NOS Nieuws Buitenland Aangepast

Brexit-deal gesloten; nu zijn de regeringen aan zet

Liveblog gesloten
  • Einde liveblog

    Dit is de laatste post in het liveblog over de brexit-perikelen. Het was de dag waarop de Britten en de Europese Unie na lange onderhandelingen dan toch tot een akkoord kwamen. Onderstaand artikel biedt een overzicht.

  • 'Opluchting met een zwart randje'

    De teneur van de Europese reacties op de brexit-deal is opluchting, maar dan wel met een zwart randje. "Eigenlijk hadden ze natuurlijk liever gezien dat de Britten helemaal niet waren vertrokken", zei EU-correspondent Sander van Hoorn in het NOS Journaal van 20.00 uur. "En nu het alsnog zover is, hadden ze liever een wat zachtere brexit gehad."

    De gevolgen van de overeenkomst zullen namelijk groot zijn, onder meer voor bedrijven die zaken doen in het Verenigd Koninkrijk. Die moeten bijvoorbeeld veel meer papierwerk doen en controles ondergaan. "En de vissers krijgen ook een behoorlijke klap, die mogen met ingang van 1 januari al minder vangen in de Britse wateren", zei Van Hoorn.

    Tim de Wit, NOS-correspondent in Londen, zei in hetzelfde NOS Journaal dat de Britse premier Johnson de deal in eigen land kan verkopen als een overwinning. "Het is hem toch gelukt voor de deadline van 1 januari, ondanks corona en hoewel velen zeiden dat het hem waarschijnlijk niet ging lukken."

    Wel moet worden aangetekend dat Johnson behoorlijk wat water bij de wijn heeft moeten doen, onder meer op het gebied van visserij en het handhaven van verschillende EU-standaarden. "Die dingen zal hij onder het tapijt proberen te vegen", aldus De Wit. "Het wordt interessant hoe de komende dagen de reacties zullen zijn als iedereen de details wat beter heeft bestudeerd. Met name bij Johnsons achterban."

  • Opper-brexiteer Farage: dit is een groot moment

    De Britse politicus Nigel Farage, een van de grootste voorvechters van het Britse vertrek uit de Europese Unie, vindt de overeenkomst naar eigen zeggen niet perfect. Wel spreekt hij van een groot moment.

    "Deze overwinning is een eerbetoon aan de gewone mannen en vrouwen die zich met succes hebben verzet tegen de regering", twittert Farage. "Er is geen weg terug."

  • Wat is er afgesproken?

    In de reacties over de overeenkomst tussen de Britten en de EU overheerst de opluchting. Maar die opluchting lijkt vooral het feit te betreffen dat de deadline van 31 december is gehaald; over de inhoud van de deal gaat het vooralsnog minder. Correspondent Bert van Slooten haalde er enkele opvallende zaken uit.

  • Nu zijn de regeringen aan zet

    Nu er een akkoord ligt, moet de tekst nog wel worden goedgekeurd. Morgen is er in Brussel een bijeenkomst van de ambassadeurs, die de teksten zullen bespreken. Maar in de tussentijd pluizen ambtenaren de tekst al regel voor regel na. Onderhandelaar Barnier heeft hen wel op de hoogte gehouden, maar ze hebben nu voor het eerst de tekst echt in handen.

    Daarna volgt de politieke goedkeuring. Hoewel de Europese leiders nauw betrokken zijn geweest bij de onderhandelingen zullen niet zij, maar de ministers van Buitenlandse Zaken hun handtekening onder het akkoord zetten. Dat is vanwege interne EU-regels, waarbij de premier en regeringsleiders geen tekenbevoegdheid hebben.

