voorman van FvD beschuldigde Azarkan er later woedend van hem "te framen" en mensen tegen elkaar op te zetten. "Mij wordt een label opgeplakt. Het past me niet, ik ben het niet, ik wil het niet zijn", zei Baudet, waarmee hij verwees naar de beschuldigingen van racisme aan zijn adres:

  • Verwijten Rutte-Wilders vliegen heen en weer over zorg, migratie en over uitsluiten

    Het debat bij Op1 is op felle toon gevoerd. Wilders vindt dat na tien jaar Rutte de zorg is verwaarloosd door bezuinigingen op de verzorgingshuizen en de ziekenhuiszorg. Rutte vindt dat Wilders veel te negatief praat over de zorg. "We hebben een van de beste zorg in de hele wereld. Haal de zorg niet zo naar beneden."

    Wilders haalde een vrouw uit Schiedam aan, bij wie door de coronacrisis meerdere afspraken voor een nacontrole op kanker werden uitgesteld. Nu is ze uitbehandeld, zei Wilders. "U wilt deze mensen niet helpen. U geeft wel geld aan de gezondheidszorg in Italië". De PVV-voorman doelt op de EU-coronasteun aan Zuid-Europese landen.

    Rutte zegt dat een premier moeilijke beslissingen moet nemen en dan ook Europese afspraken moet maken. Ook zegt hij dat het tot zijn takenpakket hoort om deals te sluiten zoals de vluchtelingendeal met de Turkse president Erdogan.

    "U bent alleen maar aan het stoken", zei Rutte. De VVD-leider vindt Wilders een sombere man die angst aanjaagt bij grote groepen mensen van niet-Nederlandse afkomst. De verwijten vlogen heen en weer. "U bent een kakelende kip die geen eieren legt", zei Rutte. Wilders zei op zijn beurt dat hij de VVD-leider "een bange wezel" vindt

  • Kijk hier: Wilders en Rutte over excuus maken

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Wilders en Rutte willen van elkaar 'sorry' horen
  • Harde botsing Rutte-Wilders bij eerste één-op-één debat: "wegloper en leugenaar"

    Voor het eerst in de verkiezingscampagne staan VVD-leider Rutte en PVV-leider Wilders tegenover elkaar, bij het verkiezingsdebat bij Op1. Rutte verwijt Wilders dat hij niet in staat is om zijn excuus aan te bieden voor zijn "minder minder-Marokkanen-uitspraak" en dat hij wegloopt op het moment dat het moeilijk wordt. Rutte verwijst daarbij naar het moment dat Wilders in 2012 zijn gedoogsteun introk voor het eerste kabinet-Rutte, dat daarmee viel.

    "U bent niet in staat om sorry te zeggen. U loopt weg op het hoogtepunt van een economische crisis. Ik ben er nog steeds boos over", aldus Rutte. Wilders verwijt de VVD-lijsttrekker dat hij leugens verspreidt. Volgens Wilders trok hij destijds zijn steun in omdat ze het niet eens werden over de zorg. Volgens Rutte ging het toen over "een paar procenten" koopkracht. "U staat te liegen", zei Wilders een paar keer.

    Rutte vindt dat Wilders nu nog steeds "een wegloper" is en dat dat niet passend is voor een partijleider hoort die premier wil worden. Wilders had vanavond gepland een interview afgezegd bij Nieuwsuur, dat alle lijsttrekkers kritisch bevraagt. "U doet het weer. U loopt weg voor een pittige uitzending", aldus Rutte.

    Volgens Wilders kon hij niet aan tafel zitten bij het programma, omdat hij dit debat moest voorbereiden. Daarop wees Rutte hem erop dat het Op1-debat eerder is opgenomen. "Het is nu 19.15 uur. U kunt nog gaan". Wilders zei dat niet van plan te zijn, waarop Rutte opnieuw concludeerde dat de PVV-leider wegloopt als het te moeilijk wordt.

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Persoonlijke botsing Rutte-Wilders over weglopen en leugens
  • Hiddema: ik greep in tegen 'racistische drek' in appgroepen

    Voormalig Forum voor Democratie-Kamerlid Hiddema zegt zich uitgesproken te hebben tegen de racistische appjes bij de jongerenorganisatie van FvD en de berichten van Baudet zelf, waar Elsevier Weekblad over publiceerde. In een kort interview met Jinek-verslaggever Jaïr Ferwerda zegt Hiddema dat hij die appjes "niet fraai" vond en ingreep. Baudet zegt in een reactie op Hiddema's uitspraken dat hij denkt dat zijn voormalige partijgenoot "mede door corona in een wat andere levensfase is gekomen".

    Elsevier meldde vorige maand dat Baudet in een discussie met twee toenmalige stafleden een appje stuurde met daarin de vraag "Wil jij dat je zus met een neger thuiskomt?". Daarop volgde het antwoord "Hell no", van een van die stafleden.

