liveblog
NOS NieuwsAangepast

Nederland Kiest: stembureaus gesloten

liveblog gesloten

Verkiezingen voorbij, tellen begint

De kiezer heeft gesproken: de stembureaus zijn dicht, het tellen van de stemmen kan beginnen. We sluiten daarmee dit verkiezingsblog. Voor de exitpoll, de eerste uitslagen en de reacties kun je terecht in dit liveblog.

Drukte in Groningen in beeld

Verslaggever Gerri Eickhof was de hele dag in Groningen en omgeving. Ook daar was het zeer druk bij de stembureaus. Een verslag:

Stembusdrukte in Groningen

Ron Fresen over de hoge opkomst

De kans is reëel dat de opkomst uitkomt boven de 80 procent. Kiezers hebben het gevoel dat er echt wat te kiezen valt, denkt politiek verslaggever Ron Fresen.

'Heel veel mensen denken dat er nu echt iets op het spel staat'

Mogelijk iets langer stemmen in Den Haag

De stembureaus in Den Haag blijven open tot iedereen die in de rij staat gestemd heeft, ook als dat na 21.00 uur is. De gemeente heeft dat laten weten aan persbureau ANP. Mogelijk blijven de stembureaus daardoor iets langer open.

In de stad zijn teams actief die zorgen dat op alle stembureaus voldoende biljetten aanwezig zijn. De opkomst in de Hofstad is ruim 10 procentpunten hoger dan in 2012.

OPKOMST NU 73 PROCENT

Om 19.45 uur had 73 procent van de kiezers gestemd, zegt onderzoeksbureau Ipsos. Daarmee nadert het opkomstpercentage de opkomst van 2012, toen 74,6 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus ging.

In 2012 lag het opkomstpercentage om 19.45 uur op 65 procent. De stembureaus zijn nog open tot 21.00 uur.

Nog een half uur...

...en dan begint op NPO 1 de grote verkiezingsuitzending van de NOS. Rob Trip en Dionne Stax loodsen je door de uitslagenavond en schakelen natuurlijk met verslaggevers bij de partijen. De uitzending is ook te zien op het YouTube-kanaal van de NOS.

LuckyTV gaat aan de haal met NOS-vlog

De vlogs van Xander van der Wulp en Vincent Rietbergen vallen in de smaak, ook bij 'mister LuckyTV' Sander van de Pavert. Hij gebruikte de vlogs van de NOS-collega's voor een eigen filmpje:

'Willy' in verkiezingsvlog NOS

OPKOMST NU 69 PROCENT

Om 19.15 uur had 69 procent van de kiezers gestemd, meldt onderzoeksbureau Ipsos. Vijf jaar geleden lag het opkomstpercentage op dat tijdstip bij 60 procent.

De opkomst is al de hele dag fors hoger dan bij de vorige Kamerverkiezingen, in september 2012. Toen kwam in totaal 74,6 procent van de stemmers opdagen. De stembureaus zijn nog open tot 21.00 uur.

Opkomst in avond onverminderd hoog

Althans, voor zover je dat op basis van foto's en videobeelden kunt beoordelen. Bij tal van stembureaus stonden aan het begin van de avond nog rijen. Op station Nijmegen was de wachttijd opgelopen tot een half uur, zegt Omroep Gelderland.

Ook bij het NS-station in Den Bosch bleef het druk.

Joop Kraan | NOS

Bij een stembureau in Den Haag zijn zelfs de stembiljetten op. Daar wachten ze al twee uur op een nieuwe voorraad. Ook uit Utrecht komen berichten van stemlokalen waar de biljetten op zijn.

NOS-uitslagenavond ook op NPO Radio 1

In een zes uur durende uitzending doen Lara Rense, Tijs van den Brink en politiek verslaggever Joost Vullings verslag van de verkiezingsavond.

NOS

Drukte op Marker Wadden houdt aan

Rond 18.00 uur hadden al bijna 1300 mensen gestemd op de Marker Wadden, een eilandengroep op het Markermeer. Het stembureau is alleen bereikbaar per boot. Vanwege het lenteweer is een trip naar het stembureau voor veel mensen een mooie dagbesteding.

Zo worden straks de stemmen geteld

Als om 21.00 uur de stembureaus sluiten, begint voor vrijwilligers en ambtenaren het grote telwerk. In Tilburg pakken ze dat zo aan:

Zo gaan ze in Tilburg de stemmen tellen

Eerste keer stemmen voor immigrante

De 32-jarige Sewa mocht vandaag voor het eerst stemmen. De geboren Azerbeidzjaanse is sinds kort officieel Nederlander en heeft daarmee ook het kiesrecht verkregen. "Het is een heel speciale dag", zegt ze. In 2000 vluchtte ze met haar ouders naar Nederland. Sewa's moeder is etnisch-Armeense en liep in Azerbeidzjan gevaar door politieke ontwikkelingen. "Nederland heeft ons vrijheid en vrede geboden."

Sewa is eind december genaturaliseerd tot Nederlander, tijdens een ceremonie in het stadhuis van Leeuwarden. "Ik heb daar naartoe gewerkt en ernaar verlangd", zegt ze. Vandaag mocht ze dus stemmen, in het stadion van voetbalclub Cambuur. "Het is gedaan! Yes!"