    Strikt formeel hoeven de nationale parlementen van de EU-lidstaten geen goedkeuring aan het akkoord te geven, omdat het Europees Parlement die bevoegdheid heeft. Maar sinds de discussie over het CETA-handelsverdrag met Canada vinden steeds meer nationale parlementen dat ze ook iets over handelsverdragen te zeggen hebben. In Nederland houdt de Tweede Kamer waarschijnlijk begin volgende week een debat over de brexitdeal.

    Het Britse parlement, dat wel formeel akkoord moet gaan, stemt op 30 december, dus komende woensdag. Verwacht wordt dat er een meerderheid voor de overeenkomst zal stemmen.

  • Gemengde gevoelens bij transportbranche

    Transport en Logistiek Nederland zegt opgelucht te zijn dat er eindelijk een handelsakkoord op tafel ligt. Maar dat betekent niet dat het er voor transportbedrijven makkelijker op wordt vanaf 1 januari. Dan eindigt de overgangsperiode waarin de EU-regels en wetten in het VK nog gelden en komen er grenscontroles. Het handelsakkoord verandert daar niets aan.

    "Voor het vervoer naar een "derde land" gelden meer eisen dan bij vervoer naar een EU-lidstaat: denk aan douanedocumenten voor in- of uitvoer van goederen", zegt voorzitter Elisabeth Post van TLN. "Om na de jaarwisseling van en naar het VK te kunnen vervoeren, moeten bedrijven zich voorbereiden, als ze dat nog niet hebben gedaan."

    De branchevereniging roept leden ook op met elkaar in gesprek te gaan over die voorbereidingen. "Uiteindelijk is de keten niet sterker dan de zwakste schakel: als één partij zich niet heeft voorbereid, kom je met de vrachtwagen niet langs de douane en mis je alsnog de boot."

  • Opvallende stropdas-keuze van Johnson

    Op de persconferentie over het handelsakkoord met de Europese Unie droeg de Britse premier Johnson een stropdas met een vissenmotief, zo was voor de oplettende kijker te zien. Een opvallende keus: juist de visserij was lange tijd het grootste twistpunt in de onderhandelingen. Britse media spreken van een "pesterijtje" aan het adres van de EU.

  • Johnson: grootste handelsakkoord tot nu toe

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Premier Johnson: We hebben het grootste handelsakkoord tot nu toe bereikt
  • Boeren: dit scheelt een hoop kosten

    Landbouworganisatie LTO Nederland zegt dat de brexitdeal belangrijk is voor boeren en tuinders, want een harde brexit zou volgens LTO al snel tot 800 miljoen euro per jaar aan belastingkosten hebben geleid. "De Britse consument kan bovendien opgelucht ademhalen. Men houdt dankzij de open grenzen toegang tot gezond en vers voedsel en bloemen, planten en bomen van Nederlandse bodem", zegt de organisatie.

    Toch leidt de brexit tot veel logistiek en administratief ongemak, zo is de vrees. "Het blijft na 1 januari spannend of alles loopt zoals het hoort. Een vracht kip, tomaten of tulpen kan niet een paar dagen aan de grens wachten vanwege gedoe met douaneformulieren, vertraagde keuringen of andere problemen."

  • Visserijsector opgelucht, 'maar de prijs is hoog'

    "We zijn opgelucht dat er een deal is, al is de prijs die betaald wordt enorm hoog", zegt Pim Visser van vissersbranchevereniging Visned. "De Britten hebben het keihard gespeeld omdat visserij hun enige winstpunt is bij de brexit. Het is willens en wetens tot het laatste bewaard."

    De Europese vissers moeten volgens Visned gemiddeld 25 procent van hun visquota inleveren. "Het verschilt per vissoort, het ziet ernaar uit dat we 30 procent visquotum voor haring en makreel moeten inleveren en 10 procent voor tong", zegt Visser. "Dat verandert ook de verhoudingen tussen Europese visserslanden en dat kan in de toekomst tot spanningen leiden."

