liveblog
NOS NieuwsAangepast

Campagneblog 9-3: Klaver wil de grootste worden

liveblog gesloten

Een hele goede nacht!

Tot zover het Campagneblog van 9 maart. Er was weer nieuws genoeg. Zo zei VVD-leider Rutte dat hij geen haast gaat maken met een wet over stervenshulp bij een voltooid leven. D66-lijsttrekker Pechtold was daar niet over te spreken. "Je laat dan vier jaar mensen in de kou staan", zei hij in het NOS Radio 1 Journaal.

GroenLinks-leider Klaver speechte voor een vol Afas Live en riep daar linkse kiezers op om op zijn partij te stemmen. Op een meet-up in Amsterdam zei hij dat de unieke kans bestaat dat een linkse partij de verkiezingen wint en de grootste van Nederland wordt.

Oud-VVD-voorman Nijpels vindt het een slechte zaak dat het klimaat geen groot thema in de campagne is. Hij is bang voor boze kiezers, die pas na de verkiezingen gaan merken hoe ingrijpend klimaatmaatregelen zullen zijn. Nijpels is voorzitter van de borgingscommissie, die moet toezien op de naleving van het Nationaal Energieakkoord.

En het ging weer over de eventuele komst van Turkse ministers naar Nederland. Wilders riep zijn collega’s op om het verkiezingsreces te schorsen voor een debat in de Tweede Kamer, maar da ging niet door omdat er geen meerderheid voor was.

Vanaf 07.00 uur is er een nieuw Campagneblog. Fijne nacht!

Pechtold over Wilders: hij heeft veel invloed gekregen

D66-lijsttrekker Pechtold vindt dat PVV-voorman Wilders de afgelopen tien jaar niet zozeer de baas was in Nederland, maar wel veel invloed heeft gekregen. Volgens hem proberen andere partijen door toedoen van Wilders ook met plannen te komen, waaruit hun nationale trots moet blijken. Bij RTL Late Night noemde Pechtold als voorbeeld het voorstel van CDA-leider Buma om kinderen op school weer het volkslied te leren. Volgens Pechtold had het CDA dat anders nooit bedacht.

Roemer is niet bang voor GroenLinks en sluit VVD uit

Bij Pauw & Jinek zit Emile Roemer van de SP. Hij krijgt de vraag of hij bang is of de groei van GroenLinks in de peilingen ten koste gaat aan andere linkse partijen, zoals de SP. "Daar ben ik niet bang voor. De afgelopen week zijn wij diegene geweest die het hardst zijn gegroeid. Ik ben er eigenlijk bang voor dat links niet groot genoeg is om een stempel te drukken. Dus ik ga liever gezamenlijk de strijd aan, want als je echt iets wil veranderen zal het over links moeten."

Roemer gaat niet in een regering zitten met de VVD, zegt hij. "Ik zeg dat niet omdat ik VVD'ers niet aardig vind. Waar het om gaat is dat het neoliberale gedachtegoed van de VVD leidend is geweest in de politiek." En dat heeft volgens Roemer niet veel goeds gebracht. "Daarom zijn wij duidelijk."

Hennis tegen Klaver: land weer even op aarde

Bij Pauw & Jinek gaat minister van Defensie Hennis (VVD) in op de meet up van GroenLinks-leider Jesse Klaver. "Het zijn mooie beelden en het is heerlijk om toegejuicht te worden door duizenden mensen. Maar het is ook goed om weer op aarde te landen. Want ik denk dat het gejuich snel verstompt als GroenLinks Nederland de rekening presenteert."

Klaver regeert met: "Waarvan akte. Wij staan een grote verandering voor in Nederland en dat is iets anders dan de VVD wil."

Een dag bij de Piratenpartij en Forum voor Democratie

Nieuwsuur ging een dag mee op campagne in Enschede met Ancilla van de Leest, lijsttrekker van de Piratenpartij, en was aanwezig bij een optreden van Thierry Baudet, lijsttrekker van Forum voor Democratie, in Emmen.

