Hollandse Hoogte

De top van het Openbaar Ministerie heeft de officier van justitie die onderzoek deed naar de miljoenenfraude van de bestuursvoorzitter van notaris- en advocatenkantoor Pels Rijcken teruggefloten. Dat meldt NRC, die interne documenten verkreeg na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (WOB).

De officier van justitie wilde het onderzoek opschalen, maar in plaats daarvan pauzeerde het OM het onderzoek en wachtte de resultaten af van een commercieel bedrijf dat Pels Rijcken zelf had ingeschakeld.

Geen aanvullend onderzoek

In de verkregen documenten staat volgens de krant dat de officier in februari het onderzoek moest staken. Een maand later maakte het Haagse kantoor, dat de Rijksoverheid als belangrijkste cliënt heeft, bekend dat bestuursvoorzitter Frank Oranje voor miljoenen had gefraudeerd. Die pleegde eind vorig jaar zelfmoord nadat justitie de fraude op het spoor was gekomen. Inmiddels is bekend dat hij in twintig jaar tijd 11 miljoen euro had gestolen.

Op het moment dat Pels Rijcken de fraude wereldkundig had gemaakt, maakte het kantoor ook bekend dat het de zakelijke en financiële dienstverlener Deloitte had ingeschakeld voor het onderzoek naar de fraude. Pas na afloop van dat onderzoek zou het OM kijken of er "aanvullend onderzoek noodzakelijk was". Het OM oordeelde later dat er "geen strafvorderlijk belang" voor aanvullend onderzoek nodig was, vanwege het overlijden van Oranje.

'Onopgeloste zaken'

Maar uit de documenten blijkt nu dat de officier die het onderzoek deed daar drie weken eerder nog heel anders over dacht. Hij wilde het onderzoek juist opschalen en niet afschalen, schreef hij aan collega's, weet NRC. "Er liggen nog te veel onopgeloste zaken." Wat hij daarmee bedoelde, wordt uit de stukken niet duidelijk omdat delen zijn zwartgelakt.

Binnen het OM wekte de keuze om het onderzoek te pauzeren verwondering. In vrijgegeven e-mails staat dat er in een wekelijks overleg van officieren van justitie kort na de bekendmaking van de fraude discussies ontstonden en er veel vragen bleken te zijn over de kwestie.

Volgens de krant is het niet ongebruikelijk dat het OM fraudezaken door commerciële partijen laat onderzoeken die werken in opdracht van het bedrijf waar is gefraudeerd. Het scheelt mankracht bij het OM, ook al is niet zeker of de waarheid boven tafel komt.

Daarom worden die onderzoeken later door het OM en de FIOD geverifieerd, was het antwoord van demissionair minister Grapperhaus van Justitie op Kamervragen daarover. Ook in het geval van Pels Rijcken nam het OM zich in februari voor om het onderzoek van Deloitte te controleren. Het is niet duidelijk of dat al is gebeurd.

Fraude omvangrijker

NRC meldde vorige maand op basis van eigen onderzoek dat de fraude omvangrijker was en langer duurde dan eerder bekend was. In totaal sluisde Oranje zo'n 11 miljoen euro weg via een stichting waarvan hijzelf de enige bestuurder was. Dat deed hij over een periode van twintig jaar. In eerdere berichten ging het om 10 miljoen euro in tien jaar tijd.

Ook de Staat leed schade door de fraude. Hoeveel precies is niet duidelijk. Volgens Grapperhaus ging het afgelopen zomer om een 'beperkte schade'. Pels Rijcken maakte vorige maand bekend te stoppen met het notariaat vanwege de fraude en zich alleen nog te richten op de advocatuur.

STER reclame