    De afspraken rond de visserij zijn nu gemaakt voor 5,5 jaar, daarna moet er opnieuw worden onderhandeld. Volgens Visned is dat te kort, omdat het ingewikkelde onderhandelingen zijn. De Britse vissers krijgen in die periode 100 miljoen pond om zich voor te bereiden, maar volgens Visser is dat een sigaar uit eigen doos: "De Britten maken vanaf volgend jaar geen gebruik meer van het Europees visserijfonds, dus nu betalen ze dat zelf."

    De brexit-deal betekent dat Nederlandse vissers honderden miljoenen aan gekochte visrechten verliezen. Visned is van plan om na Kerst te kijken hoe zij gecompenseerd moeten worden.

    De ChristenUnie spreekt in een reactie op de deal van een klap voor de visserij. "De gemiddelde achteruitgang voor onze vissers wordt zo'n 25 procent ten opzichte van de huidige situatie", zegt CU-Europarlementariër Peter van Dalen. "Dat is een forse tik."

  • Macron: dit bewijst de kracht van Europa

    De Franse president Macron zegt dat "de eenheid en kracht van Europa" zich hebben uitbetaald, nu er een brexitakkoord is. "Het akkoord met Groot-Brittannië is essentieel om onze burgers, onze vissers en onze producenten te beschermen. We zullen ervoor zorgen dat dat gebeurt."

    Volgens Macron kan Europa nu weer naar de toekomst kijken, "op een verenigde, soevereine en krachtige manier".

  • Werkgevers blijven beducht voor gevolgen

    Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland zeggen blij te zijn dat er een akkoord is, maar ze vrezen ook voor de gevolgen van de brexit voor ondernemers. "Met deze overeenkomst is in ieder geval een deel van de uittredingsproblematiek ondervangen. Maar desondanks zullen de gevolgen van de brexit vanaf januari direct voelbaar zijn voor ondernemers."

    Volgens beide organisaties zijn de belangrijkste twistpunten met dit akkoord opgelost. Zo gelden er straks strengere eisen dan bij andere vrijhandelsakkoorden van de EU. Maar "scheiden doet lijden", zeggen de organisaties.

    "Zo is het voor de visserij een hard gelag dat zij hebben moeten inleveren, al waren de gevolgen van een no-deal nog vele malen groter geweest. Hoe dan ook: vanaf 1 januari zal handel met het VK een stuk moeilijker worden, met extra kosten aan de grens. De werkelijke kosten van de brexit zullen volgend jaar duidelijk worden."

  • 'Belangrijkste akkoord ooit voor VK'

    Deze browser wordt niet ondersteund voor het spelen van video. Update uw browser naar Internet Explorer 10 of hoger om video af te kunnen spelen.

    Correspondent Tim de Wit: 'Belangrijkste akkoord ooit voor Verenigd Koninkrijk'
  • Ambassadeurs bijeen op Eerste Kerstdag

  • Een paar inhoudelijke punten uit het akkoord

    - Als de Britten staatssteun geven aan bedrijven, moet de EU in de boeken kunnen kijken.

    - De Britten blijven meedoen aan de klimaatafspraken die in het klimaatverdrag van Parijs zijn vastgelegd.

    - Bij verschillen van mening tussen het VK en de EU oordeelt een speciaal arbitragehof wie er gelijk heeft. Daarmee komt het Europees Hof van Justitie, dat normaliter daarover een oordeel velde, buitenspel te staan.

    - Over de vis, een kwestie die lang een struikelblok leek te zijn, is een overgangsperiode afgesproken van 5,5 jaar. De vissers krijgen dus ruim de tijd om zich op de nieuwe situatie voor te bereiden. In 2026 zal opnieuw onderhandeld worden. De EU krijgt de mogelijkheid om maatregelen te nemen als de Britten op dat moment onredelijk veel vis opeisen.

    - In het handelsakkoord is geen sprake van quota of tarieven, zoals wel het geval is bij veel andere landen waarmee de EU een handelsovereenkomst heeft.