'Kleine partijen maken kans op Kamerzetel'

Moskeeën roepen moslims op te gaan stemmen

Tientallen moskeeën roepen de Nederlandse moslims op te gaan stemmen op 15 maart. Tijdens het vrijdaggebed zullen imams het belang van de verkiezingen ook nog eens onderstrepen, meldt het ANP. Stemmen is een kans die een moslim niet aan zich voorbij mag laten gaan, stellen de islamitische organisaties.

Ze waarschuwen ook voor de gevolgen van wegblijven. Dat kan nadelig uitpakken "voor hun aanwezigheid in Nederland en zelfs als steun dienen voor politieke partijen die rechten en vrijheden van specifiek moslims willen beknotten en daarmee discriminatie en racisme aanmoedigen".

Klaver: dit is onze kans om de grootste te worden

GroenLinks-lijsttrekker Klaver heeft de linkse kiezers opgeroepen op zijn partij te stemmen. Op een meet-up in Amsterdam zei hij dat de unieke kans bestaat dat een linkse partij de verkiezingen wint en de grootste van Nederland wordt. Hij wil ook dat Nederland "voor het eerst in veertig jaar weer een links kabinet krijgt".

De bijeenkomst in Amsterdam is druk bezocht: 5000 mensen hebben er een kaartje voor.

Klaver: 'Wij kunnen de grootste worden'

Geen dreiging meer bij debat christelijke lijsttrekkers in Ede

Bij het christelijke lijsttrekkersdebat bij CineMec in Ede is een grote politiemacht op de been. Volgens de politie was er sprake van een reële dreiging, maar is die er inmiddels niet meer en wordt de politie-inzet afgeschaald. Het debat in Ede is nog steeds bezig.

Segers: de aarde die we doorgeven moet schoon en groen zijn

Voor de rubriek De Kinderstem op NPO Radio 1 stellen kinderen vragen aan lijsttrekkers. Vandaag was het de beurt aan Gert-Jan Segers van de ChristenUnie, die geïnterviewd werd door Joep, Jesse en Rick. Hij is niet zenuwachtig voor de verkiezingen, maar wel gespannen voor het NOS-debat de avond voor de verkiezingsdag. "Dan sta ik eerst tegenover Mark Rutte, en daarna tegenover Geert Wilders. En dat zijn hele spannende debatten. Veel mensen kijken, veel mensen twijfelen nog waar op te stemmen, en dan is het wel belangrijk dat je dan echt vertelt wat je vindt."

De jongens vroegen ook aan Segers wat de partij voor kinderen wil: "Ik wil dat je ouders wat meer tijd krijgen. En wat een ander belangrijk punt is, is dat de aarde die we aan jullie doorgeven dat die schoon en groen is."

PvdA komt met manifest over mensenrechten

De PvdA wil dat mensenrechten de hoeksteen blijven voor het buitenlands beleid. De partij komt met een manifest, waarin tien aanbevelingen staan. Bijvoorbeeld dat er aandacht moet zijn voor de bescherming van activisten en voor de steeds grotere druk op vrije media.

De initiatiefnemer is Tweede Kamerlid en ook weer kandidaat Michiel Servaes. Het manifest is aangeboden aan Leyla Yunus, een verdedigster van mensenrechten uit Azerbeidzjan. Zij wist vrij te komen door inspanningen van mensenrechtenorganisaties en politici.

Christelijke partijen in debat over doodswens

Tijdens het christelijke lijsttrekkersdebat in Ede werd door de ChristenUnie, SGP en CDA ook gedebatteerd over het voorstel van D66 om mensen die vinden dat hun leven voltooid is recht te geven op een waardig levenseinde.