    Hiddema was niet te spreken over de berichten, zegt hij in het interview in Jinek. "Ik greep op een gegeven moment in, in dat appverkeer. Ik doe daar nooit aan mee, maar ik dacht: er zijn toch wel belangrijkere dingen dan dit soort Spielerei", aldus Hiddema. "Wat moet ik met dit soort racistische drek om me heen?" Hij zegt dat hij daarom is weggelopen bij Forum.

    Baudet noemde het aan tafel bij Jinek "misdadig en belachelijk om een man van 76 aan een exegese te onderwerpen". "Ik ben totaal niets verplicht aan jullie, om wel of niet te verklaren wat ik wel of niet in privéconversaties heb gezegd."

  • Ruim 13,6 miljoen euro in campagnekassen

    Politieke partijen hebben in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen ruim 13,6 miljoen euro aan giften ontvangen.

    In 2019 en 2020 kregen de partijen ruim 11,7 miljoen euro en in de eerste maanden van dit jaar kwam daar nog eens 1,95 miljoen euro bij. Dat blijkt uit cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Politieke partijen zijn verplicht om donaties vanaf 4500 euro openbaar te maken.

    De SP haalde het meest op: bijna 6,7 miljoen euro. Dat komt mede doordat een deel van de inkomsten van SP-politici rechtstreeks in de partijkas vloeit. Ook politici van GroenLinks staan een percentage van hun inkomsten af; de partij ontving 1,8 miljoen euro.

    D66 volgt met bijna 1,5 miljoen euro. Het leeuwendeel daarvan is een gift van techmiljonair Steven Schuurman. Hij doneerde 1 miljoen euro om de klimaatplannen van de partij te steunen. Ook de Partij voor de Dieren ontving 350.000 euro van Schuurman.

    PVV en ChristenUnie delven onderspit

    De grootste partij in de Tweede Kamer, de VVD, haalde 480.000 euro op. De partij kreeg onder meer een gift van 25.000 euro van de Eindhovense industrieel Wim van der Leegte. De tweede partij in de peilingen, de PVV, bleef steken op ruim 55.000 euro. Het CDA kreeg bijna 4 ton binnen.

    De PvdA moet het deze verkiezingen met minder dan 2 ton doen. Bij de ChristenUnie kwam slechts 15.000 euro binnen.

    Bij Forum voor Democratie ging het om bijna 800.000 euro. De partij kreeg een half miljoen euro van de in Hongkong woonachtige Maarten Ruijs, een van de topmensen van investeerder CVC Capital Partners in Azië.

    Ook een aantal nieuwe partijen haalde relatief veel geld op. JA21 kon dit jaar al 122.000 euro aan giften bijschrijven, waarvan ruim 105.000 euro uit handen van vastgoedondernemer Chris Thünnessen. De pro-Europese partij Volt kreeg 180.000 euro. Het geld kwam onder meer van Marc Dreesmann van de bekende warenhuisfamilie. Bij de BoerBurgerBeweging kwam meer dan 174.000 euro binnen.

  • Marijnissen (SP) stoort zich aan aandacht voor vrouwelijke lijsttrekkers

    Een van de thema's die regelmatig aan bod komen deze campagne is het feit dat een recordaantal vrouwen lijsttrekker is. Lilian Marijnissen van de SP zegt zich te ergeren aan de aandacht daarvoor. "Ik verbaas me er eerlijk gezegd ook wel een beetje over en ik merk dat ik me er ook iets meer aan ga storen", zegt Marijnissen bij Dit is de dag op NPO Radio 1.

    "Dat heeft ermee te maken dat ik dan mensen een oproep hoor doen als 'vrouwen moeten hun kansen grijpen' en 'vrouwen aan de top'. Dan denk ik: voor de SP is dat supernormaal eigenlijk", gaat Marijnissen verder. "We hadden eerder al Agnes Kant en nu mag ik er staan."

    Volgens Marijnissen is de verkiezingsstrijd een ideeënstrijd en gaat het niet om sekse of huidskleur.

  • Politiebureau Emmeloord wil Baudet spreken over overtreden coronaregels

    De politie van Emmeloord heeft Forum voor Democratie-leider Baudet gevraagd om uitleg te komen geven over een campagnebijeenkomst in Urk. Baudet laat via Twitter weten dat hij vrijdag om 09.30 uur moet komen. Hij denkt dat hij vervolgd wordt wegens "handenschudden en haringeten" in de vissersplaats. "Mij hangt mogelijk een gevangenisstraf boven het hoofd. Absurde tijden".

    Een politiewoordvoerder laat weten dat Baudet gevraagd is "om uit te leggen wat hij in Urk deed, waar hij de coronaregels overtrad". Het Openbaar Ministerie laat zich niet over de kwestie uit.