NOS

Ook extra stembiljetten in Amsterdam en Den Haag

Behalve in Tilburg zijn ook in Amsterdam en Den Haag extra stembiljetten gedrukt vanwege de hoge opkomst. Omroep WNL zegt na contact met de gemeente Amsterdam dat daar 25.000 biljetten zijn bijgedrukt. Ook in Den Haag zijn stembureaus voorzien van een nieuwe voorraad, meldt Omroep West.

ANP
Kiezers staan in de rij voor een stembureau op het Binnenhof in Den Haag

OPKOMST NU 55 PROCENT

Om 17.45 uur had 55 procent van de kiesgerechtigden gestemd, zegt onderzoeksbureau Ipsos. Bij de Kamerverkiezingen van 2012 had op dat tijdstip 48 procent zijn stem uitgebracht. Het opkomstpercentage is al de hele dag fors hoger dan vijf jaar geleden.

Paniek bij Hilversumse kiezer

Stemmer Bram de Wijs uit Hilversum kreeg het vanochtend flink benauwd toen hij zijn stempas niet kon vinden. Het papiertje was bij het gft-afval beland. Uiteindelijk viel de schade mee: de stempas was beschimmeld en stonk, maar werd bij het stembureau gewoon geaccepteerd.

Stemmen met een YouTube-ster

Omdat veel YouTube-sterren hun volgers hebben opgeroepen om te gaan stemmen, zijn de collega's van het NOS-jongerenplatform Mashup vandaag met YouTubers gaan stemmen. Vanochtend waren ze op pad met Defano Holwijn, nu met YouTuber Quinsding. Zij mocht voor het eerst stemmen.

Opkomst Schiermonnikoog al boven 100 procent

Het opkomstpercentage op Schiermonnikoog lag om 16.00 uur al op 105 procent, meldt RTV Noord. Op het Waddeneiland is een festival voor klassieke muziek en volgens de burgemeester hebben zo'n 350 bezoekers van het vasteland er al gestemd. Schiermonnikoog vaker een opkomst die hoger is dan 100 procent.

Prominent PvdA-lid uit kritiek op Asscher

"Asscher heeft er veel te lang over gedaan om de goede toon te vinden", zegt voormalig PvdA-voorzitter Felix Rottenberg bij BNR. Hij uit kritiek op de campagne van lijsttrekker Lodewijk Asscher en zegt dat er fouten zijn gemaakt. "Gisteravond stond hij er voor het eerst als een held, daarvoor niet." Hij zegt dat de partij de lijsttrekkersverkiezing veel te laat heeft gehouden. Daardoor heeft Asscher "te weinig tijd gehad en genomen" om zich te profileren.

Bij de PvdA wil niemand publiekereageren op de kritiek van de oud-partijvoorzitter. In de kring rond Asscher worden Rottenbergs uitspraken gezien als een dolkstoot in de rug. "Ik hoop niet dat hij vanavond op de uitslagenavond komt", zegt een betrokkene.

Kieskompas blijft last houden van DDoS-aanvallen

De kieshulp-website Kieskompas is vandaag in een constant gevecht verwikkeld om DDoS-aanvallen af te slaan en online te blijven. "Sinds vanochtend nemen de aanvallen toe. We zijn op en af bezig om de boel stabiel te houden", zegt Willem Blanken, de directeur van Kieskompas. Inmiddels is de site "redelijk stabiel".

CNN-presentatrice verbaast zich over de grootte van het stembiljet

Utrecht is over de helft

In Utrecht is de opkomst omstreeks 16.25 uur de 50 procent gepasseerd. Dat betekent dat meer dan de helft van de stemgerechtigden in de Domstad naar de stembus is geweest.

In Rotterdam lag de opkomst op hetzelfde tijdstip op 44,3 procent en in Den Haag was dat om 16.00 uur 44,6 procent.

VVD bereidt zich voor op verkiezingsavond

Wilma Borgman / NOS

De VVD is druk bezig met de voorbereidingen voor vanavond in het WTC in Den Haag.

Stemmen in Staphorst

ANP

In Staphorst ging het merendeel van de inwoners, traditioneel in klederdracht, naar de stembus. In zaal Kisteman was het erg druk.

Tilburg stampt stembussen aan op bijzondere wijze

In Tilburg is het stembureau tijdelijk gesloten om de stembus aan te stampen. Normaal gesproken mogen de stembussen pas om 21.00 uur geopend worden, maar in aanwezigheid van een getuige mocht de stembus wel worden geopend en aangestampt.

De Kiesraad is niet erg gelukkig met de gang van zaken; de raad had liever gezien dat gebruik was gemaakt van een 'gewone' stembusstamper, zoals die in andere gemeenten wordt gebruikt.

Roel en Ivo van NOS Mashup stemmen met YouTubers

Buitenlandse pers op plein in Den Haag

De Nederlandse verkiezingen trekken ook de belangstelling van de buitenlandse pers. Op het Plein in Den Haag staan journalisten uit verschillende landen klaar om verslag te doen.

Erika de Joode / NOS
De buitenlandse pers op het Plein in Den Haag

OPKOMST 43 PROCENT

Volgens onderzoeksbureau Ipsos had om 15.45 uur 43 procent van de kiezers gestemd. Dat is fors meer dan bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen in 2012. Toen had rond die tijd 37 procent gestemd.

​Wegens grote drukte worden extra stembiljetten rondgedeeld aan de stembureaus in Tilburg