De SGP en de ChristenUnie zijn fel tegen die plannen en noemen het een breekpunt in de formatie, maar het CDA wil eerst een inhoudelijk debat en daarna pas een politieke conclusie trekken. "Ik ga niet voor dit soort wetgeving stemmen. Maar ik vraag me wel af of het zin heeft om met z'n drieën, die samen geen grondwetswijziging kunnen tegenhouden, stoer te zeggen: wij gaan hoe dan ook nee zeggen, wat er ook gebeurt." Mocht zo'n voorstel er komen, dan hoopt Buma dat hij kan laten zien dat het "op de inhoud" beter kan.

Naast de inhoud was er ook ruimte voor een vrolijke noot:

'Christelijk bloed stroomt ons door de aderen'

En de C die werd gezongen, die staat volgens sommigen voor het volgende:

Mashup helpt jongeren met stemkeuze, dit keer het CDA

De collega's van NOS op 3 helpen op hun YouTube-kanaal Mashup jongeren met hun stemkeuze. Waarom zouden ze op een bepaalde partij moeten stemmen? Elke dag komen er video's met steeds een andere partij online. Eerder vandaag verschenen de PVV en de VVD al online, nu de beurt aan het CDA:

Zwaarbewapende politie bij christelijk debat in Ede

In het bioscoopcomplex CineMec in Ede is op dit moment het Christelijke Lijsttrekkersdebat bezig. Daar is veel politie op de been. Volgens de politie is er op het laatste moment een melding binnengekomen die aanleiding gaf om met extra mensen naar CineMec te gaan. De politie wil verder niet op de dreiging ingaan.

Burgemeester Van der Knaap van Ede is uit de raadsvergadering geroepen vanwege de dreiging. Mensen die het debat bezoeken mochten wel naar binnen, er werd wel gefouilleerd. Het debat gaat gewoon door.

Afas Live concertzaal maakt zich op voor 'GroenLinks-meet up'

Over een kwartier begint de grote campagnebijeenkomst van GroenLinks in het Afas Live, de voormalige Heineken Music Hall, waar 5000 mensen zijn. "Dit is in campagnetijd een hele grote bijeenkomst", zegt politiek verslaggever Ron Fresen. "Klaver gaat als een soort popster eigenlijk door deze campagne."

Het is inmiddels al aardig druk in de Amsterdamse concertzaal:

In de rij voor Jesse Klaver

'Turkije kan nog wel eens hét campagneonderwerp worden'

NOS
De drie politieke duiders van de NOS, met in het midden Ron Fresen

Het beheerst al dagen het nieuws: de eventuele komst van Turkse ministers naar Nederland. En het wordt ook steeds meer een onderwerp in de campagne, zegt politiek verslaggever Ron Fresen. "Dit raakt direct aan gevoelige onderwerpen als integratie en Nederlandse identiteit. Doordat de komst van een Turkse minister zo in de lucht blijft hangen, kan dit ook in het slot van de campagne nog wel eens hét onderwerp worden."

"Dat is iets wat Wilders graag wil", zegt Fresen, waarbij hij verwijst naar de wens van Wilders om het verkiezingsreces op te schorten voor een debat over de kwestie in de Tweede Kamer met het kabinet. "Maar dat zal niet gebeuren. Dat weet Wilders ook wel, want de meeste partijen steunen de lijn van het kabinet en ze willen Wilders dat platform ook niet geven."

Fresen benadrukt dat het kabinet de druk flink opgevoerd heeft. "Minister Koenders heeft met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken gebeld. We horen dat dat een pittig gesprek is geweest waarin elkaar flink de waarheid is verteld. De grote vraag nu is: wat is de Turkse reactie op de stevige woorden van Koenders? In het gesprek hebben de Turken in ieder geval nog niet gezegd: nou dan komen we niet. Het blijft een heikele kwestie."