  • CDA-coryfee Bleker wil op Forum voor Democratie stemmen

    Oud-CDA-partijvoorzitter en voormalig staatssecretaris van Landbouw Henk Bleker is van plan om bij de Kamerverkiezingen te stemmen op Forum voor Democratie. Dat gaat hij morgen toelichten op een campagnebijeenkomst in Sneek.

    Tegenover de NOS wil Bleker de kwestie niet toelichten, maar in De Telegraaf zegt hij dat zijn stem op FvD geen stem tegen het CDA is. "Ik blijf een christendemocratisch hart houden." Hij zegt voorstander te zijn van een "intelligente nexit" en spreekt zich uit tegen de "doorgeschoten klimaatplannen" waar ook het CDA voor tekent. FvD-leider Baudet grapt in het dagblad dat Bleker voor Forum minister van Landbouw wordt.

    In de krant vertelt Bleker dat hij wel problemen heeft met de nazistische en racistische uitingen in WhatsApp-groepen van FvD. "Ik heb een tijd gehad dat ik dacht: komt dat wel goed? Maar uiteindelijk beoordeel ik mensen op wat ik zelf zie en hoor, niet op basis van wat anderen over iemand hebben gezien of gehoord."

  • Veel nieuwe partijen: waarom de een slaagt en de ander niet

    Na de verkiezingen krijgen we waarschijnlijk te maken met een recordaantal partijen in de Tweede Kamer. Afgaand op de Peilingwijzer maken Volt en JA21 kans op meerdere zetels. Verschillende andere nieuwe partijen, zoals Bij1, BoerBurgerBeweging (BBB) en Code Oranje zijn ook niet kansloos.

    Hoe transformeer je als nieuwe partij van zero naar hero? En waarom lukt dat partijen als Volt en JA21 wel, waar de meeste nieuwkomers blijven steken in goede bedoelingen?

    In dit artikel vertellen politicoloog André Krouwel en Volt-campagneleider Itay Garmy wat er volgens hen nodig is om als nieuwe partij in de Tweede Kamer te komen:

  • Politie waarschuwt Baudet bij 'meet and greet' in Arnhem

    In Arnhem heeft de politie Thierry Baudet gewaarschuwd toen hij aanhangers de hand schudde en zijn arm om hun schouders legde bij het poseren voor foto's. Forum voor Democratie heeft de 'meet and greet' na afloop van de bijeenkomst vervolgens afgeblazen.

    Volgens burgemeester Ahmed Marcouch was met het campagneteam van FvD afgesproken dat er geen lichamelijk contact mocht zijn. Ook de anderhalve meter afstand moest bij de campagnebijeenkomst worden gehandhaafd. Er waren door het campagneteam stippen op de grond gezet, zodat bezoekers niet te dicht op elkaar zouden staan.

    "We hadden natuurlijk gezien dat de karavaan zich niet altijd aan de regels hield, dus het was even afwachten hoe het nu liep. Er waren voldoende agenten, boa's en handhavers van de karavaan aanwezig", zegt Marcouch tegen De Gelderlander.

    Politiek verslaggever Ewoud Kieviet zegt dat de bijeenkomst soberder was dan gewoonlijk. "Er was dit keer geen kraampje waar mensen posters konden kopen of lid konden worden van de partij. Er werd ook geen muziek gedraaid." Er waren in Arnhem zo'n 200 bezoekers aanwezig, minder dan bij eerdere manifestaties van FvD. Twee tegendemonstranten werden door de politie gesommeerd het terrein te verlaten.

    FvD-leider Thierry Baudet spreekt het publiek toe tijdens de campagnebijeenkomst in Arnhem NOS/Ewoud Kieviet
  • Een op drie PVV-kiezers wil dat Wilders milder is over moslims

    Geert Wilders zou zijn toon over moslims moeten matigen, vindt bijna een derde van zijn achterban. Dat blijkt uit een enquête van bureau Ipsos, in opdracht van Nieuwsuur.

    Van de ondervraagden die aangeven dat ze bij de komende verkiezingen PVV stemmen, reageert 31 procent instemmend op de stelling dat het goed zou zijn als Wilders zich iets milder uitlaat over moslims. De helft van de PVV'ers is het juist (helemaal) niet met die stelling eens. De rest is neutraal of heeft geen mening. Van alle stemgerechtigden wil 60 procent dat Wilders milder spreekt over moslims, 17 procent is het daarmee oneens.

    Inhoudelijk steunen veel PVV-kiezers de lijn van de partij, ook als het gaat om controversiële standpunten. Zo is ruim de helft (52 procent) van de PVV-kiezers het eens met het voorstel om alle moskeeën te sluiten. Een kwart is het daar niet mee eens. Van alle Nederlandse stemgerechtigden vindt minder dan een op de vijf (19 procent) dat alle moskeeën moeten sluiten. Een 56 procent is het er niet mee eens.

