ANP
NOS Nieuws

Goed monitoren virus blijft nodig, ook als niet iedereen meer naar de GGD gaat

  • Joram Bolle

    redacteur Online

  • Joram Bolle

    redacteur Online

De omikronpiek is geweest, de meeste coronamaatregelen vervallen. Volgens het OMT is daarmee ook de tijd gekomen om te breken met het bestaande testbeleid, zo staat in een advies aan het kabinet. Niet meer massaal naar de GGD, maar voor niet-kwetsbare mensen overstappen op zelftests, die gratis worden uitgedeeld. Is dat genoeg om nieuwe opvlammingen van het virus tegen te gaan?

Het OMT benoemt vier fasen voor het testbeleid. In de eerste blijft het testen zoals het nu is. In de fase daarna - de middellange termijn - zijn er nog GGD-testen voor kwetsbare mensen met symptomen of mensen die met hen in aanraking komen. Daarna kan dat worden afgeschaald en als de pandemie helemaal voorbij hoeft er wat het OMT betreft alleen nog maar professioneel getest te worden als een individuele patiënt daarbij gebaat is.

"Ik snap in deze fase wel dat je niet meer iedereen massaal wil testen", zegt epidemioloog Alma Tostmann van het Radboudumc. "PCR-testen zijn heel duur en het is de vraag of dat nog wel te verantwoorden is." Voor één van de belangrijkste doelstellingen van het testen - zicht houden op het virus - is het ook niet per se nodig om iedereen met klachten te testen, zegt ze. "Het is wel belangrijk dat je andere manieren van surveillance houdt."

Gratis zelftests

Voor kwetsbare mensen moeten PCR-testen voorlopig wel blijven, vindt het OMT, vanwege "eventuele vroegbehandeling". Daarmee doelt het OMT op het toedienen van virusremmers, die voor die groep kunnen bijdragen aan een lager risico op ziekenhuisopnames. "Voordat je die geeft, wil je wel zeker weten dat iemand echt corona heeft", zegt Tostmann. "Daarvoor is de PCR-test het meest geschikt."

Het OMT adviseert om op fase 2 over te gaan als de omikronpiek achter ons ligt en volgens het RIVM is dat inmiddels het geval. Maar in het advies worden ook een aantal voorwaarden genoemd waar nu niet aan is voldaan. Volgens minister Kuipers van Volksgezondheid gaat testfase 2 dan ook nog niet in op 25 februari, de datum dat bijna alle nog geldende coronamaatregelen vervallen. Hij kon op de coronapersconferentie van gisteren nog niet zeggen wanneer dat dan wel gebeurt.

Op de persconferentie waarschuwde Kuipers ook dat de pandemie nog niet voorbij is:

Kuipers: 'We mogen optimistisch zijn, maar corona is niet weg'

Een van de voorwaarden voor fase 2 is wat het OMT betreft dat zelftests gratis beschikbaar zijn. Er is al vele malen eerder door het OMT opgeroepen tot gratis zelftests, maar het kabinet heeft dat steeds afgewezen. Dat staat ook in eem brief die minister Kuipers vannacht naar de Tweede Kamer stuurde.

Gratis zelftests lijken ook veldepidemioloog Amrish Baidjoe een goed idee: "Als je mensen wilt motiveren zich te blijven testen, moet het zo laagdrempelig mogelijk zijn. Maar je moet ze ook goed uitleggen hoe ze een zelftest moeten gebruiken. Daar gaat het nog vaak mis." En dat wordt extra belangrijk, want zelftests zijn al minder accuraat dan PCR-testen. "En je moet ook duidelijk zijn over wat mensen moeten doen als de test positief is", vult Tostmann aan. "Dus dat ze nog steeds in isolatie moeten, bijvoorbeeld."

Portaal

Ook vindt het OMT dat er een portaal moet komen waar mensen het resultaat van hun zelftest door kunnen geven. In het Verenigd Koninkrijk bestaat dat al een jaar: "Dat kan een manier zijn om het zicht te houden op het virus", zegt Tostmann. Er wordt gewerkt aan zo'n portaal, zegt het OMT, maar het is nog niet klaar.

Zo'n portaal moet niet alleen bijhouden hoe veel positieve tests er zijn, vindt Tostmann, maar ook geanonimiseerd om gegevens vragen die iets zeggen over de verspreiding in verschillende groepen. "Woonplaats, leeftijd, en het liefst ook waar een besmetting mogelijk is opgelopen."

De verspreiding kan ook op eenzelfde manier worden gemonitord als de griep. Via huisartsen wordt dan gepeild hoeveel mensen er last hebben van coronagerelateerde symptomen. Bij een deel van hen wordt dan een test afgenomen om vast te stellen of het om corona gaat. Op die manier is er een indicatie van de verspreiding van het virus. Het aantal huisartsen dat meewerkt moet omhoog van 40 naar 140, zegt het OMT.

Voor corona is nog meer inspanning nodig voor de surveillance dan bij griep.

Epidemioloog Alma Tostmann

Baidjoe zou liever bredere surveillance zien: "Je kunt beter werken met een steekproef uit de hele bevolking. Als je alleen mensen test die met klachten bij de huisarts komen, zie je pas laat welke trends er zijn. Terwijl we weten dat als er een nieuwe variant komt, die zich eerst onder jongeren verspreidt en pas later onder ouderen."

Ook Tostmann denkt dat een algemene steekproef essentieel is, naast monitoring bij de huisarts: "Bij verschillende varianten van het griepvirus weten we beter wat we kunnen verwachten. Dus ik zou bij de surveillance ook graag de verspreiding van varianten bijhouden bij mensen die zich niet bij de huisarts melden; mensen zonder symptomen of met milde klachten. Voor corona is nog meer inspanning nodig voor de surveillance dan bij griep."

Deel artikel:

Advertentie via Ster.nl