Nieuwsuur op pad met Piratenpartij en Forum voor Democratie

Ze zijn klein, nieuw - of zo goed als nieuw - en maken kans op één of meer zetels: Forum voor Democratie en de Piratenpartij. Nieuwsuur gaat een dag mee op campagne in Enschede met Ancilla van de Leest, lijsttrekker van de Piratenpartij, en is aanwezig bij een optreden van Thierry Baudet, lijsttrekker van Forum voor Democratie, in Emmen. Vanavond om 22.00 op NPO2.

Buma: het CDA is niet de stopverf van een nieuw kabinet

CDA-leider Buma blijft zeer afhoudend om met linkse partijen zoals de SP en GroenLinks en ook de PvdA in zee te gaan. Van echte uitsluiting is geen sprake, maar verder ziet Buma een coalitie met hen niet zitten, zo maakte hij vandaag duidelijk in het tv-programma EenVandaag.

In het begin van de campagne probeerde partijleider Klaver bijvoorbeeld de plannen van het CDA enthousiast te omarmen. "Ik doe niet mee aan zo'n vrijage", zegt Buma. Hij benadrukt dat er ook niet een links of rechts kabinet zal komen. Het wordt al ingewikkeld genoeg om coalitie te vormen, zegt hij. "Ik voel er niets voor dat het CDA de stopverf wordt om de boel bij elkaar te houden."

Het CDA heeft ook gereageerd op de vraag van Wilders naar een debat over de eventuele komst van een Turkse minister morgen naar Nederland. "Het is volstrekt onbestaanbaar dat de Turkse regering hier campagne wil voeren over een referendum in Turkije", laat de partij weten. "Het CDA wil voor morgenochtend weten wat het kabinet doet om dit misbruik van onze democratie te voorkomen. Een debat voor die tijd is niet haalbaar, dus dat steunt het CDA niet."

Kamer komt niet terug van verkiezingsreces

De Tweede Kamer voelt niets voor een debat over de komst van een Turkse minister morgen naar Nederland. PVV-leider Wilders vroeg daar direct om; hij wilde dat de Tweede Kamer terugkomt van het verkiezingsreces voor een debat met het kabinet.

Het is ook niet zeker of dat bezoek doorgaat. Het bezoek staat wel gepland, maar het zalencentrum heeft laten weten dat het de zaal niet meer verhuurt. "Gezien de commotie hebben we in overleg met de burgemeester besloten om de zaal niet te verhuren. Ook naar aanleiding van wat er in Rotterdam is gebeurd", zegt een woordvoerder.

Wat doen partijen eigenlijk voor het klimaat?

Klimaatbeleid is tot dusver nauwelijks een onderwerp in de verkiezingscampagne. Dat is een slechte zaak, vindt oud-minister Ed Nijpels. Hij is voorzitter van de borgingscommissie, die moet toezien op de naleving van het Nationaal Energieakkoord. De opgave voor het klimaat is volgens hem 'gigantisch' en gaat miljarden kosten. Hoe goed doet Nederland het eigenlijk? Wat willen de partijen, en wat kosten die plannen?

Bron: PBL
Effect van politieke partijen op de uitstoot van broeikasgassen

'Politici praten liever over problemen die ze kunnen oplossen'

NOS
De drie politieke duiders van de NOS, met in het midden Ron Fresen

Politieke partijen besteden te weinig aandacht aan het klimaat, en dat zorgt voor boze kiezers. Daarvoor waarschuwde Ed Nijpels eerder vandaag. Nijpels is voorzitter van de borgingscommissie, die moet toezien op de naleving van het Nationaal Energieakkoord. Maar waarom is het klimaat zo'n ondergeschoven kindje in deze campagne?

"Het klimaat is een groot onderwerp, vooral veel jongeren vinden het belangrijk", zegt politiek verslaggever Ron Fresen. "Toch hoor je er in de grote debatten bijna nooit iets over. Dat komt doordat, anders dan bijvoorbeeld met verpleeghuizen en ouderenzorg, door veel kiezers niet ervaren als een acuut probleem. En politici praten in de campagne liever over problemen die ze ook kunnen oplossen. Bovendien, er wat aan doen vraagt ook offers. En ook dat is zo vlak na de crisis geen fijne boodschap in een campagne."