    Lees hier hoe PVV'ers over andere standpunten van de partij denken en hoe ze zich verhouden tot de rest van Nederland:

  • VVD reageert op kritiek GroenLinks op klimaatbeleid: 'oude discussie'

    De VVD vindt de beschuldiging van GroenLinks, dat de partij "klimaatbedrog" zou plegen, niet terecht. De doorrekening van het onderzoeksbureau dat GroenLinks heeft ingeschakeld is onvolledig, zegt de partij. De effecten van kernenergie en Europese maatregelen zijn niet meegerekend, terwijl de VVD er wel op rekent dat die bijdragen aan vermindering van de CO2-uitstoot.

    Een VVD-woordvoerder wijst er bij persbureau ANP op dat de onderzoekers ook zelf aangeven dat er "geen ruimte voor wisselwerking met de VVD" is geweest. De partijen die eerder hun programma door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) lieten doorrekenen hadden die mogelijkheid wel. Het PBL rekent de effecten van kernenergie ook niet mee. Daarom liet de VVD het verkiezingsprogramma eerder dit jaar niet doorrekenen door het PBL. "Het is een oude discussie", zegt de partij.

  • 'Reservepool' met stembureauleden voor acute tekorten

    Alle gemeenten in Nederland hebben in principe genoeg stembureauleden op 15, 16 en 17 maart. Toch kan het zijn dat stembureauleden op het laatste moment uitvallen, bijvoorbeeld omdat ze coronagerelateerde klachten hebben. Gemeenten kunnen in dat geval gebruikmaken van een 'reservepool' met vrijwilligers, die door het ministerie van Binnenlandse Zaken is opgezet.

    Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn de reserveleden getraind als (brief)stembureaulid en teller. Bij de werving van leden is zoveel mogelijk rekening gehouden met een spreiding over het hele land. Leden van de reservepool kunnen zo binnen een uur op het aangegeven stembureau zijn. Het contact tussen de gemeenten en de vrijwilligers wordt gecoördineerd door een uitzendbureau.

    De reservepool is voor noodgevallen. Het aanbod geeft geen volledige garantie dat bij het onverwachts ontstaan van grote tekorten alle gemeenten voorzien kunnen worden, zegt de VNG. Veel gemeenten hebben ook eigen ambtenaren bereid gevonden om in te vallen bij acute tekorten op stembureaus, of schakelen een lokaal uitzendbureau in.

  • GroenLinkslijsttrekker Klaver beschuldigt VVD van "klimaatbedrog"

    Volgens GroenLinks pleegt de VVD "klimaatbedrog" in het verkiezingsprogramma. "De VVD zet de toekomst van de klimaatgeneratie op het spel", zegt lijsttrekker Klaver. Zijn partij liet de klimaatplannen uit het VVD-verkiezingsprogramma doorrekenen door een in klimaat gespecialiseerd onderzoeksbureau.

    Dat komt onder meer tot de conclusie dat met de maatregelen van de VVD het klimaatdoel van 49 procent minder CO2-uitstoot ten opzichte van 1990 niet wordt gehaald. De VVD heeft dat wel als doel. Vooral het feit dat de VVD bezuinigt op de subsidies voor de industrie voor duurzame energieproductie weegt in de doorrekening 'negatief'mee. De bedrijven moeten wel een CO2-heffing betalen. Zonder subsidie schrappen ze misschien 'schone' investeringen.

    "Hoe een dergelijke uitkomst te waarderen, laten we aan de lezer over", schrijven de onderzoekers. Zij wijzen erop dat de VVD als grootste regeringspartij de afgelopen tien jaar juist een leidende rol heeft gehad in het klimaatbeleid. Dit verkiezingsprogramma wijkt daar van af, stellen zij.

    Kernenergie

    Ook zeggen de onderzoekers dat de VVD kernenergie noemt als oplossing voor het probleem, terwijl het heel onzeker is of 'nieuwe' kernenergie voor 2030 een bijdrage kan leveren aan een verminderde uitstoot.

    De cijfers van de VVD zijn vergeleken met de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) van CDA, D66, GroenLinks, de SP, de PvdA en de ChristenUnie. De VVD, PVV, Forum voor Democratie en kleinere en nieuwe partijen lieten hun plannen niet doorrekenen. Voor de VVD was een van de redenen dat het PBL kernenergie niet meerekent als optie voor klimaatbeleid.

    Onderzoeksbureau Kalavasta benadrukt de eigen onafhankelijkheid en wijst op verschillende opdrachten die het bureau al voor de overheid heeft uitgevoerd, waaronder een naar de haalbaarheid van kernenergie.