'Politiek doet te weinig aan klimaat'

Krol wil tolvignet op Nederlandse snelwegen

Henk Krol van 50Plus wil een tolvignet voor buitenlanders die over de Nederlandse snelwegen rijden. Hij zegt dat in een interview met de Gelderlander. "Wij zijn een land waar heel veel mensen uit het buitenland van onze snelwegen gebruikmaken. Dat je ze dan een klein beetje laat meebetalen, is niet zo'n slecht idee", zegt hij in de regionale krant.

Krol is het niet eens met de manier waarop Duitsland het tolvignet invoert, maar voegt daaraan toe: "Ik vind niet dat wij dan in Nederland het braafste jongetje van de klas moeten zijn."

'De kiezer wordt boos als klimaat niet snel thema wordt'

Het voeren van goed klimaatbeleid is een enorme opgave voor een nieuw kabinet en gaat 50 miljard euro kosten. Daarom vindt Ed Nijpels het een slechte zaak dat het in de verkiezingscampagne maar nauwelijks aan bod komt. Hij is bang voor boze kiezers, die pas na de verkiezingen gaan merken hoe ingrijpend klimaatmaatregelen zullen zijn.

Nijpels is voorzitter van de borgingscommissie, die moet toezien op de naleving van het Nationaal Energieakkoord. "Een komend kabinet zal maatregelen moeten nemen, waardoor we 45 procent reductie van CO2 krijgen in 2030. Dat gaat, zo hebben de planbureaus berekend, ongeveer 50 miljard euro kosten", zegt hij.

VVD wil verkiezingsreces niet onderbreken

De VVD voelt niets voor het opschorten van het verkiezingsreces voor een debat over de komst van een Turkse minister morgen naar Hengelo. Het kabinet is er volgens de partij helder over dat de Turkse campagne-activiteiten in Nederland onwenselijk zijn.

De VVD wijst erop dat de burgemeester dit soort bijeenkomst kan tegenhouden als de openbare orde in het geding is. Al met al is er daarom geen steun voor het terugroepen van de Tweede Kamer voor een debat over de kwestie.

De Turkse minister van Familiezaken Fatma Betül Sayan Kaya heeft voor morgen een bezoek gepland aan Hengelo, maar het is niet zeker of dat doorgaat. Een woordvoerder van het geboekte zalencentrum heeft, na bekendmaking van het nieuws, gezegd dat de zaal niet meer verhuurd wordt.

Krol doet maandag rondje Nederland

50Plus-lijsttrekker Krol wil maandag in negen uur tijd alle twaalf provincies van Nederland aandoen. Hij wordt rondgevlogen in een helikopter. Op elke landingsplaats spreekt hij met kiezers, die hun wensen aan hem kunnen doorgeven. Met de helikoptervlucht wil Krol aantonen dat 50Plus er voor ouderen in heel Nederland is en niet alleen voor ouderen in de Randstad. Krol vertrekt maandag om 9.30 uur van Luchthaven Lelystad.

Hij gaat achtereenvolgens naar Amsterdam (Amsterdam Arena), Nieuwegein (Atletiekvereniging Nieuwegein), Rotterdam (Hotel New York), Arnemuiden (Vliegveld Midden Zeeland), Breda (Vliegveld Seppe), Heythuysen (Heythuysen Heliport), Duiven (Duiven Heliport), Zwolle (Mercure Hotel Zwolle), Assen (Voetbalveld Asserboys), Eelde (Groningen Airport), Heerenveen (Abe Lenstra Stadion). Om 18.45 uur is hij weer terug in Lelystad.

Maar er is alleen een probleem, zegt RTV Noord. "Krol lijkt de provincie Groningen te zijn vergeten", schrijft de omroep. "Want na zijn bezoek aan Assen vliegt hij in zes minuten door naar... Eelde. Hij landt weliswaar op 'Groningen Airport Eelde', maar dat is nog altijd Drents grondgebied."

Wilders wil Kamer onmiddelijk terug van verkiezingsreces vanwege Turks bezoek

PVV-leider Geert Wilders wil dat de Tweede Kamer direct terugkomt van het verkiezingsreces, nu de Turkse minister van Familiezaken Fatma Betül Sayan Kaya morgen een bezoek heeft gepland aan Hengelo.

"Dit bezoek is onaanvaardbaar en ik vraag daarom uw steun de Kamer onmiddellijk terug te roepen van reces om hier met de minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken over te debatteren met het doel dit bezoek en eventuele andere bezoeken van Turkse bewindspersonen te verhinderen", schrijft Wilders aan zijn collega-Kamerleden.

Of het debat er ook komt is nog de vraag, daarvoor moeten meerdere partijen dat willen.

Campagnevlog #8: tot aan het kabinet

Daar is 'ie weer, de dagelijkse vlog van Xander van der Wulp en Vincent Rietbergen. Vandaag horen ze dat hun filmpjes inmiddels tot in kabinetskringen zijn doorgedrongen. En dat iedereen er een mening over heeft:

Mashup helpt jongeren met stemkeuze, dit keer de PVV

De collega's van NOS op 3 helpen op hun YouTube-kanaal Mashup jongeren met hun stemkeuze. Waarom zouden ze op een bepaalde partij moeten stemmen? Elke dag komen er video's met steeds een andere partij online. De serie werd vanmorgen afgetrapt met de VVD, nu de beurt aan de PVV:

Pechtold wil kleinere klassen en bredere fietspaden

Het NOS Jeugdjournaal heeft met D66-lijsttrekker Alexander Pechtold geappt. Hij noemt D66 de partij van het onderwijs, van Europa en van de natuur. Voor de kinderen wil hij graag kleinere klassen van maximaal 24 leerlingen en bredere fietspaden.

Klaver trekt duizenden, maar er waren grotere politieke 'meet-ups'

GroenLinks organiseert vanavond in Amsterdam de grootste verkiezingsbijeenkomst van deze campagne. 5000 mensen hebben kaartjes voor de zogenoemde meet-up met lijsttrekker Jesse Klaver in concertzaal Afas Live, de voormalige Heineken Music Hall. Maar er gingen grotere bijeenkomsten deze meet up voor.

Neem de bijeenkomst van het CDA in 2010. In de Rijnhal in Arnhem kwamen toen ook zo'n 5000 leden bij elkaar om te besluiten of er moest worden samengewerkt met de PVV in het kabinet Rutte-I.

CDA-congres in de Rijnhal in Arnhem

Vlak voor de verkiezingen in september 1989 organiseerde de VVD een campagneavond die qua omvang de bijeenkomst van Klaver oversteeg. De organisatie had gerekend op 2000 man; er kwamen er drie keer zo veel.

Campagneavond van de VVD in Bleiswijk

En de Communistische Partij van Nederland (CPN) organiseerde na de Tweede Wereldoorlog de zogeheten Waarheidfestivals, vernoemd naar partijkrant De Waarheid. In 1963 kwamen zo'n 15.000 mensen naar de RAI in Amsterdam.

'Turkse minister ook na de verkiezingen niet welkom'

ANP
Premier Rutte is in Brussel voor een EU-top

Premier Rutte is ook na de verkiezingen tegen de komst van de Turkse minister Cavusoglu van Buitenlandse Zaken naar Nederland. "Daar zitten wij niet op te wachten, en dat geldt zowel voor als na 15 maart." Volgens hem is Nederland zeer gemotiveerd om het Turkse bezoek te voorkomen.

De Turkse minister heeft inmiddels in de Turkse pers gezegd dat hij hoe dan ook campagne wil voeren in Nederland, maar dat hij wel wil overwegen om pas na de Nederlandse verkiezingen te komen.